DIỄN ĐÀN ĐBND
Cập nhật 12:12 | 22/10/2019 (GMT+7)
.
Dự án Luật Đầu tư công (sửa đổi)

Có sự hiểu nhầm?

08:09 | 21/09/2018
“Có lẽ là có sự hiểu nhầm nào đó ở đây?”, Bộ trưởng Bộ KH - ĐT Nguyễn Chí Dũng bày tỏ băn khoăn tại phiên họp của UBTVQH sáng qua khi các Ủy viên UBTVQH cho rằng, dự thảo Luật Đầu tư công (sửa đổi) đã thu hẹp nhiều thẩm quyền của QH. “Đành rằng dự thảo Luật không có một chữ nào là bỏ thẩm quyền này, thẩm quyền kia của QH nhưng luật hiện hành quy định mà dự thảo Luật lại không quy định có nghĩa là không còn thẩm quyền đó nữa”, Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách Nguyễn Đức Hải chỉ rõ.

Quả thật, có sự hiểu nhầm ở đây. Nhưng không phải hiểu nhầm của cơ quan thẩm tra hay các Ủy viên UBTVQH mà là của cơ quan trình khi dường như “đổ thừa” mọi vướng mắc, hạn chế vừa qua cho Luật Đầu tư công để “nới lỏng” nhiều quy định vốn đang góp phần quan trọng siết chặt kỷ luật đầu tư công và cả “né” trách nhiệm trong việc thực thi luật.

“Đổ thừa hết do luật là không phải”

Trình bày Tờ trình dự án Luật Đầu tư công (sửa đổi), Bộ trưởng Bộ KH - ĐT Nguyễn Chí Dũng nêu 3 lý do cần thiết phải sửa đổi toàn diện đạo luật này dù mới chỉ có hiệu lực thi hành được gần 3 năm. Tuy nhiên cả 3 lý do này đều không thuyết phục được các Ủy viên UBTVQH.

Thống nhất quan điểm vấn đề nào đang vướng mắc, khó khăn trong thực hiện đầu tư công thì QH sẽ sửa luật nhưng Chủ tịch QH Nguyễn Thị Kim Ngân chỉ rõ, lý do thứ nhất, khó khăn trong quá trình triển khai thực hiện vì lần đầu tiên, chúng ta ban hành luật, chuyển từ kế hoạch đầu tư công hàng năm sang kế hoạch đầu tư công trung hạn nên có sự lúng túng. Nhưng lúng túng ở đây là do chuyển đổi từ cơ chế cũ sang cơ chế mới chứ không phải là do Luật Đầu tư công.

Lý do thứ hai, một số quy định trong Luật Đầu tư công quá cứng nhắc, hoặc chưa đầy đủ nên dẫn tới tình trạng các quy định đã không đáp ứng được yêu cầu của thực tiễn. Đồng ý đây là những vấn đề cần nghiên cứu sửa đổi nhưng rà soát các vấn đề điển hình được Chính phủ dẫn chứng, Chủ tịch QH chỉ rõ: Những vướng mắc này lại không phải do Luật Đầu tư công. Ví dụ, công tác thẩm định, phê duyệt chủ trương đầu tư, quyết định đầu tư, thẩm định vốn, khả năng cân đối nguồn vốn, bố trí vốn không phù hợp với nguyên tắc, tiêu chí; bất cập trong điều chỉnh dự án, điều chỉnh kế hoạch hay giao vốn nhiều lần kéo dài thời gian giao vốn. “Việc này không phải do luật. Tôi là người hay nói Luật Đầu tư công có khó khăn. Nhưng nếu có những bất cập trong luật thì chỉ một phần. Khâu tổ chức thực hiện Luật Đầu tư công là nhiều hơn, chưa nghiêm”, Chủ tịch QH nhấn mạnh.

Luật Đầu tư công được QH thông qua năm 2014 trên cơ sở luật hóa những quy định đã được chứng minh tính hiệu quả, hợp lý trong thực tế của Chỉ thị 1792 của Chính phủ. Với nguyên tắc chỉ khi nào cân đối được nguồn vốn mới được ghi tên dự án, công trình đầu tư công, Luật 2014 đã khắc phục cơ bản tình trạng rất phổ biến trước đó là cứ ghi tên dự án, công trình nhưng không có vốn, ghi từng tỉnh, từng địa phương, “chạy” cho được có tên trong danh mục đầu tư công nhưng không biết vốn ở đâu. Như vậy, lý do khiến thực hiện Luật bị lúng túng, khó khăn là vì Luật này là tiến bộ quá, phù hợp với xu hướng của thế giới, phù hợp với quan điểm của Trung ương về kế hoạch đầu tư công trung hạn phải gắn với kế hoạch tài chính 5 năm, kế hoạch vay và trả nợ công.

Thực tế, có những dự án QH đã thông qua chủ trương đầu tư, bố trí vốn từ rất lâu nhưng đến nay vẫn chưa giao được vốn. Ví dụ, dự án đường cao tốc Bắc - Nam, dự án sân bay Long Thành chậm 8 tháng Chính phủ không giao vốn. Bây giờ gần hết năm 2018, dự án đường cao tốc mới mở ra để đấu thầu. Cái này có phải do luật không? Hay là do khả năng cân đối vốn? - “Vốn ít, không có tiền cân đối không phải do luật”, Chủ tịch QH chỉ rõ.

Hay dự thảo Luật đề nghị điều chỉnh tổng mức đầu tư dự án trọng điểm quốc gia từ 10.000 tỷ đồng lên 35.000 tỷ đồng. Nhưng có phải vì Luật quy định 10.000 tỷ đồng nên cản trở đầu tư công không? Với quy mô 10.000 tỷ đồng còn không làm được thì điều chỉnh lên 35.000 tỷ đồng có làm được không? Các Ủy viên UBTVQH đặt câu hỏi.

Đó là chưa kể, việc thi hành Luật Đầu tư công có quá nhiều Nghị định. “Mấy nghị định này cũng khiến người ta phải chạy tới, chạy lui rất nhiều, làm cho thủ tục rườm rà thêm. Hướng dẫn thi hành Luật nhưng lại làm cho nhiều thủ tục hơn, gây khó khăn, ảnh hưởng tới tiến độ đầu tư công”. Chúng ta “đổ thừa luật hết là không phải. Tôi bảo vệ quan điểm này. Nếu hôm nay chưa đầy đủ chứng cứ, minh chứng để nói thì họp UBTVQH lần tới, tôi sẽ cung cấp được tất cả những vấn đề mà triển khai Luật Đầu tư công không được là do thực hiện chứ không phải do luật”, Chủ tịch QH nhấn mạnh.


Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại Nguyễn Văn Giàu phát biểu tại phiên họp 
Ảnh: Q. Khánh

Đồng tiền, bát gạo của dân không thể buông lỏng

Ở góc độ khác, Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại Nguyễn Văn Giàu chỉ rõ, những năm gần đây, do tác động của đầu tư, trong đó có đầu tư công đã đưa tốc độ tăng trưởng kinh tế của nước ta ổn định ở mức cao và góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, góp phần làm tốt các cân đối lớn và cân đối ngân sách. Cho biết đây là lần thứ 3 nêu nhận xét này, Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại thẳng thắn: Không có lý gì giải thích trước QH là phải sửa luật này vì tình hình kinh tế vĩ mô hiện nay tốt, tăng trưởng tốt. “Nếu sửa luật này thì phải giải thích tăng trưởng được 2% hay 3% nữa, mỗi năm tăng tổng mức đầu tư 200.000 tỷ đồng nữa thì ai cũng đồng ý sửa cả. Nhưng tôi e rằng, chúng ta không có tiền để tăng tổng mức đầu tư, mà cũng không góp phần tăng trưởng được bao nhiêu, vì mỗi năm phân bổ sử dụng hết rồi”.

Vậy thì, lý do khiến cơ quan quản lý kiên trì muốn sửa đổi toàn diện Luật Đầu tư công là gì?  

Một phần câu trả lời thể hiện ngay ở phạm vi điều chỉnh. Theo đó, dự thảo Luật xác định: “Luật này không áp dụng đối với việc quản lý, sử dụng vốn đầu tư của Nhà nước tại tập đoàn, tổng công ty nhà nước; các quỹ ngoài ngân sách như bảo hiểm, các quỹ phòng, chống tác hại thuốc lá, các công trình quyết định chủ trương đầu tư theo hình thức đối tác công tư PPP”. Quy định này đã loại rất nhiều đối tượng chịu sự điều chỉnh so với Luật hiện hành.

Trong khi đó, phạm vi điều chỉnh của luật này có sự thống nhất với hệ thống pháp luật liên quan và các nghị quyết của QH. “Tôi không biết khi sửa xong thì Nghị quyết của QH về kế hoạch tài chính công 5 năm có bị phá vỡ không?”. Đặt câu hỏi này, Phó Chủ tịch QH Phùng Quốc Hiển cũng chỉ ra nhiều vấn đề đáng lo ngại khác của dự thảo Luật.

Có tới 30 điều trong tổng số 69 điều được sửa đổi, bổ sung giao cho Chính phủ hướng dẫn. Trong đó nhiều nội dung quan trọng không thuộc thẩm quyền hướng dẫn của Chính phủ mà thuộc thẩm quyền quyết định của QH, UBTVQH -  đã được quy định trong Hiến pháp và Luật Ngân sách nhà nước như các trường hợp điều chỉnh làm tăng tổng mức đầu tư dự án; thẩm định dự án; thẩm quyền quyết định dự án đặc biệt; thứ tự ưu tiên, lựa chọn danh mục dự án… Trong khi đó, những vấn đề thuộc thẩm quyền hướng dẫn chi tiết của Chính phủ thì đến nay cũng chưa rõ sẽ được hướng dẫn như thế nào.

Liên quan đến câu chuyện thẩm quyền cân đối ngân sách và quyết định đầu tư, Chủ nhiệm Ủy ban Nguyễn Văn Giàu chỉ rõ, trong 18 nhóm vấn đề được Chính phủ đề xuất sửa đổi, bổ sung chỉ có nhóm thứ 18 - điều chỉnh các quy định cho phù hợp với các luật khác có liên quan - là phù hợp pháp luật dù vẫn mang tính “văn học nhiều chứ nội dung không có nhiều”. 7 nhóm vấn đề theo cơ quan trình phải mạnh dạn phân cấp thì theo Chủ nhiệm Ủy ban Nguyễn Văn Giàu, lại rất đáng e ngại. Lý do là bởi, ở các nước, đã phân cấp cho địa phương là địa phương tự chịu, thiếu thì đi vay, phá sản thì “chết”. Nhưng ở nước ta, ngân sách hoàn toàn do QH, UBTVQH quyết định, kể cả điều chỉnh danh mục đầu tư, kể cả về tổng mức đầu tư nên phân cấp toàn bộ các nhóm vấn đề  4, 5, 6, 7, 13, 14, 17 như Tờ trình là chưa ổn.

“Tăng quyền hạn cho Chính phủ, giảm quyền hạn của UBTVQH phải tính toán rất cẩn trọng”. Nhấn mạnh điều này, Phó Chủ tịch QH Phùng Quốc Hiển cũng nói thẳng, ông rất lo lắng khi một dự án luật đưa ra không những không giải quyết được mấu chốt mà còn phức tạp hơn, rối hơn. 

Hoan nghênh “tư duy mạnh bạo” của Bộ KH - ĐT, nhưng các Ủy viên UBTVQH cũng khẳng định quan điểm: Phân cấp, phân quyền về ngân sách phải bảo đảm tuân thủ Hiến pháp và pháp luật - các khoản chi phải có dự toán và phải có sự quyết định của cấp có thẩm quyền, ngân sách phải được quản lý và giám sát chặt chẽ, chứ không thể buông.

“Đồng tiền bát gạo của dân không thể nào buông lỏng được mà ngày càng phải chặt chẽ”, Phó Chủ tịch QH Phùng Quốc Hiển kết luận phiên thảo luận.

Lam Anh
Xem tin theo ngày:
Ý KIẾN CHUYÊN GIA
11:33 19/02/2018
Kiến nghị cử tri được “ghi nhận” nhưng chưa giải quyết dứt điểm, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Sơn La Nhâm Thị Phương cho rằng, cần xác định việc giải quyết, trả lời đầy đủ, đúng thời hạn các kiến nghị của cử tri là một trong những tiêu chí đánh giá hoàn thành nhiệm vụ; tạo sức ép, buộc từng ngành, cấp chủ động, năng động thực hiện đúng, đủ và kịp thời.
Quay trở lại đầu trang