DIỄN ĐÀN ĐBND
Cập nhật 22:39 | 18/11/2018 (GMT+7)
.
Thi hành Hiến pháp, luật, pháp lệnh, nghị quyết của Quốc hội năm 2018

Thấy vướng là “đòi” sửa luật?

07:47 | 14/09/2018
Sau gần 5 năm triển khai thi hành Hiến pháp 2013, Chính phủ đã trình QH, UBTVQH ban hành 54 trên tổng số 75 dự án luật, pháp lệnh - cơ bản hoàn thiện các đạo luật mang tính “xương sống” của hệ thống pháp luật. Dẫu vậy, tại phiên họp sáng qua, các Ủy viên UBTVQH một lần nữa chỉ ra những nguy cơ “rất đáng lo ngại” trong công tác xây dựng pháp luật, đặc biệt là nguy cơ phá vỡ sự ổn định của hệ thống pháp luật.

Đã cơ bản hoàn thành các luật “xương sống”

Theo Nghị quyết 718/NQ-UBTVQH13, Chính phủ được QH giao chủ trì xây dựng 75 dự án luật, pháp lệnh (bao gồm cả ban hành mới và các luật được sửa đổi, bổ sung) để triển khai thi hành Hiến pháp 2013. Gần 5 năm thực hiện, Chính phủ đã trình QH ban hành được 54 luật, pháp lệnh (đạt 72%), có 4 dự án luật đã được đưa vào Chương trình lập pháp năm 2018 và 2019 (chiếm 5,3%). Như vậy, chỉ còn lại 17 dự án (chiếm 22,6%) chưa được đưa vào chương trình lập pháp của QH.

Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Nga phát biểu tại phiên họp
Ảnh: Quang Khánh

Báo cáo với UBTVQH về các dự luật chưa được ban hành, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Lê Thành Long cho biết, theo Danh mục tại Nghị quyết số 718, có một số dự án luật, pháp lệnh qua đánh giá thấy chưa đủ căn cứ để ban hành luật riêng điều chỉnh, hoặc quan hệ xã hội được điều chỉnh chưa thực sự cấp thiết, hoặc điều kiện kinh tế - xã hội của đất nước chưa đáp ứng được yêu cầu của việc tổ chức thực thi luật nên Chính phủ, các cơ quan khác chưa đề xuất hoặc xin lùi thời hạn ban hành luật. Cùng với đó, một số luật về quyền con người, quyền công dân là những vấn đề mới, phức tạp, chưa có tiền lệ; bối cảnh tình hình quốc tế và khu vực có nhiều diễn biến phức tạp; ý kiến của ĐBQH, cán bộ lão thành, chuyên gia, nhà khoa học và cử tri về một số nội dung của dự luật còn khác nhau cần tiếp tục nghiên cứu, làm rõ để bảo đảm phù hợp với nội dung, tinh thần của Hiến pháp, bảo đảm tính khả thi, phù hợp điều kiện thực tiễn của Việt Nam nên Chính phủ cũng đề nghị QH lùi thời hạn trình, thông qua để chuẩn bị kỹ hơn. Một số dự án luật không rõ phạm vi điều chỉnh hoặc đã được quy định trong các luật liên quan; một số luật vẫn còn trong thời hạn đến năm 2020...

Tuy chưa hoàn thành Danh mục các dự án luật, pháp lệnh phải sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới để triển khai thi hành Hiến pháp 2013 theo Nghị quyết 718 của QH, song theo đánh giá của các Ủy viên UBTVQH, về cơ bản, Chính phủ đã chuẩn bị và trình QH ban hành hầu hết các đạo luật quan trọng, mang tính “xương sống” của hệ thống pháp luật. Hơn nữa, thời gian qua, khối lượng công việc của Chính phủ nhằm triển khai các Nghị quyết của Trung ương, của QH liên quan đến công tác xây dựng pháp luật và cải cách bộ máy nhà nước, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh rất lớn. Chia sẻ với áp lực của Chính phủ trong nhiệm vụ xây dựng thể chế, các Ủy viên UBTVQH cũng ghi nhận và đánh giá cao việc Chính phủ đã xác định công tác xây dựng thể chế là trọng tâm, đã tổ chức nhiều phiên họp chuyên đề, dành nhiều thời gian trong các phiên họp thường kỳ để thảo luận về công tác xây dựng thể chế. “Chúng tôi cho đó là những chuyển biến rất tích cực”, Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Nga đánh giá.

 “Tân quan - tân chính sách” là có thật

Các Ủy viên UBTVQH cũng không quá lo ngại với việc hoàn thành các dự án luật, pháp lệnh còn lại trong Danh mục để triển khai thi hành Hiến pháp 2013. Tuy nhiên, điều rất đáng phải lo ngại được Phó Chủ tịch QH Phùng Quốc Hiển, Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Nga chỉ rõ là tính ổn định của hệ thống pháp luật.

Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Nga cho biết, đến thời điểm này, điều khiến bà lo lắng chính là hệ thống pháp luật thiếu ổn định, thay đổi liên tục, đến mức “nhiều khi cầm một luật cũng không biết được luật này đã bị sửa bởi các luật nào và sẽ tiếp tục bị sửa bởi luật nào. Dường như có tâm lý các bộ, ngành khi làm việc gì đó đụng đến luật thấy vướng là nghĩ ngay đến việc sửa luật”.

Nhưng có đúng là chỉ “dường như có tâm lý cứ thấy áp dụng luật có gì vướng mắc là nghĩ ngay đến việc sửa luật” hay không?

Theo Phó Chủ tịch QH Phùng Quốc Hiển, hệ thống pháp luật hiện nay đã khá đầy đủ, toàn diện, nên vấn đề quan trọng nhất là do tổ chức thực hiện chưa tốt. Có tình trạng cứ thấy vướng mắc là lại đề nghị sửa đổi nên “tuổi thọ” của luật rất ngắn. Điều đáng nói, “vướng mắc ở đây là do tổ chức thực hiện chứ không phải do sự không hợp lý, không hoàn thiện của luật”. Nhấn mạnh điều này, Phó Chủ tịch QH nêu ví dụ cụ thể là Luật Đầu tư công. “Cứ kêu vướng mắc rồi sửa, nhưng không biết sửa như thế nào. Hôm trước, tôi làm việc với Ủy ban Tài chính - Ngân sách cũng nói không biết sửa Luật Đầu tư công như thế nào, sửa có thể hoàn thiện hơn cái cũ không?”. Hay với Luật Phòng, chống tham nhũng, 3 nhiệm kỳ liên tiếp QH đều phải sửa đổi Luật này. Hiện nay, dự án Luật Phòng, chống tham nhũng (sửa đổi) đã được trình QH thảo luận qua 2 kỳ họp, nhưng cũng chưa ngã ngũ nhiều nội dung quan trọng. Phó Chủ tịch QH Phùng Quốc Hiển cho rằng, nếu thực hiện tốt luật cũ, cộng với hệ thống pháp luật liên quan như Luật Chống rửa tiền, luật về thuế, các chính sách tài khóa, chính sách tiền tệ… cũng đã góp phần rất tốt vào việc phòng, chống tham nhũng.

Ở góc nhìn khác, việc liên tục sửa đổi các luật, theo nhận xét của các Ủy viên UBTVQH là bởi có sự thiếu thống nhất của các cơ quan Chính phủ. Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Vũ Hồng Thanh nêu thực tế, dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số luật có liên quan đến Luật Quy hoạch sẽ được trình UBTVQH cho ý kiến tại Phiên họp thứ 27 này, phạm vi sửa đổi tác động đến 37 luật nhưng 6h tối ngày 31.8 - ngày làm việc cuối cùng trước dịp nghỉ lễ Quốc khánh, Ủy ban Kinh tế mới nhận được dự thảo Luật. Thời gian nghiên cứu, thẩm tra dự án Luật rất ngắn. “Chúng tôi phải làm việc trong cả ngày nghỉ lễ mới bảo đảm tiến độ, nhưng khi Thường trực Ủy ban tổ chức họp thẩm tra thì ý kiến của các bộ, ngành rất khác nhau”, Chủ nhiệm Vũ Hồng Thanh cho biết.

“Mỗi bộ, mỗi ngành đề xuất một dự án luật đều đưa ra những vấn đề có lợi cho quản lý, điều hành, chỉ đạo của bộ, ngành đó chứ không nhìn tổng thể chung. Nhiều dự án luật, bản thân trong Chính phủ chưa thống nhất nhưng vẫn đưa sang QH. Có nhiều cuộc họp bên QH, có 3 - 4 Bộ trưởng dự thì Bộ trưởng được ủy quyền, thay mặt Chính phủ nói khác, các Bộ trưởng đi dự lại nói khác”, Phó Chủ tịch QH Phùng Quốc Hiển chỉ rõ. Đó là chưa kể, tình trạng như Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại Nguyễn Văn Giàu nhận xét, “tân quan, tân chính sách là có thật”, “dấu ấn nhiệm kỳ là có thật”.

Hệ thống pháp luật không ổn định sẽ có tác động tiêu cực nhiều mặt đến quản lý nhà nước và xã hội, đặc biệt là tâm lý, niềm tin của người dân, các nhà đầu tư. Sửa đổi, bổ sung những quy định pháp lý đã lỗi thời và thiết lập các khuôn khổ pháp lý mới, tiến bộ hơn, đáp ứng yêu cầu, đòi hỏi của thực tiễn phát triển là yêu cầu khách quan và tất yếu của công tác lập pháp. Nhưng việc sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện này phải bảo đảm tuân thủ những nguyên tắc cơ bản trong xây dựng pháp luật.

Có nhiều việc phải làm để nâng cao chất lượng công tác lập pháp nói chung, bảo đảm tính thống nhất, ổn định của hệ thống pháp luật nói riêng, trong đó, dứt khoát phải xóa bỏ ngay tư duy cứ thấy thực thi luật có vấn đề gì vướng là lại “đòi” sửa luật.  

Lam Anh
Xem tin theo ngày:
Ý KIẾN CHUYÊN GIA
17:59 22/01/2017
Khẳng định quyền lực phải được kiểm soát bằng quyền lực; cái gốc để chấn chỉnh kỷ cương bộ máy vẫn là đạo đức cách mạng của người lãnh đạo, các khách mời tham gia trao đổi về chủ đề “Chấn chỉnh kỷ cương bộ máy nhà nước - Vai trò của cơ quan dân cử” cho rằng: Một hệ thống dân cử mạnh sẽ góp phần quan trọng vào việc xây dựng, thúc đẩy hệ thống chính quyền các cấp kỷ cương, hành động. Muốn vậy, mỗi đại biểu phải trở thành một “ngọn đuốc” rọi sáng mọi ngóc ngách của cuộc sống.
Quay trở lại đầu trang