DIỄN ĐÀN ĐBND
Cập nhật 15:25 | 20/08/2018 (GMT+7)
.

“Nhận thức về ODA phải khác đi”

08:20 | 10/08/2018
Thảo luận về báo cáo kết quả giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật về quản lý và sử dụng nguồn vốn vay nước ngoài giai đoạn 2011 - 2016, UBTVQH cho rằng, vốn vay ODA, vốn vay ưu đãi vẫn là nguồn lực cần thiết, quan trọng đối với nước ta trong thời gian tới. Dù vậy, theo Phó Chủ tịch QH Phùng Quốc Hiển, nhận thức về vốn vay ODA phải khác đi, thậm chí phải tính chuyện cân đối nguồn lực, không thể chỉ trông vào nguồn vay ODA.

Nguồn lực to lớn

Báo cáo của Đoàn giám sát khẳng định, trong bối cảnh ngân sách nhà nước dành cho đầu tư phát triển còn hạn hẹp, yêu cầu hoàn thiện cơ sở hạ tầng KT - XH rất lớn, việc thực hiện chủ trương huy động, sử dụng nguồn vốn vay ODA và vốn vay ưu đãi nước ngoài trong những năm qua là đúng đắn, cần thiết để góp phần thực hiện bước đột phá về phát triển kết cấu hạ tầng.

Cụ thể, đã có 319 hiệp định được ký kết trong giai đoạn 2011 - 2016  với tổng giá trị khoảng 33,643 tỷ USD, cao hơn tới 59% so với thời kỳ 2006 - 2010 (trong đó vốn vay và vốn vay ưu đãi chiếm 96%, viện trợ không hoàn lại 4%). Phó Chủ tịch QH Phùng Quốc Hiển cho rằng, kết quả này “thể hiện uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế, kể cả uy tín về mặt tài chính”. Cũng trong giai đoạn 2011 - 2016, tổng giải ngân vốn ODA, vay ưu đãi đạt 28 tỷ USD. “So với số vốn đã ký kết, đây là một tỷ lệ giải ngân rất tích cực”, Phó Chủ tịch QH Phùng Quốc Hiển nhận xét.

Báo cáo của Đoàn giám sát cho biết, bình quân hàng năm từ 2011 - 2016, nguồn vốn ODA, vốn vay ưu đãi chiếm 37,6% tổng chi đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước. Từ nguồn lực to lớn này, nhiều công trình, dự án trọng điểm quốc gia sử dụng vốn ODA và vốn vay ưu đãi trong các lĩnh vực: Giao thông, thủy lợi, năng lượng, môi trường ... đã hoàn thành, được đưa vào khai thác, góp phần hoàn chỉnh, hiện đại hóa hệ thống cơ sở hạ tầng KT - XH. Một phần quan trọng nguồn vốn ODA và vốn vay ưu đãi, nhất là vốn viện trợ không hoàn lại đã được sử dụng để hỗ trợ giảm nghèo bền vững thông qua Chương trình 135 giai đoạn II, dự án phát triển cơ sở hạ tầng nông thôn quy mô nhỏ ở các tỉnh miền núi phía Bắc và một số tỉnh Tây Nguyên; một số dự án tạo lập sinh kế cho người nghèo nông thôn và đồng bào dân tộc thiểu số ở một số địa phương như dự án phát triển nông nghiệp miền Tây Nghệ An; các dự án trong lĩnh vực y tế, giáo dục, khoa học công nghệ...

 Đặc biệt “việc trả nợ về cơ bản đúng hạn, hạn chế nợ quá hạn, giúp Chính phủ cải thiện hệ số tín nhiệm quốc gia”, Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách Nguyễn Đức Hải, Trưởng đoàn giám sát, cho biết. Giai đoạn này, nghĩa vụ trả nợ nước ngoài của Chính phủ khoảng 226 nghìn tỷ đồng, chiếm 17-18% tổng nghĩa vụ trả nợ của Chính phủ, trong đó trả nợ gốc hơn 158 nghìn tỷ đồng (chiếm 70% tổng nghĩa vụ trả nợ), trả nợ lãi và phí là 67,9 nghìn tỷ đồng (chiếm 30% tổng nghĩa vụ trả nợ). Cũng theo Trưởng đoàn giám sát Nguyễn Đức Hải, đến hết năm 2016, nợ nước ngoài là 44,3% GDP, trong giới hạn cho phép của QH (không quá 50% GDP). 


Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân Sách Nguyễn Đức Hải phát biểu tại phiên họp
Ảnh: Q.Khánh

Vẫn còn quan niệm ODA là “cho không”

“Đi địa phương chúng tôi thấy các dự án ODA đã thay đổi mặt bằng đời sống xã hội ở nhiều nơi, trong nhiều lĩnh vực. Nếu không có vốn ODA thì không được như bây giờ”, Trưởng ban Dân nguyện Nguyễn Thanh Hải chia sẻ. Tuy nhiên, bà cũng cho rằng kết quả lẽ ra phải tốt hơn nữa nếu nguồn vốn này được sử dụng hiệu quả hơn. 

“Qua giám sát chúng tôi nhận thấy còn một số hạn chế trong quản lý, sử dụng nguồn vốn này”, Trưởng đoàn giám sát Nguyễn Đức Hải cho biết. Theo đó, việc đàm phán, ký kết các hiệp định vay nợ chưa thống nhất đầu mối theo quy định của Luật Quản lý nợ công năm 2009 dẫn đến trong triển khai thực hiện chưa thống nhất, gắn kết giữa đàm phán, ký kết với phân bổ, sử dụng vốn và cân đối nguồn lực trả nợ. Cũng theo Trưởng đoàn giám sát, nhiều dự án có quy mô nhỏ lẻ, không mang tính đồng bộ, chưa gắn kết với quy hoạch tổng thể, dẫn đến dự án chưa phát huy được hiệu quả bền vững, chưa có sức lan tỏa và kết nối vùng, miền làm giảm hiệu quả đầu tư…

Phó Chủ tịch QH Phùng Quốc Hiển chỉ ra một số khía cạnh cho thấy hiệu quả sử dụng vốn vay ODA, vốn vay ưu đãi chưa được cao. “Chất lượng chuẩn bị một số dự án chưa đáp ứng yêu cầu, quá trình thực hiện dự án còn thấp, thậm chí khá đắt so với thực tế. Tình trạng thất thoát, lãng phí, hư hỏng sau đầu tư đã xảy ra ở một số nơi với các mức độ khác nhau. Có tình trạng người ta cho vay nhưng yêu cầu vốn đối ứng thì chúng ta lại không đủ, dẫn tới khả năng hấp thụ thấp”. 


Dự án đường sắt trên cao Cát Linh - Hà Đông (Hà Nội) vẫn chưa đưa vào khai thác sau nhiều lần tăng vốn

Trong số các nguyên nhân, ngoài việc khuôn khổ pháp luật chưa hoàn thiện Đoàn giám sát chỉ ra rằng, nhận thức về ý nghĩa của nguồn lực ODA và vay ưu đãi trong một số bộ phận cán bộ còn hạn chế, còn quan niệm nguồn vốn tài trợ là “cho không”, việc Chính phủ đi vay và cấp phát cho các địa phương, địa phương không phải chịu áp lực trả nợ, trả lãi. Vì vậy, chưa thực sự chú trọng đến trách nhiệm phải quản lý, sử dụng tiết kiệm, hiệu quả. Các bộ, ngành và địa phương chưa thực sự quyết liệt, chủ động trong quá trình triển khai, vẫn còn tư tưởng “ỷ lại, trông chờ” nguồn vốn ODA và vay ưu đãi do ngân sách trung ương cấp phát và chờ vốn đối ứng ngân sách trung ương bổ sung.

“UBTVQH cho rằng cần nêu rõ trách nhiệm của các cơ quan chức năng của một số địa phương và nêu cụ thể để có biện pháp nhắc nhở, cao hơn là phải có trách nhiệm trước việc quản lý vốn ODA”, Phó Chủ tịch QH Phùng Quốc Hiển nói. Cùng với việc nhanh chóng hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho huy động, quản lý và sử dụng nguồn lực ODA và vốn vay ưu đãi nước ngoài, Phó Chủ tịch QH Phùng Quốc Hiển cho rằng cần phải nhận thức đầy đủ hơn về vốn vay ODA. “Bây giờ nhận thức về vốn vay ODA phải khác đi, thậm chí phải cân đối nguồn lực. Nguồn lực tài chính đất nước trong các tầng lớp dân cư nhiều lắm, không thể chúng ta chỉ trông vào mỗi nguồn vay ODA”, ông nói.

Rõ ràng, sau hơn 20 năm huy động và sử dụng vốn ODA bây giờ là lúc cần nghĩ đến việc giảm và “tốt nghiệp” ODA trong một mốc thời gian không quá xa. Có như vậy đồng vốn trong nước và vốn ODA mới được quan tâm sử dụng hiệu quả.

Hà Lan
Xem tin theo ngày:
Ý KIẾN CHUYÊN GIA
17:59 22/01/2017
Khẳng định quyền lực phải được kiểm soát bằng quyền lực; cái gốc để chấn chỉnh kỷ cương bộ máy vẫn là đạo đức cách mạng của người lãnh đạo, các khách mời tham gia trao đổi về chủ đề “Chấn chỉnh kỷ cương bộ máy nhà nước - Vai trò của cơ quan dân cử” cho rằng: Một hệ thống dân cử mạnh sẽ góp phần quan trọng vào việc xây dựng, thúc đẩy hệ thống chính quyền các cấp kỷ cương, hành động. Muốn vậy, mỗi đại biểu phải trở thành một “ngọn đuốc” rọi sáng mọi ngóc ngách của cuộc sống.
Quay trở lại đầu trang