DIỄN ĐÀN ĐBND
Cập nhật 10:24 | 16/12/2018 (GMT+7)
.
Góc nhìn

Gỡ nút thắt lớn nhất

08:12 | 10/08/2018
Báo cáo giải trình tiếp thu, chỉnh lý dự án Luật Phòng, chống tham nhũng (sửa đổi) sẽ được trình UBTVQH cho ý kiến lần thứ 2 trong phiên họp chiều 10.8, có một chỉnh sửa hết sức quan trọng về phương án xử lý tài sản, thu nhập tăng thêm không giải trình được hợp lý về nguồn gốc.

Theo đó, dự thảo Luật đề xuất thêm phương án thứ 3, xác lập quyền sở hữu của Nhà nước đối với tài sản, thu nhập tăng thêm mà người có nghĩa vụ kê khai không giải trình được hợp lý về nguồn gốc (giải trình không có căn cứ pháp luật hoặc giải trình không phù hợp với thực tế hình thành tài sản, thu nhập tăng thêm đó) theo thủ tục giải quyết vụ việc, vụ án dân sự tại tòa án. Phiên bản dự thảo Luật mới nhất sẽ chỉ còn lại hai phương án để lựa chọn (phương án 3 kể trên và phương án 1 thu thuế thu nhập cá nhân).

Phương án 3, theo đánh giá của Ủy ban Tư pháp, thể hiện được thái độ mạnh mẽ của Nhà nước đối với tài sản, thu nhập tăng thêm mà người có nghĩa vụ kê khai không giải trình được hợp lý về nguồn gốc; giải quyết được những vướng mắc trong kiểm soát tài sản, thu nhập của Luật Phòng, chống tham nhũng hiện hành, khuyến khích sự minh bạch trong kê khai tài sản, thu nhập, từ đó góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả phòng, chống tham nhũng. Đồng thời, cũng bảo đảm được tính khách quan, minh bạch và bảo đảm quyền lợi của các bên vì việc phán quyết “tính hợp lý” của việc giải trình và xác lập sở hữu đối với tài sản, thu nhập tăng thêm phải do tòa án quyết định thông qua thủ tục tố tụng dân sự, có tranh tụng, đối đáp công khai, có sự tham gia của luật sư, người bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các bên, bảo đảm tính dân chủ, thận trọng, khách quan.

Một ưu điểm nổi bật nữa của phương án này là sẽ không phải sửa đổi pháp luật về dân sự và pháp luật về tố tụng dân sự. Bởi lẽ, Điều 160, Bộ luật Dân sự về nguyên tắc xác lập quyền sở hữu đã quy định “Quyền sở hữu, quyền khác được xác lập, thực hiện trong trường hợp Bộ luật này, Luật khác có quy định”. Vì thế, ở góc độ pháp lý, dự thảo Luật Phòng, chống tham nhũng (sửa đổi) chỉ cần bổ sung một quy định về “xác lập quyền sở hữu của Nhà nước đối với tài sản, thu nhập tăng thêm mà người có nghĩa vụ kê khai không giải trình được hợp lý về nguồn gốc” là đã bảo đảm được sự phù hợp với quy định của Bộ luật Dân sự.

Riêng về tố tụng dân sự, Báo cáo của Ủy ban Tư pháp nêu rõ, đối với trường hợp người có nghĩa vụ kê khai “đồng ý” bằng văn bản với Kết luận xác minh thì cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập có đơn yêu cầu và tòa án tiến hành thụ lý, giải quyết theo thủ tục giải quyết “việc dân sự” theo quy định tại Phần thứ 6 của Bộ luật Tố tụng dân sự. Trường hợp người có nghĩa vụ kê khai “không đồng ý”với Kết luận xác minh thì cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập khởi kiện và tòa án thụ lý giải quyết theo thủ tục giải quyết vụ án dân sự theo quy định tại Phần thứ 2 của Bộ luật Tố tụng dân sự.

Phương án 3 còn xóa bỏ được sự bất đồng lớn nhất trong các quan điểm tranh luận về việc xử lý tài sản, thu nhập tăng thêm không giải trình được hợp lý về nguồn gốc bấy lâu nay. Đó là trách nhiệm chứng minh theo phương án này sẽ không mâu thuẫn với quy định về trách nhiệm chứng minh trong tố tụng dân sự (đa số các trường hợp, nghĩa vụ chứng minh thuộc về người khởi kiện) vì Luật Phòng, chống tham nhũng hiện hành đã quy định người có nghĩa vụ kê khai phải có trách nhiệm giải trình về nguồn gốc tài sản, thu nhập tăng thêm và quy định này tiếp tục được kế thừa trong dự thảo Luật sửa đổi. Bên cạnh đó, với phương án này, cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập vẫn có trách nhiệm phải chứng minh tính “không hợp lý” trong việc giải trình về nguồn gốc tài sản, thu nhập tăng thêm của người có nghĩa vụ kê khai. Trong quá trình tranh tụng, tòa án phán quyết về tài sản, thu nhập tăng thêm mà người có nghĩa vụ kê khai không giải trình được hợp lý về nguồn gốc thì tài sản, thu nhập tăng thêm đó mới thuộc sở hữu của Nhà nước.

Dù có thể vẫn có những băn khoăn về phương án 3 nhưng có thể thấy rằng, đây là phương án sáng nhất, tối ưu nhất cả về pháp lý và thực tiễn trong điều kiện hiện nay. Đã đến lúc cần kết thúc cuộc tranh luận theo kiểu “chín người mười ý” dai dẳng suốt thời gian qua để tập trung gỡ bằng được nút thắt lớn nhất trong công cuộc phòng, chống tham nhũng này.

Nguyễn Bình
Xem tin theo ngày:
Ý KIẾN CHUYÊN GIA
17:59 22/01/2017
Khẳng định quyền lực phải được kiểm soát bằng quyền lực; cái gốc để chấn chỉnh kỷ cương bộ máy vẫn là đạo đức cách mạng của người lãnh đạo, các khách mời tham gia trao đổi về chủ đề “Chấn chỉnh kỷ cương bộ máy nhà nước - Vai trò của cơ quan dân cử” cho rằng: Một hệ thống dân cử mạnh sẽ góp phần quan trọng vào việc xây dựng, thúc đẩy hệ thống chính quyền các cấp kỷ cương, hành động. Muốn vậy, mỗi đại biểu phải trở thành một “ngọn đuốc” rọi sáng mọi ngóc ngách của cuộc sống.
Quay trở lại đầu trang