DIỄN ĐÀN ĐBND
Cập nhật 17:17 | 21/10/2018 (GMT+7)
.
Thị trường lao động thời cách mạng công nghiệp 4.0

Quan niệm “ổn định nghề nghiệp” sẽ thay đổi?

07:41 | 06/08/2018
Cuộc Cách mạng Công nghiệp 4.0 đang đặt ra những biến động không nhỏ về quy mô, phạm vi, loại việc làm, cũng như kỹ năng nghề nghiệp sẽ thay đổi liên tục. Điều này đòi hỏi công tác thu thập, nắm bắt và cung cấp thông tin về diễn biến thị trường phải thực hiện thường xuyên, nhanh chóng, kịp thời. Quan niệm về nghề nghiệp, ổn định nghề nghiệp sẽ dần thay đổi...

Máy móc đang dần thay thế con người

Cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ 4 gắn liền với những đột phá về công nghệ, internet, kỹ thuật số, thực tế ảo… đã và đang phát triển với một tốc độ chóng mặt chưa từng thấy trên toàn thế giới. Các chuyên gia cho rằng, cuộc cách mạng công nghiệp này sẽ thay đổi hoàn toàn cách chúng ta sống, làm việc và sản xuất, đặc biệt trong lĩnh vực lao động. Và Việt Nam cũng không nằm ngoài tầm ảnh hưởng của nó. Cuộc Cách mạng Công nghiệp 4.0 sẽ tạo ra sự thay đổi mạnh mẽ trong cách thức sản xuất, kết hợp giữa ứng dụng vật lý và ứng dụng kỹ thuật số tạo ra internet vạn vật (IoT), có thể kết nối thế giới thực và ảo thông qua hệ thống máy móc và internet. Nhờ có IoT, con người có thể bao quát toàn bộ quá trình sản xuất của công ty trong khi vẫn ngồi ngay tại nhà mình, giảm thiểu rất nhiều chi phí về vận chuyển, giao dịch, tối ưu hóa nghiên cứu phát triển, logistics đến dịch vụ khách hàng. Công nghệ là mảng đầu tư hấp dẫn và đầy tiềm năng, nhất là các nhà đầu tư trong thời gian tới. Những công việc mang tính chất rập khuôn, lặp lại, đơn giản sẽ dần được robot đảm nhiệm, tính tự động hóa trong các dây chuyền sản xuất được chú trọng và đẩy mạnh hơn trước.

Bên cạnh những lợi ích, cuộc Cách mạng Công nghiệp 4.0 đem lại khá nhiều thách thức, bất cập cho thị trường lao động Việt Nam. Theo nguyên Viện trưởng Viện Quản lý kinh tế Trung ương Lê Đăng Doanh, nhiều doanh nghiệp lắp dây chuyền tự động, robot hiện đại là lập tức thải ngay vài trăm công nhân. Về lâu dài, có khả năng 86% lao động của ngành may mặc và da giày của Việt Nam sẽ mất việc làm trong vòng 15 năm tới.

Cũng theo ước tính, khoảng 20 năm qua, lao động nước ta đã tăng thêm khoảng 19 triệu người năm 1996 lên 54 triệu người năm 2016. Điều này là lợi thế khi nhiều nước phát triển đang suy giảm nguồn lao động, nhưng lại là điểm yếu khi máy móc đang dần thay thế con người, nhất là với nhiều lao động có tay nghề thấp. Bởi vậy, các chuyên gia cảnh báo, nếu chúng ta không sớm đưa ra các giải pháp đột phát về chuyển dịch cơ cấu lao động, hoàn thiện thị trường lao động trong cuộc Cách mạng Công nghiệp 4.0, thì Việt Nam không chỉ trở nên tụt hậu mà còn phải đối mặt với gánh nặng chính sách, bảo đảm an sinh xã hội cho hàng chục nghìn lao động trước nguy cơ thất nghiệp.

Cải thiện chất lượng nguồn lao động 

Trước thực trạng nêu trên, đại diện Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam cho biết, nước ta đã có nhiều chính sách được ban hành nhằm tăng cường tiếp cận cuộc Cách mạng Công nghiệp 4.0. Đơn cử, như chương trình truyền thông đầu tiên về cuộc cách mạng 4.0 mang tên Quốc gia số đã được phát sóng trên đài truyền hình quốc gia. Khá nhiều cuốn sách có nội dung xoay quanh cách mạng công nghiệp cũng được giới thiệu tới công chúng. Tuy nhiên, nước ta hiện chưa có cơ sở để nhìn nhận cụ thể, đánh giá Cách mạng Công nghiệp 4.0. Tất cả những gì người dân biết về cuộc cách mạng này đều dựa trên lợi thế hạ tầng internet, hạ tầng viễn thông của đất nước.

Xét về mặt thị trường lao động, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Về các vấn đề xã hội Bùi Sỹ Lợi phân tích thêm, cuộc cách mạng 4.0 cũng đặt ra những biến động về quy mô, phạm vi, loại việc làm, cũng như những kỹ năng nghề nghiệp sẽ thay đổi liên tục theo yêu cầu của thị trường. Điều này đòi hỏi công tác thu thập, nắm bắt và cung cấp thông tin về diễn biến thị trường phải thực hiện thường xuyên, nhanh chóng, kịp thời. Công tác dự báo phải có độ chính xác cao cả trong phạm vi ngắn, trung, dài hạn. Quan niệm về nghề nghiệp, ổn định nghề nghiệp sẽ dần dần thay đổi. Các doanh nghiệp sẽ rút ngắn thời hạn, yêu cầu kỹ năng đối với công việc. Trước đây, mất hàng thập kỷ để xây dựng hệ thống đào tạo, thể chế thị trường lao động cần thiết cho việc phát triển các nhóm kỹ năng quy mô lớn, nay trong cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ 4, điều này sẽ không còn là một lựa chọn nữa. Những thay đổi nhanh chóng của công nghệ đã làm cho các kỹ năng trở nên lỗi thời chỉ trong một vài năm. Ngoài các kỹ năng cứng, chủ doanh nghiệp ngày càng quan tâm hơn đến kỹ năng và năng lực xử lý đồng thời nhiều công việc trong thực tế. Diễn đàn kinh tế thế giới dự báo, đến năm 2020, hơn 1/3 kỹ năng cơ bản mà các ngành nghề hiện nay đang cần sẽ bị thay thế bằng kỹ năng hoàn toàn khác.

Bên cạnh đó, sự thay đổi về công nghệ cũng dẫn đến tăng nhanh nhu cầu sử dụng lao động tay nghề cao, trong khi khả năng đáp ứng của hệ thống đào tạo và dạy nghề của nước ta còn rất yếu. Sự kết nối giữa các trường đại học và doanh nghiệp còn yếu, ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo, hỗ trợ sinh viên thực tập có kiến thức thực tế để qua đó dễ dàng xin việc sau khi tốt nghiệp.

Một trong những giải pháp đặt ra theo Phó Chủ nhiệm Ủy ban Về các vấn đề xã hội Bùi Sỹ Lợi là, lao động Việt Nam cần chủ động trau dồi thêm kỹ năng, có tư duy học hỏi, hoàn thiện bản thân, không ngại thay đổi. Bên cạnh đó, Chính phủ, các ban ngành cũng cần có những kế hoạch phù hợp để định hướng, cải thiện chất lượng nguồn lao động trong nước, hỗ trợ người lao động học nghề, mở rộng cơ hội nghề nghiệp trong thời đại công nghệ số hiện nay. Nhà nước phải thực sự có định hướng rõ ràng, giúp giảm thiểu tác động bất lợi của cuộc Cách mạng Công nghiệp 4.0 đối với người lao động... Chú trọng đến hoạt động dự báo nhu cầu nhân lực theo ngành nghề và trình độ đào tạo. Song song với đó, Nhà nước có điều chỉnh kịp thời về đào tạo, phù hợp với yêu cầu phát triển KT - XH theo từng giai đoạn.

Anh Thảo
Xem tin theo ngày:
Ý KIẾN CHUYÊN GIA
17:59 22/01/2017
Khẳng định quyền lực phải được kiểm soát bằng quyền lực; cái gốc để chấn chỉnh kỷ cương bộ máy vẫn là đạo đức cách mạng của người lãnh đạo, các khách mời tham gia trao đổi về chủ đề “Chấn chỉnh kỷ cương bộ máy nhà nước - Vai trò của cơ quan dân cử” cho rằng: Một hệ thống dân cử mạnh sẽ góp phần quan trọng vào việc xây dựng, thúc đẩy hệ thống chính quyền các cấp kỷ cương, hành động. Muốn vậy, mỗi đại biểu phải trở thành một “ngọn đuốc” rọi sáng mọi ngóc ngách của cuộc sống.
Quay trở lại đầu trang