DIỄN ĐÀN ĐBND
Cập nhật 23:27 | 16/10/2018 (GMT+7)
.
Xử lý tài sản, thu nhập kê khai không trung thực...

Mong muốn và thực tế

08:21 | 13/06/2018
Hôm nay, QH dành trọn một ngày thảo luận tại hội trường về dự án Luật Phòng, chống tham nhũng (sửa đổi) - một trong những dự luật thu hút sự quan tâm, theo dõi của dư luận xã hội. Đặc biệt hơn, đây là một trong những dự luật gắn chặt với chủ đề gần như chưa bao giờ “vắng bóng” trong các cuộc tiếp xúc cử tri trước và sau kỳ họp QH: Công tác phòng, chống tham nhũng.

Thu thuế…

Trên cơ sở tiếp thu ý kiến đóng góp của ĐBQH, dự thảo Luật trình QH lần này gồm 125 điều, giảm 4 điều so với dự thảo trình QH tại kỳ họp trước (tháng 10.2017) và tăng 25 điều so với Luật hiện hành. Tất cả sửa đổi, bổ sung này tuy trải đều ở nhiều nội dung, song đích đến gần như chỉ có một: Phải thực sự là công cụ pháp lý đủ mạnh, nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác phòng, chống tham nhũng, đáp ứng kỳ vọng của cử tri và nhân dân.

Một trong những nội dung được trông đợi đó liên quan đến quy định về xử lý tài sản, thu nhập kê khai không trung thực hoặc tài sản, thu nhập tăng thêm mà không được giải trình một cách hợp lý (Mục 5, Chương III của dự thảo Luật).

Tổng kết 10 năm thực hiện Luật Phòng, chống tham nhũng hiện hành cho thấy, chính việc thiếu vắng các quy định về xử lý tài sản, thu nhập kê khai không trung thực hoặc tài sản, thu nhập tăng thêm mà không được giải trình một cách hợp lý về nguồn gốc là một trong những nguyên nhân căn bản dẫn đến việc thực hiện các quy định về minh bạch tài sản, thu nhập còn hạn chế và mang tính hình thức. Và, nếu không có cơ chế để thu hồi được tài sản, thu nhập do tham nhũng mà có, như nhận định của cử tri, việc sửa luật lần này “không mấy ý nghĩa”, thậm chí có ý kiến cho rằng “sửa thế bằng không”. Do vậy, việc bổ sung quy định về xử lý tài sản, thu nhập là hoàn toàn cần thiết.

Tham khảo kinh nghiệm quốc tế cho thấy, tùy thuộc vào điều kiện kinh tế - xã hội cụ thể và trình độ phát triển của mỗi quốc gia, việc xử lý tài sản, thu nhập kê khai không trung thực hoặc tài sản, thu nhập tăng thêm mà không được giải trình một cách hợp lý về nguồn gốc có thể được thực hiện theo một hoặc một số phương thức. Đó có thể là xử lý thông qua việc thu thuế, như đánh thuế thu nhập cá nhân tương ứng với giá trị tài sản chênh lệch kê khai không trung thực hoặc tăng thêm mà không giải trình được một cách hợp lý. Hoặc xử phạt hành chính, như tịch thu tài sản, thu nhập thông qua quyết định hành chính của các cơ quan có thẩm quyền. Hay xử lý thông qua trình tự buộc tội tại tòa án, như tội phạm hóa hành vi kê khai không trung thực và hành vi chiếm giữ tài sản, thu nhập mà không giải trình được về nguồn gốc một cách hợp lý. Và, cũng có thể xử lý thông qua trình tự tố tụng dân sự, như khởi kiện vụ án dân sự chứng minh tài sản, thu nhập không thuộc về người kê khai…

Khá nhiều phương thức đã, đang được các nước áp dụng và đều mang lại hiệu quả nhất định. Vấn đề đặt ra là với điều kiện thực tế của Việt Nam thì phương thức nào là khả thi hơn cả?

Kết quả thảo luận về nội dung này cho thấy, giữa các đại biểu cũng còn ý kiến khác nhau. Cụ thể, một loại ý kiến cho rằng, cơ chế thu hồi tài sản, thu nhập kê khai không trung thực hoặc tài sản, thu nhập tăng thêm mà người kê khai không giải trình được một cách hợp lý về nguồn gốc nên được thực hiện thông qua việc xác định đó là “hành vi trốn thuế” và “có quy định về việc chuyển hồ sơ vụ việc từ cơ quan, đơn vị kiểm soát tài sản, thu nhập sang cho cơ quan quản lý thuế”. Đồng thời có chỉnh lý cho phù hợp với pháp luật về thuế thu nhập cá nhân.

Lý lẽ cho lựa chọn này là bởi nó phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh cụ thể ở nước ta hiện nay, thể hiện thái độ mạnh mẽ của Nhà nước trong xử lý thu nhập, tài sản có nguồn gốc không rõ ràng khi cả người kê khai và cơ quan nhà nước có thẩm quyền đều không có đủ bằng chứng về căn cứ xác lập quyền sở hữu theo quy định của pháp luật.

Căn cốt hơn, quy định này cũng thể hiện rõ tinh thần: Việc thu thuế không loại trừ trách nhiệm hình sự và tịch thu tài sản, thu nhập đối với người có nghĩa vụ kê khai, nếu như các cơ quan tiến hành tố tụng trong quá trình giải quyết một vụ án hình sự khác chứng minh được tài sản, thu nhập kê khai lớn hơn tài sản, thu nhập thực tế, tài sản, thu nhập tăng thêm không giải trình được một cách hợp lý về nguồn gốc là do phạm tội mà có để tránh cách hiểu theo hướng “hợp pháp hóa” 55% giá trị còn lại của tài sản, thu nhập không có nguồn gốc rõ ràng. Hoặc, như một số ý kiến cho rằng, nếu không đánh thuế đối với những khoản thu này, thì cũng đồng nghĩa với việc khuyến khích hành vi làm giàu bất minh và trốn thuế...

… hay xử phạt hành chính?

Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, cũng có ý kiến của ĐBQH đề nghị chỉ quy định hình thức xử phạt phù hợp và coi hành vi kê khai không trung thực, không giải trình được một cách hợp lý khi có tài sản, thu nhập tăng thêm là “vi phạm hành chính” của người có nghĩa vụ kê khai trong lĩnh vực phòng, chống tham nhũng mà thôi.

Phương án này vẫn thể hiện rõ ràng được thái độ của Nhà nước đối với hành vi vi phạm pháp luật về phòng, chống tham nhũng trong kê khai, kiểm soát tài sản, thu nhập thông qua quy định xử phạt người có hành vi vi phạm với hình thức phạt tiền đủ ở mức răn đe. Quan trọng hơn, khi chưa có phương án phù hợp để xử lý tài sản, thu nhập kê khai không trung thực hoặc tài sản, thu nhập tăng thêm mà không được giải trình một cách hợp lý về nguồn gốc thì “cần phạt tiền” đối với người vi phạm để phần nào thu hồi tài sản mà có thể họ đã có được một cách không chính đáng. Điều này đáp ứng phần nào mong muốn, nguyện vọng của cử tri và nhân dân, đó là “thu hồi bằng được” tài sản do tham nhũng mà có.  

Xử lý tài sản, thu nhập kê khai không trung thực hoặc tài sản, thu nhập tăng thêm mà không được giải trình một cách hợp lý là một trong những nội dung còn ý kiến khác nhau của ĐBQH khi đóng góp ý kiến vào dự án Luật Phòng, chống tham nhũng (sửa đổi) trình QH tại Kỳ họp lần này. Đây cũng là một trong số không nhiều dự luật trình QH xem xét, thông qua theo quy trình 3 kỳ họp. Sau khi cho ý kiến (lần 2) tại Kỳ họp thứ Năm này, dự luật sẽ trình QH xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ Sáu tới.

Cơ quan chủ trì soạn thảo và cơ quan chủ trì thẩm tra cũng như các cơ quan có liên quan còn thời gian để tiếp thu, chỉnh lý, giải trình các ý kiến một cách cặn kẽ, thấu đáo. Dẫu vậy, dù phương án nào được lựa chọn, thì có lẽ một trong những tiêu chí cần được ưu tiên, đó là bảo đảm tính khả thi, phù hợp với điều kiện thực tế của nước ta. Vì rằng, một quy định có hay, tiến bộ đến mấy, nhưng nếu chưa bảo đảm tính khả thi, thì thật khó để khẳng định khi được thông qua, nó sẽ trở thành công cụ pháp lý hữu hiệu cho cuộc đấu tranh được xác định là “giặc nội xâm” này. 

Anh Phương
Xem tin theo ngày:
Ý KIẾN CHUYÊN GIA
17:59 22/01/2017
Khẳng định quyền lực phải được kiểm soát bằng quyền lực; cái gốc để chấn chỉnh kỷ cương bộ máy vẫn là đạo đức cách mạng của người lãnh đạo, các khách mời tham gia trao đổi về chủ đề “Chấn chỉnh kỷ cương bộ máy nhà nước - Vai trò của cơ quan dân cử” cho rằng: Một hệ thống dân cử mạnh sẽ góp phần quan trọng vào việc xây dựng, thúc đẩy hệ thống chính quyền các cấp kỷ cương, hành động. Muốn vậy, mỗi đại biểu phải trở thành một “ngọn đuốc” rọi sáng mọi ngóc ngách của cuộc sống.
Quay trở lại đầu trang