DIỄN ĐÀN ĐBND
Cập nhật 07:17 | 26/09/2018 (GMT+7)
.
Góc nhìn

Sự thay đổi cần thiết

07:58 | 12/03/2018
Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục sẽ được trình UBTVQH cho ý kiến chiều nay, 12.3 - chính thức đề xuất xóa bỏ chính sách miễn học phí đối với sinh viên sư phạm.

Kể từ khi được quy định tại Điều 77, Luật Giáo dục năm 1998, chính sách miễn học phí cho sinh viên sư phạm đã được thực hiện trong 20 năm và từng là “cứu cánh” cho nhiều học sinh giỏi, đặc biệt là học sinh có hoàn cảnh khó khăn được tiếp tục theo đuổi ước mơ, trở thành những giáo viên giỏi, có nhiều cống hiến cho ngành giáo dục và cho xã hội. Dẫu vậy, chính sách này quả thực cũng đã bộc lộ nhiều hạn chế.

Thống kê của Bộ GD - ĐT cho thấy, mức kinh phí từ ngân sách dùng để cấp bù học phí cho trường sư phạm tăng đều hàng năm. Năm 2012, tổng mức chi bù học phí thực tế từ nguồn ngân sách cho các trường sư phạm trực thuộc Bộ là hơn 354 tỷ đồng; năm 2013, dự toán lên tới hơn 440 tỷ đồng và năm 2014 dự toán lên hơn 484 tỷ đồng. Theo quy định hiện nay, để được miễn học phí, sinh viên phải có cam kết sau khi tốt nghiệp sẽ phục vụ trong ngành GD - ĐT, nếu không thực hiện cam kết này thì phải bồi hoàn toàn bộ số tiền học phí đã được miễn.

Mặc dù vậy, trong suốt quá trình thực thi chính sách, Bộ GD - ĐT thừa nhận, đã không có bất cứ cơ quan, đơn vị hay bộ phận nào kiểm tra việc thực hiện cam kết này. Khi sinh viên ra trường, nhà trường sư phạm hết trách nhiệm, ngành GD - ĐT cũng không thể kiểm soát được điều này. Dù không có số liệu thống kê chính xác nhưng con số ước tính của một số trường sư phạm cho thấy, có tới khoảng 50% sinh viên sư phạm không có việc làm hoặc chuyển sang làm ngành, nghề khác. Khoản đầu tư từ ngân sách cho các sinh viên này rõ ràng đã không đem lại hiệu quả.

Mặt khác, do sinh viên được miễn học phí nên hiện nay kinh phí hoạt động của các trường sư phạm vẫn chủ yếu trông chờ vào ngân sách nhà nước được tính trên đầu số sinh viên. Hệ quả là, các trường sư phạm vẫn phải cố gắng tuyển cho đủ chỉ tiêu được giao, dù điều này cũng có nghĩa là phải giảm chất lượng đầu vào, phải chấp nhận tuyển cả những thí sinh chỉ đạt 9 - 10 điểm cho 3 môn thi đã khiến dư luận xã hội không khỏi bất an và bức xúc như mùa tuyển sinh 2017. Bên cạnh đó, các trường sư phạm cũng ít có điều kiện, nguồn lực cũng như động lực trong việc thay đổi, nâng cao chất lượng đào tạo để đáp ứng yêu cầu, đòi hỏi ngày càng cao của xã hội.

Đó chỉ là vài điểm bất cập đã bộc lộ rõ của chính sách miễn học phí cho sinh viên sư phạm. Một chính sách, dù rất nhân văn, rất hiệu quả ở thời điểm được ban hành nhưng cùng với sự vận động, phát triển của thực tiễn cuộc sống, nếu không còn phù hợp nữa thì việc xóa bỏ hay điều chỉnh, thay thế bằng một chính sách hợp lý hơn là hết sức cần thiết và phải mạnh dạn thay đổi. Câu hỏi đặt ra là, thay đổi theo hướng nào?

Dự thảo Luật đề xuất thay thế bằng chính sách tín dụng sư phạm, cấp học bổng toàn phần cho sinh viên sư phạm tương đương học phí phải đóng góp. Sinh viên sau khi tốt nghiệp, nếu công tác trong ngành giáo dục đủ thời gian theo quy định sẽ không phải trả khoản vay này. Giải pháp này có thể giải quyết được bài toán lãng phí ngân sách, giảm bớt số lượng những sinh viên học lực yếu kém nhưng “tặc lưỡi” chọn sư phạm vì được miễn học phí. Nhưng chính sách này chắc chắn không đủ sức hấp dẫn sinh viên khá, giỏi, thực sự mong muốn trở thành giáo viên khi mức lương, môi trường làm việc của giáo viên hiện vẫn quá “bèo bọt”, chưa kể nguy cơ thất nghiệp khi dự báo đến năm 2020, cả nước sẽ dư thừa 70 nghìn giáo viên. 

Đổi mới giáo dục phải bắt đầu từ người thầy. Nhưng đó phải thực sự là những người thầy được đào tạo bài bản cả về năng lực, trình độ chuyên môn, về đạo đức, văn hóa, ứng xử, những kỹ năng mềm... Không thể có một đội ngũ giáo viên như vậy nếu không bắt đầu từ việc tuyển chọn và đào tạo với những tiêu chuẩn khắt khe, nếu không muốn nói là phải khắt khe hơn hẳn các ngành nghề đào tạo khác trong xã hội. Muốn vậy, phải cải thiện chế độ tiền lương cho giáo viên, bảo đảm điều kiện làm việc và môi trường giáo dục chuẩn mực để giáo viên, nhất là giáo viên trẻ có thể sống được bằng nghề, yên tâm làm nghề và cống hiến cho sự nghiệp trồng người. Vì thế, chính sách thay thế chính sách miễn học phí cho sinh viên sư phạm cũng phải đặt trong tổng thể hệ thống chính sách nhằm đạt đến mục tiêu này.  

Nguyễn Bình
Xem tin theo ngày:
Ý KIẾN CHUYÊN GIA
17:59 22/01/2017
Khẳng định quyền lực phải được kiểm soát bằng quyền lực; cái gốc để chấn chỉnh kỷ cương bộ máy vẫn là đạo đức cách mạng của người lãnh đạo, các khách mời tham gia trao đổi về chủ đề “Chấn chỉnh kỷ cương bộ máy nhà nước - Vai trò của cơ quan dân cử” cho rằng: Một hệ thống dân cử mạnh sẽ góp phần quan trọng vào việc xây dựng, thúc đẩy hệ thống chính quyền các cấp kỷ cương, hành động. Muốn vậy, mỗi đại biểu phải trở thành một “ngọn đuốc” rọi sáng mọi ngóc ngách của cuộc sống.
Quay trở lại đầu trang