DIỄN ĐÀN ĐBND
Cập nhật 06:58 | 24/09/2018 (GMT+7)
.
Dự thảo Luật Phòng, chống tham nhũng (sửa đổi)

Cơ quan nào kiểm soát tài sản, thu nhập?

07:46 | 10/03/2018
Tại Phiên họp thẩm tra dự thảo Luật Phòng, chống tham nhũng (sửa đổi) của Ủy ban Tư pháp vừa qua, một trong những nội dung vẫn còn nhiều ý kiến khác nhau là thẩm quyền kiểm soát tài sản, thu nhập của người có nghĩa vụ kê khai. Câu hỏi đặt ra: Để nâng cao hiệu quả kiểm soát tài sản, thu nhập, thì giao thẩm quyền kiểm soát cho cơ quan nào là phù hợp?

Do bất cập của Luật hay triển khai thực hiện?

Theo Tổng Thanh tra Chính phủ Lê Minh Khái, qua tổng kết 10 năm thực hiện Luật Phòng, chống tham nhũng cho thấy, một trong những nguyên nhân dẫn đến việc thực hiện các quy định về kê khai, minh bạch tài sản, thu nhập kém hiệu quả là thiếu bộ máy quản lý bản kê khai và sử dụng các thông tin, dữ liệu có được nhằm kiểm soát biến động tài sản, thu nhập của người có nghĩa vụ kê khai. Vì vậy, việc quy định về hệ thống các cơ quan đơn vị chuyên trách kiểm soát tài sản, thu nhập dựa trên quản lý bản kê khai tài sản, thu nhập là rất cần thiết.


Ủy viên Thường trực Ủy ban Tư Pháp Nguyễn Thị Thủy phát biểu tại Phiên họp toàn thể của Ủy ban Tư pháp
Ảnh: Hà An

Để khắc phục tình trạng này, dự thảo Luật giao cho Thanh tra Chính phủ kiểm soát tài sản, thu nhập đối với người có nghĩa vụ kê khai hưởng phụ cấp chức vụ từ 0,9 trở lên ở Trung ương và địa phương. Thanh tra bộ, ngành, thanh tra cấp tỉnh hoặc đơn vị phụ trách công tác tổ chức, cán bộ tại cơ quan, tổ chức, đơn vị ở Trung ương nơi không có cơ quan thanh tra kiểm soát tài sản, thu nhập của các đối tượng còn lại. Băn khoăn về căn cứ để đưa ra việc sửa đổi này, Ủy viên Thường trực Ủy ban Tư pháp Nguyễn Thị Thủy chỉ ra thực tế thực hiện việc kiểm soát tài sản, thu nhập trong 10 năm qua. Mỗi năm có hơn 1 triệu bản kê khai, 10 năm chúng ta đã xác minh 4.589 trường hợp và phát hiện được 17 trường hợp kê khai không đúng. Theo tính toán, mỗi năm chỉ xác minh được khoảng 500 trường hợp và chỉ khoảng 1,7 trường hợp kê khai không đúng. Câu hỏi đặt ra là, con số khá khiêm tốn này là do không có bộ máy chuyên trách để thực hiện việc kiểm soát, cán bộ thực hiện không có nghiệp vụ hay do vấn đề tổ chức thực hiện?

Nhấn mạnh, khi xây dựng luật thì phải đánh giá thực tiễn, bà Thủy cho rằng, nếu do quy định của Luật không đúng thì sửa luật để kiểm soát tài sản của cán bộ, công chức minh bạch, hiệu quả hơn. Nhưng nếu do khâu tổ chức thực hiện thì phải xem xét khâu tổ chức thực hiện. Bà Thủy khá thẳng thắn, từ những thông tin có được cho thấy, việc xác minh được ít, phát hiện được ít trường hợp kê khai không đúng không phải vì do không có bộ máy chuyên trách cũng như không phải do chúng ta không có đội ngũ cán bộ có đủ nghiệp vụ. Điều đáng chú ý là, Luật hiện hành vẫn còn “khoảng trống” là thiếu một quy định bảo đảm có một cơ sở dữ liệu để quản lý thống nhất tài sản của cán bộ, công chức thuộc đối tượng phải kê khai. Do đó, khi sửa luật thì cần quy định về vấn đề này và giao cho một cơ quan chuyên trách làm đầu mối quản lý cơ sở dữ liệu liên quan đến tài sản của cán bộ, công chức, bà Thủy đề nghị.

Tránh kiểm soát khép kín?

Sẽ chấp nhận sửa theo mô hình tập trung, giao thẩm quyền kiểm soát tài sản, thu nhập về cho Thanh tra Chính phủ và thanh tra tỉnh nếu thấy rằng việc thực hiện vừa qua là do vướng mắc quy định của luật mà không phải do tổ chức thực hiện. Đề nghị cần làm rõ vấn đề này. Do đó, tôi thấy chưa thể hiện được việc lựa chọn mô hình cơ quan nào có thẩm quyền kiểm soát tài sản, thu nhập bởi điều này phải trên cơ sở đánh giá kỹ tổng kết thực tiễn. Việc tổng kết kỹ thực tiễn thì không có cơ quan nào đánh giá đầy đủ hơn Thanh tra Chính phủ, bởi đây vừa là cơ quan được giao tổng kết thi hành Luật này, vừa được giao giúp Trung ương trong việc thực hiện tổng kết công tác phòng, chống tham nhũng. 

Ủy viên Thường trực Ủy ban Tư pháp Nguyễn Thị Thủy

Nhiều ý kiến tán thành với quy định của dự thảo Luật về việc thu gọn đầu mối các cơ quan có thẩm quyền kiểm soát tài sản, thu nhập và giao cho cơ quan thanh tra hoặc đơn vị phụ trách công tác tổ chức, cán bộ nơi không có cơ quan thanh tra kiểm soát tài sản, thu nhập. Lý giải về vấn đề này, các ý kiến cho rằng quy định này đã kế thừa một phần các quy định của Luật Phòng, chống tham nhũng. Đồng thời, theo quy định của dự thảo Luật thì đây cũng là cơ quan quản lý cơ sở dữ liệu quốc gia về kiểm soát tài sản, thu nhập. Quy định như dự thảo Luật bảo đảm được tính độc lập nhất định trong kiểm soát tài sản thu nhập của đối tượng có nghĩa vụ kê khai, đồng thời tạo điều kiện tập trung nguồn nhân lực, nguồn lực cho việc đào tạo, tập huấn nâng cao trình độ, chuyên môn nghiệp vụ của cán bộ thực hiện.

Đồng tình với việc thu gọn đầu mối cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Nguyễn Văn Luật cho rằng, từ thực tế triển khai cho thấy, việc tự phát hiện những trường hợp vi phạm về kê khai thời gian qua là rất yếu. Số vụ tự phát hiện hàng năm rất ít, chỉ đếm trên đầu ngón tay. Do đó, việc thu gọn đầu mối như dự thảo luật là cần thiết. Nhìn nhận vấn đề này dưới góc độ kiểm soát quyền lực, ông Luật cho rằng, quy định như dự thảo Luật nhằm phá vỡ bế tắc trong thực tiễn hiện nay, phá vỡ việc “khép kín” về việc “anh tự quản lý và kiểm soát”. Ông Luật không đồng tình với quan điểm cho rằng, vì sao cơ quan hành pháp lại kiểm soát kê khai tài sản của cơ quan dân cử, cơ quan tư pháp. Theo ông Luật, hệ thống quyền lực của Nhà nước là thống nhất, có sự phân công phối hợp để thực hiện quyền lực hiệu quả. Việc giao cho Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về phòng chống tham nhũng, Thanh tra Chính phủ giúp cho Chính phủ về vấn đề này là phân công để thực hiện cơ chế kiểm soát quyền lực khách quan hơn, hiệu quả hơn.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Nguyễn Văn Pha cho rằng, ở thời điểm hiện tại, không có cơ quan nào thực hiện nhiệm vụ này tốt hơn Thanh tra Chính phủ. Chúng ta không sợ quá tải vì chỉ khi có vấn đề xảy ra thì mới thực hiện việc kiểm soát. Đồng thời, cũng không sợ nếu giao tập trung thẩm quyền thì sẽ xảy ra nhũng nhiễu lạm quyền. Để tránh được những lo ngại này, dự thảo Luật cần quy định cụ thể trách nhiệm của những người thực hiện chức năng kiểm soát này.   

Ở một góc nhìn khác, cũng có ý kiến băn khoăn về việc giao chức năng xác minh tài sản, thu nhập của đối tượng có nghĩa vụ kê khai trong các cơ quan nhà nước gồm: Cơ quan hành pháp, lập pháp, tư pháp cho cơ quan thanh tra, trong khi cơ quan thanh tra là của Chính phủ thực hiện chức năng quản lý nhà nước về thanh tra. Về vấn đề này, một số ý kiến cho rằng, nếu giao đầu mối về cơ quan thanh tra có thể là gánh nặng và băn khoăn liệu ngành thanh tra có “gánh” được không và có làm tốt hơn so với trước đây không?

Thu gọn đầu mối cơ quan kiểm soát tài sản thu nhập của đối tượng  có nghĩa vụ kê khai tài sản, thu nhập là điều cần phải cân nhắc kỹ lưỡng. Điều này phải dựa trên cơ sở của việc đánh giá kỹ thực tiễn trong triển khai thực hiện thời gian qua.    

Hà An
Xem tin theo ngày:
Ý KIẾN CHUYÊN GIA
17:59 22/01/2017
Khẳng định quyền lực phải được kiểm soát bằng quyền lực; cái gốc để chấn chỉnh kỷ cương bộ máy vẫn là đạo đức cách mạng của người lãnh đạo, các khách mời tham gia trao đổi về chủ đề “Chấn chỉnh kỷ cương bộ máy nhà nước - Vai trò của cơ quan dân cử” cho rằng: Một hệ thống dân cử mạnh sẽ góp phần quan trọng vào việc xây dựng, thúc đẩy hệ thống chính quyền các cấp kỷ cương, hành động. Muốn vậy, mỗi đại biểu phải trở thành một “ngọn đuốc” rọi sáng mọi ngóc ngách của cuộc sống.
Quay trở lại đầu trang