DIỄN ĐÀN ĐBND
Cập nhật 07:55 | 21/01/2018 (GMT+7)
.
Góc nhìn

Mười năm và mục tiêu 23.000 tiến sĩ

08:14 | 10/01/2018
Theo kết quả vừa được Kiểm toán Nhà nước công bố, đề án đào tạo giảng viên có trình độ tiến sĩ các trường ĐH, CĐ giai đoạn 2010 - 2020 (gọi tắt là Đề án 911) đặt mục tiêu đào tạo 23.000 tiến sĩ với tổng kinh phí 14.000 tỷ đồng đã không hoàn thành các mục tiêu đề ra. Kiểm toán Nhà nước kiến nghị xử lý tài chính với Bộ GD - ĐT, thu hồi nộp ngân sách hơn 50 tỷ đồng.

Đề án 911 đặt ra mục tiêu giải quyết được tình trạng triền miên thiếu giảng viên đại học có trình độ tiến sĩ. Mục tiêu lớn, kinh phí lớn, nhưng cuối cùng chỉ tiêu đạt rất thấp. Đến hết năm 2016, tổng số nghiên cứu sinh trúng tuyển nhập học các hệ đào tạo là 4.024 người, đạt 31,4% so với chỉ tiêu của đề án tính đến năm 2016 và bằng 17,5% của cả đề án. Trong đó, số nghiên cứu sinh tốt nghiệp và được cấp bằng là 787 người, đạt 6% so với chỉ tiêu của đề án tính đến năm 2016 và bằng 3,5% của cả đề án. Tỷ lệ nghiên cứu sinh hoàn thành khóa học, bảo vệ thành công đúng kỳ hạn chỉ đạt 23%. Đáng nói, có những nghiên cứu sinh được cử đi học ở nước ngoài đã tiêu tốn 1,5 - 1,8 tỷ đồng nhưng vẫn chưa có bằng tiến sĩ, bỏ học hay không thực hiện đúng cam kết.

Chỉ ra nguyên nhân dẫn đến kết quả thực hiện không cao của đề án, Kiểm toán Nhà nước cho rằng một trong những bất cập là xây dựng đề án quá cao, thiếu cơ sở khảo sát, đánh giá không sát thực tế, dẫn đến mục tiêu không thực hiện được cả về số lượng đào tạo tiến sĩ, kinh phí và nguồn hình thành. Đặc biệt, công tác chỉ đạo điều hành của Bộ GD - ĐT thiếu quyết liệt và thiếu cơ chế phối hợp đồng bộ triển khai với các đơn vị liên quan.

Về đào tạo tiến sĩ trong nước, dù điều kiện đầu ra theo Đề án 911 của Bộ GD - ĐT yêu cầu cao hơn so với các quy định tại Quy chế đào tạo tiến sĩ nói chung quy định tại Thông tư số 10/2009/TT-BGDĐT nhưng thực tế các chương trình đào tạo không khác biệt nhiều so với đào tạo tiến sĩ đại trà (không đi thực tập nước ngoài, giáo trình chung không có sự khác biệt, không có thời gian đào tạo tập trung)… Còn các nghiên cứu sinh đào tạo ở nước ngoài không về nước thì khó có khả năng thu hồi kinh phí bồi hoàn ngân sách nhà nước do thiếu chế tài thực hiện.

Sự thất bại của Đề án 911 cho thấy độ “vênh” giữa kế hoạch, dự án và thực tiễn chất lượng đào tạo tiến sĩ ở nước ta hiện nay. Khâu thống kê dữ liệu nguồn nhân lực chưa chính xác, không dự đoán, tiên liệu được những khó khăn, vướng mắc. Nhiều ý kiến cho rằng, Đề án không đạt được mục tiêu có phần do giảng viên chưa chuẩn bị tốt về ngoại ngữ. Mỗi năm có tới 500 - 600 chỉ tiêu nhưng đề án không chi tiền đào tạo ngoại ngữ. Ngoài ra, những ràng buộc sau đào tạo khiến nghiên cứu sinh được cử đi học ở nước ngoài đắn đo khi điều kiện làm việc, chế độ lương bổng sau khi trở về không hấp dẫn…

Kiểm toán Nhà nước kiến nghị về xử lý tài chính đối với Bộ GD - ĐT, thu hồi, nộp ngân sách nhà nước học phí của nghiên cứu sinh tại Cục Hợp tác quốc tế (từ năm 2012 đến 30.7.2017), các khoản chi sai chế độ, không đúng quy định và kinh phí do nghiên cứu sinh bỏ học. Đề án thất bại, không chỉ thất thoát về tiền bạc, mà còn thất thoát về nguồn chất xám vốn không phải quá dồi dào.

Chỉ tiêu đạt thấp nên tiến độ giải ngân cũng chỉ hơn 1.400 tỷ đồng trong số 14.000 tỷ đồng, Đề án 911 là một bài học đắt giá khi đặt ra mục tiêu quá cao so với khả năng thực hiện thực tế. Bộ GD - ĐT cần đánh giá khách quan, xem xét trách nhiệm của cá nhân, đơn vị liên quan như thế nào. Từ đó, tổng kết, đánh giá, có giải pháp khắc phục những hạn chế của Đề án 911 và vì sao phải có một đề án mới đào tạo 9.000 tiến sĩ với tổng kinh phí 12.000 tỷ.

Duy Anh
Xem tin theo ngày:
Ý KIẾN CHUYÊN GIA
17:59 22/01/2017
Khẳng định quyền lực phải được kiểm soát bằng quyền lực; cái gốc để chấn chỉnh kỷ cương bộ máy vẫn là đạo đức cách mạng của người lãnh đạo, các khách mời tham gia trao đổi về chủ đề “Chấn chỉnh kỷ cương bộ máy nhà nước - Vai trò của cơ quan dân cử” cho rằng: Một hệ thống dân cử mạnh sẽ góp phần quan trọng vào việc xây dựng, thúc đẩy hệ thống chính quyền các cấp kỷ cương, hành động. Muốn vậy, mỗi đại biểu phải trở thành một “ngọn đuốc” rọi sáng mọi ngóc ngách của cuộc sống.
Quay trở lại đầu trang