DIỄN ĐÀN ĐBND
Cập nhật 16:15 | 17/12/2017 (GMT+7)
.
Dự án Luật Tố cáo (sửa đổi)

Tránh bỏ lọt vi phạm

07:39 | 04/12/2017
Trong dự thảo Luật Tố cáo (sửa đổi) trình QH cho ý kiến lần hai tại Kỳ họp thứ Tư vừa qua, Chính phủ đã quy định rõ thẩm quyền giải quyết tố cáo cuối cùng, cũng như căn cứ để thụ lý giải quyết đối với vụ việc tố cáo đã giải quyết một lần. Tán thành về mặt nguyên tắc với hướng tiếp thu này, song ĐBQH vẫn trăn trở với nguy cơ bỏ lọt hành vi vi phạm.

Không có “điểm dừng” sẽ tố cáo kéo dài

Hiện nay, dù đã được các cơ quan, người có thẩm quyền cao nhất theo quy định của pháp luật giải quyết, nhưng người tố cáo vẫn tiếp tục tố cáo kéo dài là tình trạng không khó thấy. Thậm chí, nhiều đơn chuyển sang tố cáo vốn  từ “trạng thái” khiếu nại dai dẳng kéo dài, dù đã được các cơ quan nhà nước có thẩm quyền giải quyết. Tình trạng tố cáo tràn lan, vượt nhiều cấp và kéo dài đang gây khó khăn cho cơ quan chức năng. Vì thế, trong lần cho ý kiến đầu tiên tại Kỳ họp thứ Ba, một số ĐBQH đề nghị cần quy định “điểm dừng” trong giải quyết tố cáo, không tiếp nhận giải quyết đối với những tố cáo đã được cơ quan có thẩm quyền giải quyết cuối cùng có kết luận để tránh tình trạng tố cáo tràn lan, kéo dài gây khó khăn cho các cơ quan nhà nước.

Chính phủ đã tiếp thu ý kiến này. Điều 36, dự thảo Luật được chỉnh lý theo hướng: Trường hợp có căn cứ cho rằng, việc giải quyết tố cáo lần đầu là không đúng pháp luật, thì người tố cáo có quyền tố cáo tiếp với người đứng đầu cơ quan cấp trên trực tiếp của người đã giải quyết tố cáo và việc giải quyết của người đứng đầu cấp trên trực tiếp là giải quyết tố cáo cuối cùng, trường hợp cá nhân còn tiếp tục tố cáo thì không thụ lý giải quyết. Bên cạnh đó, tại Khoản 3, Điều 36 còn quy định các căn cứ để thụ lý giải quyết lại (giải quyết cuối cùng) đối với vụ việc tố cáo (đã giải quyết lần 1) để tránh tình trạng lạm dụng hoặc tùy tiện trong giải quyết tố cáo.

Đây là sự thay đổi quan trọng trong quan điểm giải quyết tố cáo của Chính phủ, vì quan điểm “không quy định điểm dừng tố cáo” vẫn được bảo lưu đến tận tháng 8.2017. Lý do bảo lưu được đưa ra là vì trình tự, thủ tục giải quyết tố cáo không giống như giải quyết khiếu nại, vì tố cáo là việc cá nhân báo cho cơ quan có thẩm quyền về những hành vi vi phạm pháp luật và các cơ quan có trách nhiệm thụ lý, giải quyết. Nếu việc giải quyết không khách quan, vi phạm pháp luật, hoặc hành vi vi phạm vẫn tồn tại hoặc không được xem xét giải quyết kịp thời thì tố cáo được tiếp tục xem xét, giải quyết.


Đại biểu Quốc hội Nguyễn Tạo (Lâm Đồng) phát biểu về dự án Luật Tố cáo (sửa đổi)
Ảnh: Quang Khánh

Điểm dừng tố cáo không chỉ được quy định tại Điều 36, mà còn được quy định tại các Điều 13 và 20. Trong đó, Điều 20 quy định rõ sẽ không thụ lý hồ sơ với tố cáo xuất phát từ vụ việc khiếu nại đã được giải quyết đúng chính sách, pháp luật. Người khiếu nại không đồng ý chuyển sang tố cáo với người giải quyết khiếu nại nhưng không cung cấp được thông tin tài liệu, bằng chứng chứng minh cho nội dung tố cáo của mình. Tất nhiên, để “trọn vẹn” hơn, ĐBQH Nguyễn Tạo (Lâm Đồng) đề nghị, cần quy định rõ không thụ lý giải quyết đơn tố cáo phát sinh từ vụ việc khiếu nại đã được các cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc tòa án nhân dân giải quyết đúng pháp luật, không cần thiết có “vế” là “phải cung cấp thêm thông tin”. “Đúng pháp luật ở đây được hiểu là đúng về mặt trình tự và về chính sách, pháp luật”, ĐB Nguyễn Tạo chỉ rõ.

Nhưng “dừng ngay” sẽ bỏ lọt vi phạm

Nếu không quy định “điểm dừng” tố cáo thì đơn tố cáo sẽ được gửi khắp nơi, không biết bao giờ kết thúc. Nhưng mặt khác, nếu “dừng ngay” cũng sẽ dễ để lọt một số trường hợp, nguy hiểm nhất là những hành vi tham ô, tham nhũng, không phúc đáp đòi hỏi gắt gao của công tác đấu tranh phòng, chống tham nhũng hiện nay. Chưa kể, trong Báo cáo về công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo năm 2017 của Chính phủ cũng thừa nhận, việc tố cáo có nội dung vừa đúng, vừa sai chiếm tỷ lệ tới gần 28,3%. Nếu không xem xét lại đơn tố cáo với những trường hợp này, thì không phải đã bỏ lọt hành vi vi phạm hay sao?

Theo ĐBQH Nguyễn Hoàng Mai (Tiền Giang), nếu dự thảo Luật quy định giải quyết tố cáo chỉ qua hai cấp tức là đã mặc định rằng đã giải quyết rất khách quan và đúng pháp luật. Thực tiễn không phải như vậy, có những sai phạm mang tính cá nhân, nhưng có những sai phạm là của cả hệ thống, ví dụ tiêu biểu là tiêu cực trong giải quyết chính sách với người có công. Thực tiễn cũng cho thấy, có khi giải quyết ở địa phương, cơ sở cũng chưa được, chỉ sau này các cơ quan Trung ương vào cuộc mới phát hiện ra các sai phạm, thậm chí sai phạm ở quy mô không nhỏ. Từ ví dụ thực tế này, ĐB Nguyễn Hoàng Mai đề nghị cân nhắc quy định giải quyết tố cáo qua hai cấp.

Một ví dụ khác, đối với quy định tại Khoản 3, Điều 28 dự thảo Luật quy định về trường hợp vụ việc đặc biệt phức tạp thời hạn giải quyết là 90 ngày làm việc, gia hạn một lần không quá 45 ngày làm việc, thì thực chất tổng thời hạn giải quyết tối đa là 135 ngày làm việc. Trong khi theo quy định tại Điều 21, Luật Tố cáo hiện hành, tổng thời gian giải quyết tố cáo tối đa vụ việc phức tạp là 150 ngày, tương đương với 5 tháng. Hiện nay về cơ bản các cơ quan hành chính áp dụng thời gian làm việc 5 ngày/tuần, 22 ngày/tháng, nếu áp dụng quy định tại Điều 28 của dự thảo Luật thì thời gian giải quyết tối đa sẽ vào khoảng hơn 6 tháng. Như vậy, thực chất thời gian giải quyết tố cáo của dự thảo Luật là kéo dài hơn so với Luật hiện hành và là không phù hợp.

Nếu tố cáo không dừng lại được, cơ quan chức năng sẽ gặp nhiều khó khăn. Một số cơ quan chức năng sẽ không chỉ nhận được một “bao tải” đơn tố cáo trong một tháng, mà còn có thể nhận được nhiều đơn thư hơn. Nhưng rõ ràng, trong thực tế đã có trường hợp việc giải quyết tố cáo không khách quan, có vi phạm pháp luật. Hoặc giải quyết tố cáo lần hai rồi mới phát hiện ra những bằng chứng mới khẳng định rõ ràng về hành vi vi phạm pháp luật của người bị tố cáo. Các trường hợp này vẫn cần được cơ quan có thẩm quyền xem xét, giải quyết, tránh tạo ra phản ứng của xã hội.

Nói cách khác, việc quy định cấp giải quyết cuối cùng và trình tự thủ tục, điều kiện không thụ lý tiếp việc giải quyết nội dung tố cáo khi đã có kết luận của cấp giải quyết cuối cùng như thế nào có lẽ cần được nghiên cứu kỹ để thể hiện chặt chẽ hơn trong dự thảo Luật Tố cáo (sửa đổi) trình QH tại Kỳ họp tới. Quy định chặt chẽ về nội dung này sẽ góp phần bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân, đồng thời tránh bỏ lọt, bỏ sót hành vi vi phạm pháp luật.

Lê Bình
Xem tin theo ngày:
Ý KIẾN CHUYÊN GIA
17:59 22/01/2017
Khẳng định quyền lực phải được kiểm soát bằng quyền lực; cái gốc để chấn chỉnh kỷ cương bộ máy vẫn là đạo đức cách mạng của người lãnh đạo, các khách mời tham gia trao đổi về chủ đề “Chấn chỉnh kỷ cương bộ máy nhà nước - Vai trò của cơ quan dân cử” cho rằng: Một hệ thống dân cử mạnh sẽ góp phần quan trọng vào việc xây dựng, thúc đẩy hệ thống chính quyền các cấp kỷ cương, hành động. Muốn vậy, mỗi đại biểu phải trở thành một “ngọn đuốc” rọi sáng mọi ngóc ngách của cuộc sống.
Quay trở lại đầu trang