DIỄN ĐÀN ĐBND
Cập nhật 19:43 | 24/11/2017 (GMT+7)
.
Giải quyết khiếu nại, tố cáo - Nhìn từ cơ sở

Phải rốt ráo, quyết liệt hơn nữa

07:51 | 12/11/2017
Báo cáo giám sát của UBTVQH về kết quả giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân gửi lần đầu tiên được trình bày trước QH. Điều này sẽ buộc các cơ quan hành chính phải rốt ráo, quyết liệt hơn nữa trong giải quyết khiếu nại, tố cáo; các ĐBQH, các cơ quan của QH và các Đoàn ĐBQH cũng phải hoạt động tích cực hơn, giám sát chặt chẽ hơn việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của các cơ quan hành chính. Ủy viên Trung ương Đảng, Ủy viên UBTVQH, Trưởng ban Dân nguyện NGUYỄN THANH HẢI khẳng định, áp lực đối với cơ quan hành chính, cơ quan dân cử sẽ tăng lên rất nhiều, nhưng người dân sẽ được hưởng lợi từ đó.

Như một tồn tại khách quan

- Là người trực tiếp giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân gửi đến QH trong năm 2017, bà có đánh giá như thế nào về công tác này?


Ảnh: Quang Khánh

Trong số 821 đơn khiếu nại có đúng có sai thì suy ra phải có cán bộ làm sai chứ? Nhưng chỉ có 63 người bị nhắc nhở; số tiền và diện tích đất thu hồi được cũng rất ít ỏi. Tôi đề nghị, phải tăng cường xử lý nghiêm minh những cán bộ sai phạm mà chúng ta phát hiện ra trong quá trình giải quyết KNTC; đồng thời, tăng cường thu hồi đất đai, tài sản của các vụ việc này. Có như vậy, mới xử lý được từ gốc những bức xúc, KNTC của người dân.

Trưởng ban Dân nguyện Nguyễn Thanh Hải

- Năm 2017, Chính phủ đã có những cố gắng, nỗ lực vượt bậc trong công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo (KNTC). Đặc biệt với những vụ việc tồn đọng, kéo dài rất lâu, phức tạp, phải nói rằng chưa bao giờ có những chuyển biến tích cực như năm nay. Hàng tuần, Thủ tướng Chính phủ giao cho Phó Thủ tướng Thường trực Trương Hòa Bình nghe Thanh tra Chính phủ báo cáo việc rà soát, giải quyết các vụ việc và chỉ sau một năm, đã có tới 450 vụ việc tồn đọng, kéo dài, phức tạp ở 17 tỉnh, thành phố được giải quyết. Đội ngũ tham mưu, giúp việc cho Chính phủ là Thanh tra Chính phủ, các bộ, ban ngành, chính quyền các địa phương cũng rất tích cực trong rà soát, giải quyết các vụ việc.

- Ghi nhận những chuyển biến trong giải quyết KNTC, nhưng nhiều ĐBQH bày tỏ chưa hài lòng đối với trách nhiệm của chính quyền các cấp trong công tác này. Có gì mâu thuẫn ở đây không, thưa bà?

- Tôi không nghĩ là có mâu thuẫn ở đây. Ngay trong Báo cáo giám sát của UBTVQH, chúng tôi cũng đã nêu rất chi tiết về kết quả giải quyết của các cơ quan chức năng cũng như những tồn tại, hạn chế trong công tác này.

Chúng ta cũng phải nhìn nhận thực tế là, đất nước đang phát triển, nhiều công trình, dự án lớn đang thu hút đầu tư và rất cần một quỹ đất lớn để phục vụ phát triển KT-XH. Muốn có đất thì tại nhiều địa phương, buộc phải thu hồi đất để phục vụ các dự án. Điều này không tránh khỏi ảnh hưởng đến người dân. Nhiều năm nay, 60 - 70% tổng số đơn thư KNTC đều liên quan đến đất đai là vì thế. Do vậy, cần nhìn nhận KNTC như một tồn tại khách quan của quá trình phát triển.

Tất nhiên, như vậy không phải là để chúng ta thiếu quan tâm tới việc giải quyết KNTC mà là để bình tĩnh hơn, khách quan hơn trong đánh giá thực tế, từ đó, tìm ra giải pháp thấu tình đạt lý và nỗ lực hết sức nhằm giảm thiểu phát sinh KNTC cũng như xử lý các vụ việc tồn đọng.

Cán bộ thành phố Tân An, Long An hướng dẫn người dân đăng ký hồ sơ
Nguồn: baolongan.vn

Áp lực rất lớn

- Hiện, tỷ lệ đơn thư do QH chuyển đến cơ quan có thẩm quyền được xem xét, giải quyết chỉ đạt hơn 50%, thấp hơn rất nhiều so với tỷ lệ hơn 80% số đơn thư gửi đến Chính phủ, các bộ, ngành và chính quyền các cấp đã được giải quyết... thưa bà?

- Đó cũng là điều mà tôi, với tư cách là Trưởng ban Dân nguyện, rất trăn trở. Chúng tôi tính cả trường hợp cơ quan có thẩm quyền chỉ cần trả lời là đã nhận được đơn thư của ĐBQH, QH chuyển và sẽ xem xét, giải quyết trong thời gian tới hoặc đang vướng mắc ở chỗ này, chỗ khác… mà tỷ lệ đã xem xét, giải quyết, trả lời cũng chỉ đạt 50,4% là rất thấp.

Tổng Thanh tra Chính phủ đã giải trình với QH là các vụ việc này đều rất phức tạp, kéo dài, do yếu tố lịch sử để lại. Tôi rất chia sẻ điều này. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng, trong số hơn 42 nghìn đơn được gửi đến QH, các cơ quan của QH và ĐBQH thì chỉ có 7.211 đơn được chuyển đến cơ quan có thẩm quyền, tức là ĐBQH, QH đã sàng lọc rất kỹ lưỡng mới chuyển, chứ không phải cứ nhận được đơn là chuyển. Tổng Thanh tra Chính phủ cũng đã hứa với QH sang năm sẽ có những cải tiến, đổi mới trong giải quyết KNTC. Tôi rất mong Chính phủ, Thanh tra Chính phủ và chính quyền các cấp tập trung xử lý đơn thư do ĐBQH, QH chuyển đến. Người dân đang rất trông chờ việc này.

- Với những vụ việc đã được giải quyết, qua giám sát, theo bà đã bảo đảm chất lượng, người dân đã đồng thuận?

Trong năm 2017, tình hình khiếu nại, tố cáo của công dân có giảm về lượng, nhưng vẫn phức tạp, gay gắt. Tình trạng khiếu nại, tố cáo kéo dài, vượt cấp còn nhiều, một số vụ tập trung đông người, nhất là tố cáo có liên quan đến lĩnh vực đất đai. Đi tìm nguyên nhân gốc rễ và giải pháp khắc phục, nhiều ĐBQH nói rằng, mấu chốt của vấn đề này phải từ cơ sở.

- Đây lại là một câu chuyện khác. Vừa qua, chúng tôi đi giám sát tại 8 địa phương. Trong năm qua, các địa phương này nhận được 149 đơn thư của công dân do ĐBQH và các cơ quan của QH chuyển đến và đã giải quyết xong 110 đơn. Tuy nhiên, Đoàn giám sát nghiên cứu, rà soát, phân tích thì thấy rằng, có 41/110 đơn này vẫn có căn cứ đề xuất với chính quyền xem xét lại việc giải quyết cho người dân, chiếm tỷ lệ 27,3%, tôi cho đó cũng là lớn. Tôi không nói là việc giải quyết các vụ việc này sai, nhưng có căn cứ để xem xét lại. Ví dụ, trong trình tự giải quyết khiếu nại, trong căn cứ áp giá bồi thường, phương án bồi thường còn có vấn đề hoặc trong quá trình giải quyết thì có dấu hiệu của tiêu cực, tham nhũng, lợi ích nhóm… Các địa phương đều nhất trí vì khi đề xuất như vậy, Đoàn giám sát (có sự tham gia của cả đại diện Thanh tra Chính phủ, thanh tra các bộ, ngành) đã phải xem xét, thảo luận rất chi tiết.

Minh bạch và hài hòa lợi ích

- Bà có nghĩ rằng, tỷ lệ giải quyết đơn thư do ĐBQH, QH chuyển đến thấp như vậy là vì, chúng ta cũng chưa thực sự quyết liệt với công tác này không?

- Cũng có nơi, có lúc chưa thực sự quyết liệt. Nhưng nguyên nhân chủ yếu theo tôi là vì hiện nay, đơn thư được công dân gửi đến các ĐBQH, các cơ quan của QH có xu hướng tăng lên, tạo áp lực rất lớn đối với các ĐBQH, QH.

Chúng ta cũng biết, không phải ĐBQH nào cũng am hiểu các lĩnh vực mà người dân KNTC, từ thuế, phí, dự án BOT, đất đai, bổ nhiệm cán bộ… đặc biệt là về đất đai vì luật pháp trong lĩnh vực này đã thay đổi qua nhiều thời kỳ, rất phức tạp. Có những vụ việc, nói thật, tôi trực tiếp tiếp và nghe người dân trình bày đến vài ba lần cũng vẫn chưa thấu, phải đi tham vấn ý kiến của Liên đoàn luật sư, các chuyên gia về lĩnh vực ấy xem như thế nào mới chuyển đơn thư, chứ không phải nghe xong mà nói ngay được ai đúng, ai sai…

Trong khi đó, một điểm đặc thù là, ĐBQH, Đoàn ĐBQH, các cơ quan của QH và QH, theo quy định thì không có thẩm quyền giải quyết trực tiếp các vụ việc mà chỉ xem xét, chuyển đơn thư đến cơ quan có thẩm quyền và theo dõi, đôn đốc, giám sát việc thực hiện. Nhưng làm thế nào để theo dõi, đôn đốc, giám sát thì cơ chế hiện nay đối với các ĐBQH, các cơ quan của QH vẫn chưa rõ ràng, nên cũng rất khó khăn. Tới đây, trong việc sửa đổi một số quy định hoặc các Nghị quyết của UBTVQH về vấn đề này cũng phải đẩy mạnh cơ chế giúp cho ĐBQH, các cơ quan của QH có thể theo dõi, giám sát chặt chẽ việc giải quyết KNTC của các cơ quan.

- Nếu cần đột phá vào khâu nào đó để tạo chuyển biến mạnh mẽ hơn trong giải quyết KNTC, theo bà, nên đột phá vào đâu?

- Theo tôi có 3 việc phải làm. Một là, thực hiện nghiêm quy chế tiếp công dân của người đứng đầu cơ quan hành chính và nâng cao chất lượng công tác tiếp công dân của chính quyền các cấp, đặc biệt là ở cấp cơ sở. Luật quy định, Chủ tịch UBND tỉnh một tháng phải tiếp dân một lần, như vậy mỗi năm là 12 lần, có lịch cố định và phải trực tiếp tiếp dân, chứ không phải là ủy quyền cho cấp phó hoặc các cơ quan chuyên môn tiếp. Chủ tịch huyện, một tháng 2 lần, một năm là 24 lần, phải trực tiếp tiếp công dân. Chủ tịch xã một tháng 4 lần, một năm 48 lần, trực tiếp tiếp dân.

Nhưng qua thực tế giám sát, các địa phương đều chưa thực hiện được đúng yêu cầu này. Thông thường, UBND tỉnh có lịch tiếp, nhưng Chủ tịch UBND tỉnh trực tiếp tiếp dân thì chỉ được khoảng 3 - 4 lần/năm. Ở cấp huyện, đặc biệt là cấp xã - cấp gần dân nhất, thì hầu như không thực hiện được. Nếu Chủ tịch chính quyền cơ sở trực tiếp gặp dân, không né tránh, đối thoại với dân, giải thích cho dân hiểu thì cũng hóa giải được nhiều vấn đề bức xúc. Và tôi khẳng định là, khi đó, các vụ việc KNTC vượt cấp, đông người, phức tạp sẽ giảm đi nhiều.

Một thực tế nữa là, đội ngũ cán bộ, công chức tham mưu về giải quyết KNTC ở cấp cơ sở rất mỏng, mỗi xã chỉ có 1 - 2 người. Phần lớn không được đào tạo bài bản về luật pháp, hoạt động kiêm nhiệm nên KNTC không được giải quyết thỏa đáng ngay từ đầu càng khiến bức xúc của người dân tăng lên. Ngay trong Báo cáo của Chính phủ đã nêu, chỉ có 48,3% số cán bộ làm công tác giải quyết đơn thư khiếu nại tính đến năm 2017 được tập huấn, bồi dưỡng về chuyên môn, trong khi tất cả dồn vào cấp cơ sở. Vì thế, phải làm ngay, làm thường xuyên việc tập huấn, nâng cao trình độ, kỹ năng tiếp công dân, giải quyết KNTC cho cán bộ cơ sở.

Hai là, phải tập trung rà soát, sửa đổi Luật Đất đai, đặc biệt là Điều 62 về thu hồi đất phục vụ các dự án phát triển KT - XH vì lợi ích công cộng. Pháp luật về đất đai và công tác tổ chức thực hiện Luật Đất đai vừa qua có bất cập. Người dân nhìn thấy trong các dự án cụ thể, trường hợp cụ thể sự thiếu minh bạch, thiếu rạch ròi giữa mục đích công cộng và mục đích kinh doanh, thương mại và điều này, tác động trực diện đến lợi ích của họ. Đây cũng chính là nguyên nhân của nhiều vụ việc KNTC đông người, dai dẳng. Tôi tin, nếu sửa Luật Đất đai, phân định rạch ròi mục đích thu hồi đất và bảo đảm sự công khai, minh bạch, hài hòa lợi ích giữa các bên liên quan trong quá trình thu hồi đất sẽ giảm thiểu tối đa các KNTC về đất đai.

Ba là, đối với những vụ việc rất khó, tồn đọng quá lâu, do lịch sử để lại, do sự thay đổi của chính sách, pháp luật mà không có hồi tố, tôi tha thiết mong Chính phủ tiến hành rà soát tổng thể để có biện pháp xử lý. Tôi biết có những địa phương đã tìm được cách làm riêng để xử lý hiệu quả những vụ việc này. Ví dụ như hình thành một quỹ đất mới để hỗ trợ người dân ổn định cuộc sống cho dù theo luật pháp hiện hành, có thể họ không nằm trong diện được đền bù, hỗ trợ nhưng cuộc sống, sinh kế hàng ngày của họ đang phụ thuộc vào mảnh đất bị thu hồi đó. Chính quyền phối hợp với MTTQ, các đoàn thể để tuyên truyền vận động nhân dân thay vì cứ chờ KNTC cũng không xử lý được thì cùng trao đổi, cùng đi đến một giải pháp hài hòa thì cũng sẽ giải tỏa được bức xúc, KNTC.

- Xin cảm ơn bà!

Nguyễn Bình thực hiện
Xem tin theo ngày:
Ý KIẾN CHUYÊN GIA
17:59 22/01/2017
Khẳng định quyền lực phải được kiểm soát bằng quyền lực; cái gốc để chấn chỉnh kỷ cương bộ máy vẫn là đạo đức cách mạng của người lãnh đạo, các khách mời tham gia trao đổi về chủ đề “Chấn chỉnh kỷ cương bộ máy nhà nước - Vai trò của cơ quan dân cử” cho rằng: Một hệ thống dân cử mạnh sẽ góp phần quan trọng vào việc xây dựng, thúc đẩy hệ thống chính quyền các cấp kỷ cương, hành động. Muốn vậy, mỗi đại biểu phải trở thành một “ngọn đuốc” rọi sáng mọi ngóc ngách của cuộc sống.
Quay trở lại đầu trang