DIỄN ĐÀN ĐBND
Cập nhật 12:25 | 20/09/2017 (GMT+7)
.
Theo dòng sự kiện

Tư duy vượt trội

08:15 | 12/09/2017
Cho đến khi đặt lên bàn nghị sự của UBTVQH sáng qua, dự thảo Luật Các đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt (sau đây gọi là dự thảo Luật) đã có những thay đổi đáng kể so với ý tưởng ban đầu cũng như các thiết kế đầu tiên.

Chẳng hạn, thoạt tiên, trong Nghị quyết phiên họp thường kỳ tháng 11.2016, Chính phủ giao UBND các tỉnh Quảng Ninh, Khánh Hòa, Kiên Giang chủ trì hoàn thiện các Đề án đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt và đề xuất cấp có thẩm quyền các cơ chế, chính sách đặc thù để xây dựng các dự án luật cho từng đơn vị. Như vậy, chỉ đạo của Chính phủ mang hàm ý sẽ phải thiết kế 3 dự án luật áp dụng riêng cho 3 đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt là Vân Đồn (Quảng Ninh), Bắc Vân Phong (Khánh Hòa) và Phú Quốc (Kiên Giang). Đến tháng 2.2017, bản thảo đầu tiên của dự Luật này được trình lên Chính phủ, trong đó xác định đối tượng áp dụng là nhà đầu tư, tổ chức và cá nhân có liên quan đến đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt. Điều này có nghĩa, sẽ chỉ có 1 luật chung áp dụng cho cả Vân Đồn, Bắc Vân Phong và Phú Quốc. Tinh thần này được tiếp nối trong dự thảo trình UBTVQH sáng qua.

Một thay đổi đáng kể khác là về tổ chức chính quyền tại đơn vị kinh tế - hành chính đặc biệt. Có một khoảng thời gian, Ban soạn thảo theo đuổi quan điểm thành lập UBND và HĐND ở các đơn vị này. Tuy nhiên, trong dự thảo mới nhất, Chính phủ đề xuất không tổ chức UBND và HĐND, thay vào đó là mô hình Trưởng đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt. Trưởng đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt có các cơ quan chuyên môn và bộ máy giúp việc để thực hiện chức năng quản lý nhà nước, quyết định, tổ chức thực hiện toàn bộ các hoạt động trên địa bàn.

Ở Phòng Tân Trào sáng qua, các ý kiến đều đồng thuận về sự cần thiết ban hành Luật. Tuy nhiên một số nội dung quan trọng của dự thảo Luật lại nhận được những quan điểm khác nhau giữa cơ quan trình (Chính phủ) và cơ quan chủ trì thẩm tra (Ủy ban Pháp luật); giữa cơ quan chủ trì thẩm tra với cơ quan phối hợp thẩm tra (Ủy ban Kinh tế, Ủy ban Tư pháp); và tất nhiên là cả giữa các Ủy viên UBTVQH. Điều đó cũng bình thường, bởi nói như Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Nga, chúng ta đang bàn đến một vấn đề khó, đã được nêu nhiều lần trong nhiều năm ở nhiều diễn đàn. Xuất hiện lần đầu trong Hiến pháp 1992, đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt cứ “tồn tại” ở dạng câu chữ như thế và tiếp tục được kế thừa trong Hiến pháp 2013.

Nhưng tình thế rồi sẽ khác. Niềm tin ấy xuất phát từ những tiếng nói thể hiện một tinh thần mới, một tư duy vượt trội. Nhiều ý kiến ủng hộ phương án tổ chức chính quyền theo mô hình Trưởng đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt của Chính phủ. “Bộ máy phải vô cùng gọn nhẹ, không cồng kềnh. Thậm chí một người có thể giữ nhiều quyền hạn nhưng phải kiểm soát đặc biệt để họ hành động vì lợi ích của quốc gia”, Phó Chủ tịch QH Phùng Quốc Hiển nói. “Tôi nghĩ phải trao quyền cho ông Trưởng đơn vị”, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng - An ninh Võ Trọng Việt bày tỏ kèm theo câu lưu ý: “Quan trọng là quy định rõ Trưởng đơn vị được làm gì, không được làm gì”. Mặc dù phương án tổ chức chính quyền như vậy là khác với Luật Tổ chức chính quyền địa phương (theo đó, quy định đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt phải có cả UBND và HĐND) nhưng ngược lại, Nhà nước sẽ không phải tốn một đồng ngân sách nào, mà các nhà đầu tư và cả người dân được hưởng lợi từ việc rút ngắn thủ tục hành chính, tinh giản biên chế đi kèm và chế độ trách nhiệm công vụ rõ ràng hơn.

Đặc biệt, nhiều Ủy viên UBTVQH đặt sự vượt trội trong tiền tố “hành chính” của các đơn vị đặc biệt lên trên những ưu đãi ở khía cạnh “kinh tế”. Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách Nguyễn Đức Hải cho rằng: “Không có HĐND cũng không sao. Mục tiêu cuối cùng là tạo một môi trường hành chính thông thoáng nhất cho các nhà đầu tư”. Đặc biệt, với kinh nghiệm chỉ đạo Khu Kinh tế mở Chu Lai, ông cho rằng nên hạn chế tối đa việc sử dụng ngân sách và các ưu đãi kinh tế để thu hút đầu tư. “Các địa phương xin cơ chế thì Trung ương phải cho cơ chế” và rồi cơ chế sẽ “đẻ” ra tiền, ra ngân sách. Nếu lựa chọn con đường ưu đãi thuế, phí thì đó sẽ là một cuộc đua xuống đáy vì tất cả sẽ dùng ưu đãi này như thể là phát huy đặc thù địa phương

Bởi đây là dự thảo Luật dành cho đơn vị hành chính - kinh tế “đặc biệt” nên rất dễ hiểu khi nó xung đột với khá nhiều luật khác. Nhưng quyết tâm xây dựng những đơn vị “đặc biệt” đồng nghĩa phải chấp nhận sự khác biệt, chấp nhận tinh thần mới không trên cơ sở những luật hiện hành. Chủ tịch QH Nguyễn Thị Kim Ngân sáng qua nói rằng: Các cơ chế, chính sách phải có tính đột phá, vượt trội so với trong nước và quốc tế mới gọi là đặc biệt, mới tạo dựng được môi trường đầu tư hấp dẫn, bộ máy hành chính có đủ quyền lực để thực hiện nhiệm vụ của đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt. “Do đó, những quy định tại Luật này có thể trái, khác với quy định của các luật khác, nhưng không thể trái Hiến pháp”. Và như thế, có thể nói, cửa bắt đầu mở với Vân Đồn, Bắc Vân Phong và Phú Quốc.

Hồng Loan
Xem tin theo ngày:
Ý KIẾN CHUYÊN GIA
17:59 22/01/2017
Khẳng định quyền lực phải được kiểm soát bằng quyền lực; cái gốc để chấn chỉnh kỷ cương bộ máy vẫn là đạo đức cách mạng của người lãnh đạo, các khách mời tham gia trao đổi về chủ đề “Chấn chỉnh kỷ cương bộ máy nhà nước - Vai trò của cơ quan dân cử” cho rằng: Một hệ thống dân cử mạnh sẽ góp phần quan trọng vào việc xây dựng, thúc đẩy hệ thống chính quyền các cấp kỷ cương, hành động. Muốn vậy, mỗi đại biểu phải trở thành một “ngọn đuốc” rọi sáng mọi ngóc ngách của cuộc sống.
Quay trở lại đầu trang