DIỄN ĐÀN ĐBND
Cập nhật 13:46 | 20/11/2017 (GMT+7)
.
Dự án Luật Đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt

Đặc biệt phải khác biệt

08:15 | 12/09/2017
Cho ý kiến về dự án Luật Đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt tại phiên họp sáng qua, nhiều thành viên UBTVQH nhận thấy cần bàn thấu đáo các nội dung về tổ chức chính quyền địa phương, các cơ quan đặc thù... của đơn vị này. Song từ thực tế công tác, Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách Nguyễn Đức Hải cho rằng, đã là đơn vị hành chính đặc biệt thì phải chấp nhận những khác biệt so với các đơn vị hành chính khác.

Có nhiều điểm đột phá

 Theo Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách Nguyễn Đức Hải, tinh thần chung là cho cơ chế không cho tiền, tức là cho địa phương cơ chế để tạo ra tiền và ra ngân sách. Các đơn vị này cần được phép làm vượt ra những cơ chế đã có, nhưng cũng không làm ảnh hưởng đến tổng cân đối chung của ngân sách. Tất nhiên, các cơ chế vượt trội ở đây cũng không thể dựa vào ưu đãi về thuế, mà phải làm rõ tính cạnh tranh quốc tế và khả năng lan tỏa, hấp thu vốn bên ngoài. Do đó, trong từng đề án thành lập mỗi đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt phải làm rõ gắn kinh tế với phát triển công nghệ.

Đây là đặc điểm chính của dự án Luật Đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt được Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng nhấn mạnh khi trình bày Tờ trình. Đột phá trước tiên là nguyên tắc áp dụng pháp luật khi dự thảo Luật quy định về quy hoạch, chính sách kinh tế - xã hội, tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương, cơ quan nhà nước tại đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt. Đột phá quan trọng khác là đưa ra hệ thống chính sách kinh tế - xã hội để xây dựng môi trường đầu tư kinh doanh đặc biệt thuận lợi, như tạo điều kiện cho nhà đầu tư tiếp cận đất đai; ưu đãi về thuế, miễn giảm tiền thuê mặt đất, mặt nước... hấp dẫn, vượt trội quy định hiện hành. “Các chính sách kinh tế - xã hội quy định tại dự thảo Luật hầu hết có ưu đãi cao hơn, thuận lợi hơn so với các đặc khu kinh tế, khu kinh tế tự do tại Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Indonesia, Malaysia, Thái Lan, Singapore, Myanmar”, Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng nói.

Ghi nhận các cơ chế, chính sách quy định trong dự thảo Luật, song nhiều ý kiến cũng chỉ rõ, như thế là chưa đủ. Đơn giản như chính sách tạo điều kiện thuận lợi cho nhà đầu tư sở hữu đất đai, hay ưu đãi về thuế trên thực tế sẽ rất khó bảo đảm tính cạnh tranh lâu dài. Theo Phó Chủ tịch QH Phùng Quốc Hiển, phải làm sao để giảm chi phí của nhà đầu tư, nhất là giảm những tiêu cực, lãng phí, hay khoản chi phi truyền thống (qua thống kê chiếm 34% tổng chi phí đầu tư).

Nhiều ý kiến cũng nhấn mạnh, các cơ chế, chính sách nổi trội hơn được áp dụng cho khu vực này tiên quyết không được “vượt qua” Hiến pháp và một số nguyên tắc pháp luật quan trọng. Ví dụ, Bộ luật Tố tụng hình sự hiện hành đã quy định không được giải quyết tố giác, tin báo, không được khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử, ngoài những căn cứ, trình tự, thủ tục do Bộ luật quy định, nên không thể dùng dự án Luật này để sửa đổi, Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Nga thẳng thắn.


Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Vũ Hồng Thanh phát biểu tại phiên họp
Ảnh: Lâm Hiển

Lựa chọn mô hình chính quyền địa phương nào?

Trong dự thảo Luật, mô hình tổ chức chính quyền địa phương đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt được thiết kế theo hướng không xác định có cấp chính quyền địa phương (không tổ chức HĐND và UBND). Thay vào đó, tại các đơn vị này sẽ tổ chức chính quyền địa phương theo mô hình Trưởng đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt. Trưởng đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt thực hiện chức năng quản lý nhà nước, quyết định, tổ chức thực hiện toàn bộ các hoạt động hành chính, kinh tế - xã hội trên địa bàn; có các cơ quan chuyên môn và bộ máy giúp việc.

Thẩm tra về nội dung này, trong Ủy ban Pháp luật có quan điểm cân nhắc thêm về tính hợp hiến khi tổ chức chính quyền địa phương tại đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt là một cá nhân (Trưởng đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt). Bởi, tại Khoản 2 Điều 111 của Hiến pháp 2013 đã quy định, cấp chính quyền địa phương gồm có HĐND và UBND được tổ chức phù hợp với đặc điểm nông thôn, đô thị, hải đảo, đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt do Luật định. Điều 75 của Luật Tổ chức chính quyền địa phương cũng quy định tổ chức chính quyền địa phương tại đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt gồm HĐND và UBND.

Biển Vân Đồn, Quảng Ninh Nguồn: sungroup.quangninh.vn

Phân tích từ góc độ khác, Chủ tịch QH Nguyễn Thị Kim Ngân chỉ rõ, Hiến pháp đã quy định đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt do QH quyết định thành lập và quy định trong Luật. Điều này có nghĩa Luật về đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt có thể khác với Luật Tổ chức chính quyền địa phương, và “thế mới đặc biệt”. Vấn đề còn lại, theo Chủ tịch QH Nguyễn Thị Kim Ngân, Ủy ban Pháp luật có trách nhiệm mời các chuyên gia để giải thích Điều 110, Điều 111 của Hiến pháp 2013, thậm chí nếu cần đưa ra QH thảo luận và giải thích.

Trước những quan điểm khác nhau về nội dung dự thảo Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách Nguyễn Đức Hải nêu vấn đề, nếu không có một thể chế, hay quy định pháp luật khác, thì các cơ chế, chính sách đặc thù cho đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt sẽ không thể phát huy tác dụng. Vì lẽ đó, dự án Luật cần tập trung tạo cơ chế hành chính đặc biệtcơ chế kinh tế đặc biệt, thậm chí do hành chính đặc biệt nên phải chấp nhận có thể không có HĐND, vì vai trò của Trưởng đặc khu như vậy mới đặc biệt. “Mục tiêu cuối cùng là làm sao chúng ta tạo một môi trường hành chính thông thoáng nhất để các nhà đầu tư vào hoạt động được, thấy có thể đầu tư được và phát huy được tác dụng”, Chủ nhiệm UB Nguyễn Đức Hải nhấn mạnh.

Đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt rất cần có những cơ chế, chính sách vượt trội và đột phá, qua đó tạo ra sức cạnh tranh ở khu vực và quốc tế, trở thành động lực phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Nhưng nhiều Ủy viên UBTVQH cũng lưu ý, phải đưa ra chính sách đặc thù cho từng đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt, trên cơ sở nghiên cứu, gia công thêm để làm nổi trội đặc điểm của từng nơi, tránh trùng lặp, tạo sự cạnh tranh nội bộ giữa các đơn vị này.

Phương Thủy
Xem tin theo ngày:
Ý KIẾN CHUYÊN GIA
17:59 22/01/2017
Khẳng định quyền lực phải được kiểm soát bằng quyền lực; cái gốc để chấn chỉnh kỷ cương bộ máy vẫn là đạo đức cách mạng của người lãnh đạo, các khách mời tham gia trao đổi về chủ đề “Chấn chỉnh kỷ cương bộ máy nhà nước - Vai trò của cơ quan dân cử” cho rằng: Một hệ thống dân cử mạnh sẽ góp phần quan trọng vào việc xây dựng, thúc đẩy hệ thống chính quyền các cấp kỷ cương, hành động. Muốn vậy, mỗi đại biểu phải trở thành một “ngọn đuốc” rọi sáng mọi ngóc ngách của cuộc sống.
Quay trở lại đầu trang