DIỄN ĐÀN ĐBND
Cập nhật 19:25 | 13/12/2017 (GMT+7)
.
Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Lý lịch tư pháp

Thận trọng, kỹ lưỡng

07:28 | 12/08/2017
Nên bỏ quy định về cấp Phiếu lý lịch tư pháp số 2, hay giữ như quy định hiện hành? Đây là một trong những nội dung được thảo luận tại Phiên họp sáng qua khi UBTVQH cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Lý lịch tư pháp.

“Hết sức cân nhắc”

Theo Luật lý lịch tư pháp hiện hành, có hai loại Phiếu lý lịch tư pháp được cấp là Phiếu lý lịch tư pháp số 1 và Phiếu lý lịch tư pháp số 2. Khác với Phiếu lý lịch số 1, chỉ ghi “không có án tích”, Phiếu lý lịch tư pháp số 2 thể hiện cả những án tích đã được xóa và chỉ cấp cho cơ quan tiến hành tố tụng để phục vụ công tác điều tra, truy tố, xét xử và cấp theo yêu cầu của cá nhân để người đó biết được nội dung về lý lịch tư pháp của mình.

Bỏ quy định về cấp Phiếu lý lịch tư pháp số 2 (Phiếu số 2), đồng thời bổ sung quy định về cung cấp thông tin lý lịch tư pháp theo yêu cầu cơ quan tiến hành tố tụng, cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội là hai trong số những đề nghị sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Lý lịch tư pháp nêu trong Tờ trình của Chính phủ trình UBTVQH tại Phiên họp sáng qua.

Lý lẽ cho việc bỏ này là bởi, từ năm 2012, tình trạng “lạm dụng” yêu cầu cá nhân phải nộp Phiếu số 2 ngày càng gia tăng. Thực tế giải quyết yêu cầu cấp Phiếu lý lịch tư pháp cho thấy, cá nhân yêu cầu cấp Phiếu số 2 này nhiều khi không xuất phát từ yêu cầu muốn biết về nội dung lý lịch tư pháp của mình mà do xuất phát từ yêu cầu của các cơ quan, tổ chức, và chủ yếu để bổ túc hồ sơ xin thị thực nhập cảnh, kết hôn, xuất khẩu lao động... tại cơ quan đại diện ngoại giao của nước ngoài; xin việc làm, cấp giấy phép hoạt động tại Việt Nam…

Dẫn ra con số minh họa, Tờ trình của Chính phủ cũng cho biết, năm 2011 chỉ có 3.125 yêu cầu cấp Phiếu số 2, chiếm tỷ lệ 2,5% tổng số yêu cầu cấp Phiếu lý lịch tư pháp. Đến năm 2016, đã có 96.807 yêu cầu, chiếm tỷ lệ 27% tổng số yêu cầu cấp Phiếu lý lịch tư pháp. Đặc biệt tại Hà Nội, nhu cầu cấp Phiếu số 2 năm 2016 tăng gấp 1,6 lần so với năm 2015… Chính vì vậy, việc cấp Phiếu số 2 cho cá nhân đã gây tốn kém, phát sinh nhiều chi phí, thời gian, thủ tục trong việc hoàn thiện hồ sơ yêu cầu cấp Phiếu lý lịch tư pháp, đặc biệt đối với công dân Việt Nam đang sinh sống và làm việc, học tập tại nước ngoài. Thực trạng này đã ảnh hưởng tới quyền được pháp luật bảo đảm bí mật cá nhân theo quy định của Hiến pháp 2013 và chính sách nhân đạo của pháp luật hình sự của Nhà nước, ảnh hưởng đến việc tái hòa nhập cộng đồng của người bị kết án, đặc biệt là những người đã được xóa án tích.

Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Nga phát biểu tại phiên họp Ảnh: Q. Khánh

Thoạt nghe sẽ thấy đề nghị này của cơ quan soạn thảo có vẻ hợp lý, nhất là trong bối cảnh cả nước đang đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, giảm bớt những giấy tờ, thủ tục, gây phiền hà cho người dân.

Nhưng điều khá bất ngờ ở đây là từ góc độ của cơ quan thẩm tra - Ủy ban Tư pháp, đa số ý kiến cho rằng, việc bỏ Phiếu số 2 này cần “hết sức cân nhắc”. Vì rằng, ngay cả với lý lẽ tưởng như rất hợp lý nêu trong Tờ trình của Chính phủ là “có tình trạng lạm dụng quy định cấp Phiếu số 2 theo yêu cầu của cá nhân”, “ảnh hưởng đến bí mật đời tư, quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân”, thì những điểm chưa hợp lý cũng được cơ quan thẩm tra chỉ ra.

Công dân yêu cầu nhiều là điều mừng

Theo quy định tại Điều 41 Luật Lý lịch tư pháp năm 2009, thì việc cấp Phiếu số 2 theo yêu cầu của cá nhân là để người đó biết được nội dung về lý lịch tư pháp của mình, bảo đảm quyền tiếp cận thông tin. Việc sử dụng Phiếu số 2 vào các giao dịch cụ thể do cá nhân được cấp phiếu quyết định và tự chịu trách nhiệm về quyết định này. Mặt khác, nếu bỏ quy định về cấp Phiếu số 2 cũng có thể sẽ gây khó khăn và ảnh hưởng đến quyền lợi của chính công dân Việt Nam.

“Trong hơn 90 triệu dân thì bao nhiêu người có án tích?”, Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Nga đặt câu hỏi. Đó chắc chắn chỉ là con số rất nhỏ, và số đông còn lại không có án tích. Vậy thì, khi số đông này có nhu cầu xin cấp Phiếu Lý lịch tư pháp (số 2), thì phải cấp chứ. Không thể vì bảo đảm bí mật thông tin của số ít đối tượng đã từng có án tích, mà ảnh hưởng đến quyền lợi và nhu cầu chính đáng của đa số công dân không có án tích có nhu cầu du học, kết hôn với người nước ngoài, xuất khẩu lao động hoặc định cư ở nước ngoài.

Soi chiếu quy định Phiếu số 2 dưới góc nhìn thực tiễn, Phó Chủ tịch QH Phùng Quốc Hiển bày tỏ sự không đồng tình với lập luận nêu trong Tờ trình của Chính phủ. “Tôi đi nước ngoài, tôi cần, và tôi yêu cầu được cung cấp (Phiếu số 2) là điều mừng”, tức là “luật đã đi vào cuộc sống”, tại sao lại bảo là có tình trạng lạm dụng, “lạm phát” nhu cầu ở đây? Hay vì việc nhiều quá, không đủ người làm nên đề nghị sửa? Theo Phó Chủ tịch QH Phùng Quốc Hiển, thì phải xem lại sự cần thiết của việc sửa đổi Luật Lý lịch tư pháp và có nên đưa ra hay không? Vì nếu như dự án Luật trình UBTVQH lần này thì không thuyết phục, chưa cần thiết phải sửa.

Một chi tiết đáng chú ý nữa được chỉ ra trong Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Tư pháp, đó là nội dung Thông tin lý lịch tư pháp (được cơ quan soạn thảo đề nghị bổ sung nhằm thay thế cho Phiếu số 2) thực chất là toàn bộ thông tin của Phiếu số 2. Như vậy, quy định này sẽ mở rộng hơn chủ thể yêu cầu cung cấp Thông tin lý lịch tư pháp, vừa không đáp ứng yêu cầu bảo vệ bí mật đời tư của công dân, vừa không bám sát quan điểm chỉ đạo xây dựng dự án Luật được nêu trong Tờ trình là “không cổ súy, tiến tới thu hẹp dần phạm vi các lĩnh vực yêu cầu phải có Phiếu lý lịch tư pháp trong thủ tục hành chính”…

Dự kiến phạm vi sửa đổi Luật Lý lịch tư pháp lần này như Tờ trình của Chính phủ là không nhiều, mà chỉ là “sửa đổi, bổ sung một số điều”. Đề nghị bỏ Phiếu lý lịch tư pháp số 2 và bổ sung quy định cung cấp Thông tin lý lịch tư pháp là hai trong số “những vấn đề lớn sửa đổi, bổ sung” nêu trong Tờ trình của Chính phủ.

Nhưng “dù là sửa đổi một số điều và khi phạm vi sửa đổi lần này ta xác định không rõ thì chắc là cũng chưa thể đi đến kết luận được”, Phó Chủ tịch QH Uông Chu Lưu nhấn mạnh. Do vậy, trên cơ sở ý kiến của UBTVQH, Phó Chủ tịch QH Uông Chu Lưu đề nghị cơ quan soạn thảo cùng với Ủy ban Tư pháp “phải ngồi lại với nhau” để xác định tất cả những vấn đề nêu ra, sau đó báo cáo lại UBTVQH. Và tại phiên họp tới, “UBTVQH sẽ quyết định trình ra Kỳ họp thứ 4 tới, hay dừng lại để chờ sau khi sửa các luật về thi hành án”. Như vậy, sẽ bảo đảm thận trọng hơn và kỹ lưỡng hơn.

Anh Phương
Xem tin theo ngày:
Ý KIẾN CHUYÊN GIA
17:59 22/01/2017
Khẳng định quyền lực phải được kiểm soát bằng quyền lực; cái gốc để chấn chỉnh kỷ cương bộ máy vẫn là đạo đức cách mạng của người lãnh đạo, các khách mời tham gia trao đổi về chủ đề “Chấn chỉnh kỷ cương bộ máy nhà nước - Vai trò của cơ quan dân cử” cho rằng: Một hệ thống dân cử mạnh sẽ góp phần quan trọng vào việc xây dựng, thúc đẩy hệ thống chính quyền các cấp kỷ cương, hành động. Muốn vậy, mỗi đại biểu phải trở thành một “ngọn đuốc” rọi sáng mọi ngóc ngách của cuộc sống.
Quay trở lại đầu trang