DIỄN ĐÀN ĐBND
Cập nhật 14:17 | 14/12/2017 (GMT+7)
.
Dự án mỏ sắt Thạch Khê

Bài cuối: Không nên mạo hiểm

08:41 | 09/08/2017
“Sự cố Formosa có lẽ là quá đủ, người dân Hà Tĩnh không cần những dự án mạo hiểm như Thạch Khê nữa. Tôi cho rằng, địa phương luôn ủng hộ mọi quyết sách của Trung ương nếu thỏa mãn được yêu cầu về môi trường, công nghệ tin cậy, sinh kế...” - nguyên Bí thư Tỉnh ủy Hà Tĩnh Đặng Duy Báu nêu quan điểm.

>> Bài 1: Khốn khổ vì dự án… treo

Không thể mở rộng sản xuất

“Dù dự án có làm hay không cũng phải quyết định sớm để ổn định đời sống người dân quanh khu vực moong mỏ và các xã phụ cận. Giải pháp trước mắt là để người dân tiếp tục sản xuất, khu vực nào chưa đền bù vẫn nên để canh tác. Dù đã có Đề án phát triển bền vững KT - XH các xã chịu ảnh hưởng Dự án khai thác mỏ sắt Thạch Khê, song do nằm trong quy hoạch, cơ sở hạ tầng thiết yếu, nhà ở của dân xuống cấp; nhiều vùng nằm trong kế hoạch giải phóng mặt bằng nhưng chưa được bồi thường và di dời, nên đời sống của người dân vẫn gặp nhiều khó khăn”.

Chủ tịch UBND huyện Thạch Hà Trần Việt Hà

Xin không đề cập đến giá trị kinh tế của dự án, bởi cũng giống như mọi dự án khai khoáng khác, giá sản phẩm cuối cùng không do Việt Nam quyết định. Nếu giá thép chợt lên hoặc xuống thì câu chuyện mỏ sắt sẽ rẽ sang một hướng khác. Chỉ biết rằng, sau ít năm khai thác, đến năm 2011, Chính phủ đã có văn bản đề nghị chủ đầu tư dừng hoạt động để điều chỉnh các chỉ số kỹ thuật cũng như cơ cấu lại cổ đông để lành mạnh hóa năng lực tài chính…

Trở lại câu chuyện kinh tế biển của Thạch Hà, không như xã Thạch Bàn được đề cập ở bài viết trước, Thạch Hải và Thạch Trị rất phát triển nghề nuôi tôm thẻ chân trắng trên cát. Hiện 2 xã có hàng nghìn hécta do từng nhóm gia đình tự tập hợp tổ chức nuôi trồng. Trước sự cố môi trường biển, đây là nghề hot, có thể kiếm hàng triệu đồng/ngày/hộ. Hàng trăm hồ tôm Thạch Trị, Thạch Hải vẫn sáng đèn mỗi tối, có điều, những doanh nghiệp được coi là động lực của cả vùng tôm Thạch Hà càng bộc lộ sự lạc hậu do bị trói buộc trong cái gọi là quy hoạch của Dự án.

Giám đốc Công ty Sao Đại Dương Nguyễn Thị Hạnh (xã Thạch Trị) cho biết, doanh nghiệp có 26 hồ nuôi tôm trên diện tích 100ha. Dù năm được năm mất nhưng các hồ vẫn cho thu nhập ổn định, sử dụng thường xuyên hơn 100 nhân công là người dân địa phương. Khoảng 5 năm lại đây, Sao Đại Dương có nhu cầu mở rộng sản xuất để đầu tư mạnh về công nghệ, nhưng không cấp nào dám duyệt bởi Công ty nằm trong vùng… quy hoạch. Nôm na thì nếu chính quyền cấp đất, doanh nghiệp đầu tư mà Dự án mỏ sắt khởi động lại thì sẽ không ai được đền bù.

Thạch Hà đang có 2 - 3 doanh nghiệp có vai trò tương tự. Trưởng phòng NN - PTNT Nguyễn Văn Sáu bức xúc vì lâu nay huyện vẫn coi họ là doanh nghiệp động lực của ngành thủy sản. “Vì sao chúng tôi coi họ là động lực? Vì các hồ tôm của nhân dân xung quanh nhận được sự hỗ trợ rất lớn từ doanh nghiệp, từ giống, kỹ thuật, nhân công đến thu gom, xuất bán… đa phần đều sẵn lòng trở thành thầu phụ. Địa phương biển mà không có doanh nghiệp sản xuất sản phẩm từ biển thì gay lắm! Chúng tôi đã tìm mọi cách để làm việc với Sở KH - CN, Sở NN - PTNT… nhưng cũng chỉ tăng nhẹ về năng suất, chưa thật sự hiệu quả. Phải có thêm diện tích nuôi trồng thì áp dụng KH - CN mới thấy hết được giá trị”, ông Sáu nhấn mạnh. Điều đáng quý là đến thời điểm này, các chủ doanh nghiệp đều cam kết đến khi nào số phận mỏ sắt Thạch Khê được định đoạt mới quyết định ở lại hay đi khỏi địa phương.

Hồ nuôi tôm ở xã Thạch Trị Ảnh: Nam Anh

Biến mất khu du lịch?

Cùng câu chuyện nằm trong quy hoạch, nhưng người dân nhiều thôn của xã Thạch Hải lại rơi vào tình trạng khóc dở mếu dở. Trưởng thôn Thượng Hải (xã Thạch Hải) Nguyễn Văn Hùng ngao ngán, cuộc sống của thôn bị đảo lộn nghiêm trọng từ khi Dự án sắt về. Thanh niên phải tỏa đi khắp nơi, từ Bắc vào Nam, sang cả Lào, Thái Lan. Nhưng phần mưu sinh thì ít, mà vì không có… chỗ ở thì nhiều. Như nhà ông Nguyễn Trung Tính sát vách nhà Trưởng thôn, 4 thế hệ với 19 nhân khẩu ở chung một căn nhà chưa đến… 100m2. Sinh hoạt già trẻ, dâu rể bất tiện trăm bề. Đã 10 năm nay, cả mấy thôn trong xã Thạch Hải được thông báo không được xây mới, cơi nới, thậm chí chính quyền cũng phải tạm dừng tách khẩu, cấp đất, vì… trong quy hoạch mỏ sắt. Lý do cũng giống như hồ tôm ở xã Thạch Trị, làm nhà trong khu vực quy hoạch sẽ không được đền bù khi mỏ tái khởi động. 

Buồn hơn là bãi biển nổi tiếng Thạch Hải có nguy cơ biến mất. Nguyên Bí thư Tỉnh ủy Hà Tĩnh Đặng Duy Báu bày tỏ sự tiếc nuối về vùng du lịch Quỳnh Viên - Nam Giới - Thạch Hải lẽ ra đã rất sầm uất nếu không bị gián đoạn đầu tư 10 năm nay. “Từ TP Hà Tĩnh xuống biển Thạch Hải trên dưới 10km, chỉ xa hơn khoảng cách từ trung tâm TP Đà Nẵng ra biển một chút. 10 năm bị lãng quên, chứ nếu được đầu tư đúng nhịp, bây giờ Thạch Hải đã khác rất nhiều”, ông Báu đặt vấn đề. Ông Báu phân tích, moong khai thác chỉ cách bãi biển có… 500m thì chẳng địa phương nào dám đầu tư phát triển du lịch bên cạnh dự án khai khoáng lớn như vậy! Rồi phương án thải đất đá xuống biển có ảnh hưởng đến Xuân Thành, Cửa Sót, Thiên Cầm không?

“Công nghiệp chưa bao giờ song hành với du lịch. Cả một bãi dài từ Nghi Xuân, Lộc Hà, Thạch Hà đến Cẩm Xuyên, xa hơn là Kỳ Anh nếu được đầu tư khai thác sẽ trở thành một cụm du lịch biển vô cùng hấp dẫn. Thật tiếc nếu tiềm năng này bị lãng phí. Sự cố của Formosa có lẽ là quá đủ, người dân Hà Tĩnh không cần những dự án mạo hiểm như Thạch Khê nữa. Tôi cho rằng, địa phương luôn ủng hộ mọi quyết sách của Trung ương nếu thỏa mãn được yêu cầu về môi trường, công nghệ tin cậy, sinh kế... Chúng ta không thể quên những bài học lớn về niềm tin của nhân dân!” - nguyên Bí thư Tỉnh ủy Hà Tĩnh nhấn mạnh.

Nam Anh
Xem tin theo ngày:
Ý KIẾN CHUYÊN GIA
17:59 22/01/2017
Khẳng định quyền lực phải được kiểm soát bằng quyền lực; cái gốc để chấn chỉnh kỷ cương bộ máy vẫn là đạo đức cách mạng của người lãnh đạo, các khách mời tham gia trao đổi về chủ đề “Chấn chỉnh kỷ cương bộ máy nhà nước - Vai trò của cơ quan dân cử” cho rằng: Một hệ thống dân cử mạnh sẽ góp phần quan trọng vào việc xây dựng, thúc đẩy hệ thống chính quyền các cấp kỷ cương, hành động. Muốn vậy, mỗi đại biểu phải trở thành một “ngọn đuốc” rọi sáng mọi ngóc ngách của cuộc sống.
Quay trở lại đầu trang