DIỄN ĐÀN ĐBND
Cập nhật 22:41 | 28/07/2017 (GMT+7)
.
Dự thảo Luật Tố cáo (sửa đổi)

Cơ chế bảo vệ người tố cáo

07:29 | 11/07/2017
Bảo vệ người tố cáo là một trong những nội dung trọng tâm của dự luật Tố cáo (sửa đổi), song hầu như các quy định về cơ chế này trong dự luật trình QH tại Kỳ họp thứ 3 đều chưa đáp ứng được yêu cầu. Nhiều đại biểu cho rằng, phải thiết kế lại các quy định về bảo vệ người tố cáo, làm rõ trình tự thực hiện, cơ quan thực hiện cũng như cơ chế phối hợp giữa các cơ quan.

Bổ sung nhiều biện pháp bảo vệ…

Nếu đặt Chương VI của dự thảo Luật Tố cáo (sửa đổi) cạnh Chương V của Luật Tố cáo hiện hành sẽ thấy nội dung về bảo vệ người tố cáo đã được quy định kỹ hơn. Dự thảo Luật đã bổ sung một số điều khoản quy định về trách nhiệm của các cơ quan liên quan, hồ sơ bảo vệ người tố cáo... Để nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ người tố cáo, dự thảo cũng quy định chi tiết về việc lập hồ sơ bảo vệ, trong đó đã cụ thể hóa các bước trong việc áp dụng biện pháp bảo vệ người tố cáo. Đặc biệt, dự thảo đã chia thành 4 mục về bảo vệ thông tin, tính mạng, sức khỏe, uy tín, danh dự và bổ sung một số biện pháp bảo vệ vị trí việc làm, thu nhập. 

ĐBQH Trần Hồng Nguyên (Bình Thuận) phát biểu ý kiến về dự án Luật Tố cáo (sửa đổi)
Ảnh: Quang Khánh

Cơ chế bảo vệ người tố cáo trong dự thảo Luật không chỉ tăng về số điều, khoản được quy định, mà còn có thêm nhiều biện pháp bảo vệ người tố cáo và người thân. Ví dụ, liên quan đến bảo vệ tính mạng, sức khỏe, dự thảo Luật bổ sung biện pháp tạm thời bố trí những nơi tạm lánh, hay di chuyển người tố cáo đến chỗ an toàn, bố trí lực lượng, phương tiện để bảo vệ, thậm chí thay đổi tung tích; yêu cầu cơ quan nhà nước có trách nhiệm tiến hành xử lý hành chính hoặc kiến nghị xử lý hình sự đối với hành vi tấn công, xâm hại hoặc đe dọa tấn công, xâm hại (Điều 46). Cơ quan nhà nước cũng có thể áp dụng các biện pháp hành chính khác nhằm ngăn chặn hành vi tấn công, xâm hại, hoặc đe dọa tấn công xâm hại người được bảo vệ.

Việc bổ sung biện pháp bảo vệ người tố cáo và người thân là nỗ lực của cơ quan soạn thảo nhằm đáp ứng nhu cầu thực tế, khi mà không ít người tố cáo bị đe dọa, hoặc chịu thiệt thòi sau khi dũng cảm phản ánh các hành vi tiêu cực, tham nhũng, vi phạm pháp luật. Vì thế, theo Thanh tra Chính phủ (cơ quan chủ trì soạn thảo dự Luật), việc bổ sung một số hình thức bảo vệ là nhằm động viên, khuyến khích người tố cáo đấu tranh chống lại các hành vi nêu trên. Hơn nữa, bảo vệ người tố cáo là trách nhiệm của Nhà nước với công dân, giúp bảo đảm thực hiện quyền đã được Hiến định của công dân.

Nhưng còn... khá mơ hồ

Khẳng định cần bổ sung các quy định, cơ chế bảo vệ người tố cáo, song nhiều ĐBQH bày tỏ băn khoăn khi dự thảo Luật đã bổ sung nhiều biện pháp bảo vệ người tố cáo nhưng lại chưa làm rõ cơ quan nào chủ trì thực hiện, nguồn lực thực hiện ở đâu? Chưa kể, với việc quy định về một số trách nhiệm của các cơ quan nhà nước trong thực hiện bảo vệ tính mạng, sức khỏe của người tố cáo như dự thảo Luật, thì dường như đang “khoác một chiếc áo rộng” cho cơ quan chức năng. Đơn cử, UBND cấp xã, hay phòng chuyên môn tại UBND xã, huyện đều không có thẩm quyền áp dụng các biện pháp tạm thời bố trí nơi tạm lánh, hay di chuyển người tố cáo và người thân của họ đến chỗ an toàn (quy định tại Điều 45). Dự thảo Luật cũng chưa quy định cơ chế phối hợp với cơ quan có thẩm quyền thực thi những biện pháp này. Câu hỏi đặt ra là, liệu rằng, sửa đổi như dự thảo Luật có bảo đảm tính khả thi?

Việc căn cứ để cơ quan chức năng ban hành quyết định bảo vệ người tố cáo trong dự thảo Luật nhìn chung còn khá mơ hồ. Theo đó, từ Điều 44 đến Điều 48 của dự thảo Luật quy định, nếu xét thấy, hoặc khi có căn cứ cho rằng việc tố cáo có thể gây nguy hại đến tính mạng, sức khỏe, xâm hại đến tài sản uy tín, danh dự, nhân phẩm, bị trù dập phân biệt đối xử tại nơi làm việc… thì tùy từng trường hợp, người tố cáo có quyền yêu cầu người giải quyết tố cáo, cơ quan công an, cơ quan, tổ chức liên quan áp dụng biện pháp bảo vệ. Quy định “nếu xét thấy” hay “có căn cứ”, có nghĩa là, vấn đề này còn bỏ ngỏ, mang tính định tính, sẽ khó áp dụng trong thực tiễn, ĐB Phạm Thị Thanh Thủy (Thanh Hóa) thẳng thắn chỉ rõ. Vì vậy, cần nghiên cứu, quy định rõ những dấu hiệu, biểu hiện có tính định lượng làm căn cứ để bảo vệ, tránh sự tùy nghi khi xem xét áp dụng luật.

Thực tiễn công tác bảo vệ người tố cáo hiện nay cho thấy, để phát huy tính hiệu quả cần sự phối hợp của nhiều cơ quan chức năng. Vì ngay từ khâu xác minh nội dung tố cáo, cơ quan giải quyết đã giao cơ quan thanh tra lập đoàn thanh tra. Nhưng không phải lúc nào việc chỉ đạo hoặc phối hợp với cơ quan không cùng ngành đều diễn ra suôn sẻ, kịp thời, nhịp nhàng, nhất là trong những tình huống đặc biệt cần áp dụng biện pháp bảo vệ ngay. Trong khi đó, dự thảo Luật mới quy định chung về trách nhiệm của cơ quan nhà nước, không phân định rõ trường hợp nào cơ quan giải quyết tố cáo sẽ chỉ đạo, hay cần phối hợp với cơ quan chức năng các cấp. Do vậy, ĐB Điểu Huỳnh Sang (Bình Phước) đề nghị, cần nghiên cứu quy định rõ vấn đề này, thậm chí phải quy định rõ thời gian tiến hành các biện pháp bảo vệ. Có như vậy, quy định về bảo vệ người tố cáo mới có thể phát huy tác dụng trên thực tế.

Tình trạng người tố cáo bị trả thù, trù dập là có thật. Như ví von của một ĐBQH, thì “thực sự tinh vi đến mức văn minh”. Thực tế này khiến người tố cáo ngần ngại trong việc tố cáo, hoặc tố cáo bằng hình thức gửi đơn nặc danh, dù biết rằng loại đơn này chưa được pháp luật hiện hành công nhận giá trị.

Dự thảo Luật Tố cáo (sửa đổi) đã bắt đầu quá trình tiếp thu, chỉnh lý. Để bảo đảm tính khả thi của các điều luật, trong đó có các quy định về bảo vệ người tố cáo - nội dung đang được dư luận nhân dân chờ đợi và kỳ vọng, thì việc tiếp thu đầy đủ ý kiến đóng góp của các ĐBQH, cân nhắc các khía cạnh, đánh giá kỹ tác động của điều luật, chính là cơ sở xây dựng, hoàn thiện cơ chế này, tạo cơ sở pháp lý vững chắc, động viên người dân đấu tranh với tiêu cực, tham nhũng, hành vi vi phạm pháp luật.  

Phương Thủy
Xem tin theo ngày:
Ý KIẾN CHUYÊN GIA
17:59 22/01/2017
Khẳng định quyền lực phải được kiểm soát bằng quyền lực; cái gốc để chấn chỉnh kỷ cương bộ máy vẫn là đạo đức cách mạng của người lãnh đạo, các khách mời tham gia trao đổi về chủ đề “Chấn chỉnh kỷ cương bộ máy nhà nước - Vai trò của cơ quan dân cử” cho rằng: Một hệ thống dân cử mạnh sẽ góp phần quan trọng vào việc xây dựng, thúc đẩy hệ thống chính quyền các cấp kỷ cương, hành động. Muốn vậy, mỗi đại biểu phải trở thành một “ngọn đuốc” rọi sáng mọi ngóc ngách của cuộc sống.
Quay trở lại đầu trang