DIỄN ĐÀN ĐBND
Cập nhật 23:23 | 28/06/2017 (GMT+7)
.
Hiệu quả của chất vấn và trả lời chất vấn

Phải là những chuyển động trong cuộc sống

07:56 | 18/06/2017
Tuần qua, QH đã hoàn thành một trong những phần việc quan trọng của mỗi kỳ họp: Chất vấn và trả lời chất vấn. Những ghi nhận nhanh cho thấy, phiên chất vấn lần này có sức lôi cuốn và hấp dẫn, tiếp tục thu hút sự quan tâm theo dõi và ủng hộ của cử tri và dư luận xã hội.

Nắm bắt đúng nhịp thở của cuộc sống

Sức lôi cuốn và hấp dẫn của phiên chất vấn thể hiện ngay ở sự tham gia rất đông của các ĐBQH cùng hầu hết các bộ trưởng, trưởng ngành, đặc biệt là Thủ tướng Chính phủ, các Phó Thủ tướng, các bộ trưởng không phải là ĐBQH trong suốt 3 ngày diễn ra phiên chất vấn. Phiên chất vấn còn có sự tham gia của nhiều lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng và Nhà nước qua các thời kỳ, Thường trực HĐND các địa phương cùng sự quan tâm của báo chí, sự theo dõi, chứng kiến của hàng triệu cử tri và nhân dân cả nước qua các phương tiện thông tin đại chúng.

Đáng chú ý, cùng với hàng nghìn ý kiến của cử tri gửi đến QH và 114 phiếu chất vấn với 127 câu hỏi của các ĐBQH gửi đến các thành viên Chính phủ, trong đó có 12 phiếu chất vấn Thủ tướng, Phó Thủ tướng Chính phủ; đã có hơn 196 ĐBQH đặt câu hỏi, 58 ĐBQH tham gia tranh luận và nhiều đại biểu đặt câu hỏi nhưng không còn thời gian để trả lời, dù rằng thời lượng chất vấn đã tăng nửa ngày so với các kỳ họp trước. Cũng tại phiên chất vấn, đã có 4 bộ trưởng trả lời trực tiếp; 3 Phó Thủ tướng, nhiều bộ trưởng, trưởng ngành tham gia trả lời chất vấn tại hội trường. Khép lại phần trả lời chất vấn của các bộ trưởng, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Trương Hòa Bình đã phát biểu làm rõ thêm và trực tiếp trả lời chất vấn của ĐBQH về những vấn đề liên quan thuộc trách nhiệm của Chính phủ mà ĐBQH đã đặt ra. Những con số này đã cho thấy sự quan tâm và quy mô của phiên chất vấn.

Về quy mô và số lượng là vậy. Song cũng có ý kiến hỏi rằng, điều gì là căn cốt tạo nên sự hấp dẫn và sức cuốn hút của các phiên chất vấn tại kỳ họp QH này?

Có thể có rất nhiều yếu tố, nhưng điều đầu tiên có lẽ phải kể đến các nhóm vấn đề đưa ra chất vấn lần này. Không khó để nhận ra rằng, 4 nhóm vấn đề đưa ra tiếp tục đề cập đến những bức xúc nóng bỏng của cuộc sống, phản ánh tâm tư, nguyện vọng của nhân dân, vừa cụ thể, vừa bao quát mang tầm vóc quốc gia.

Như chia sẻ của một đại biểu bên hành lang kỳ họp, đó chính là những vấn đề bật lên từ thực tiễn cuộc sống mà ĐBQH với tâm huyết, trách nhiệm và kinh nghiệm của mình đã cảm nhận và nắm bắt được, cô đặc thành những chất vấn và tranh luận tại hội trường.

Cho nên, sức hấp dẫn của phiên chất vấn trước hết đến từ việc QH đã chọn trúng vấn đề, nắm bắt đúng nhịp thở của cuộc sống, đi thẳng vào những vấn đề bức xúc nhất, thời sự nhất. Đó là tình trạng dư thừa thịt lợn và nhiều mặt hàng nông sản khác dẫn tới việc “chẳng đặng đừng” là “giải cứu”. Đó là vấn đề quy hoạch bán đảo Sơn Trà; rồi sự việc xảy ra tại Cục Nghệ thuật biểu diễn (Bộ VH, TT - DL) với những “cái sai không đáng, sai về nghiệp vụ sơ đẳng”; hay việc chuyển biên chế giáo viên thành hợp đồng. Đó là vấn đề y đức và nguy cơ “vỡ” Quỹ Bảo hiểm y tế…

Không khí chất vấn thực sự dân chủ, thẳng thắn, xây dựng và trách nhiệm. Các ĐBQH chất vấn ngắn gọn, rõ ràng, bám sát nhóm vấn đề và tích cực tranh luận. Điểm khá thú vị và cũng không phải phổ biến trên nghị trường, đó là tại các phiên chất vấn vừa qua, không chỉ chất vấn, tranh luận với các thành viên Chính phủ, mà ĐBQH còn tranh luận với chính ĐBQH. Mục đích không gì ngoài làm rõ vấn đề, và để thông tin đến với cử tri một cách chính xác, đúng bản chất.


ĐBQH Nguyễn Quốc Hưng (Hà Nội) chất vấn tại Kỳ họp thứ 3, QH Khóa XIV
Ảnh: Lâm Hiển

Nhẹ nhàng, tinh tế, dứt khoát, hiệu quả

Và một yếu tố không thể thiếu góp phần làm nên sức hấp dẫn của phiên chất vấn, đó là vai trò điều hành của Chủ tọa. Chủ tịch QH Nguyễn Thị Kim Ngân đã điều hành một cách nhẹ nhàng, tinh tế, dứt khoát và hiệu quả. Một lượng thông tin khổng lồ, đa dạng và thuộc nhiều lĩnh vực đã được Chủ tịch QH đón nhận và xử lý một cách khéo léo trên tinh thần vì lợi ích chung, tìm ra giải pháp khắc phục. Bất kỳ phần hỏi dài - đáp dài, hoặc chưa đi đúng trọng tâm đều được Chủ tịch QH kịp thời nhắc nhở. Những yêu cầu tranh luận của ĐBQH với các bộ trưởng đều được Chủ tịch QH nắm bắt, làm nên sự sôi động và kịch tính cho phiên chất vấn.

Đặc biệt, không dừng ở vị trí Chủ tọa điều hành, khi nhận thấy Bộ trưởng (Bộ KH - ĐT) trả lời có phần lòng vòng, chưa đi thẳng vào trọng tâm câu hỏi, Chủ tịch QH đã trực tiếp “tham chiến”: - “Tôi trả lời câu này luôn cho Bộ trưởng. Theo Luật, tất cả những công trình trọng điểm quốc gia phải được trình ra QH cho phép chủ trương đầu tư, thì hiện nay chưa làm được, vì chưa làm được thủ tục này. Dự án đường cao tốc (Bắc - Nam), QH phải dời lại kỳ họp tới mới có thể kịp hồ sơ để làm, và dự án chống ngập ở TP Hồ Chí Minh 10 nghìn tỷ cũng thế. Do đó, Bộ trưởng có thể “lướt” qua vấn đề này. Trách nhiệm là các bộ, ngành và Bộ KH - ĐT chậm làm hồ sơ để trình ra QH nên chưa phân bổ được”.

Đến đây, sau khá nhiều lần đứng lên hỏi, tranh luận, chắc hẳn không riêng ĐBQH Hoàng Quang Hàm (Phú Thọ) đã có câu trả lời về nguyên nhân gốc rễ của việc phân bổ vốn đầu tư cho công trình trọng điểm quốc gia chậm 80.000 tỷ đồng và phân bổ giải ngân ODA chậm là do đâu? Và việc Bộ trưởng “đổ lỗi” cho Luật Đầu tư công (trong phần trả lời trước đó) là không có căn cứ.

Đương nhiên, trong phạm vi 3 ngày diễn ra phiên chất vấn, số lượng ĐBQH chất vấn lớn, trong khi thời gian có hạn, không thể đòi hỏi tất cả vấn đề đặt ra phải có ngay câu trả lời. Thực tế có những tồn tại, hạn chế cũ, đã qua nhiều kỳ họp, để có thể khắc phục được cần thêm thời gian, lộ trình. Và nếu nhìn nhận một cách biện chứng và toàn diện, thì những tồn tại, hạn chế ấy chính là những khó khăn trong quá trình phát triển đi lên. Giải quyết được khó khăn này sẽ bật ra vướng mắc khác. Do vậy, nếu chỉ trông chờ vào 3 ngày diễn ra chất vấn và trả lời chất vấn, để nói rằng có thể giải quyết được mọi vấn đề thì không phải. Quan trọng hơn là hậu chất vấn sẽ như thế nào? Những “lời hứa”, “xin nhận trách nhiệm”, và “sẽ xử lý”… của bộ trưởng sẽ được thực thi ra sao, có tạo chuyển động gì trên thực tế hay không?

Rõ ràng, tác dụng và hiệu quả của phiên chất vấn không phải chỉ trong hội trường, mà phải ngoài hội trường, trong thực tiễn cuộc sống. Như cách nói của Chủ tịch QH Khóa XII Nguyễn Phú Trọng, thì “mỗi bước tiến trong thực tiễn cuộc sống còn quý hơn rất nhiều lần những lời nói hay ho, hoa mỹ”.

Cử tri và nhân dân đang chờ những chuyển động trong thực tiễn cuộc sống.

Lam Giang
Xem tin theo ngày:
Ý KIẾN CHUYÊN GIA
17:59 22/01/2017
Khẳng định quyền lực phải được kiểm soát bằng quyền lực; cái gốc để chấn chỉnh kỷ cương bộ máy vẫn là đạo đức cách mạng của người lãnh đạo, các khách mời tham gia trao đổi về chủ đề “Chấn chỉnh kỷ cương bộ máy nhà nước - Vai trò của cơ quan dân cử” cho rằng: Một hệ thống dân cử mạnh sẽ góp phần quan trọng vào việc xây dựng, thúc đẩy hệ thống chính quyền các cấp kỷ cương, hành động. Muốn vậy, mỗi đại biểu phải trở thành một “ngọn đuốc” rọi sáng mọi ngóc ngách của cuộc sống.
Quay trở lại đầu trang