DIỄN ĐÀN ĐBND
Cập nhật 13:46 | 20/11/2017 (GMT+7)
.
Giám sát việc cải cách tổ chức bộ máy hành chính giai đoạn 2011 - 2016

Cuộc đấu tranh toàn diện, quyết liệt, thận trọng và lâu dài

07:58 | 20/03/2017
Cải cách bộ máy hành chính là cuộc đấu tranh “một mất, một còn”. Đây là công việc cực kỳ khó khăn, nhiều rào cản. Nếu không tiến hành một cách quyết liệt, có tổ chức, có chỉ đạo thường xuyên thì không bao giờ làm được. Trong đó, vai trò của người đứng đầu các cơ quan, đơn vị phải được nêu cao, họ phải là những người bản lĩnh, dũng cảm, gương mẫu, không ngại va chạm. Và phải gắn cải cách thủ tục hành chính với công cuộc phòng, chống tham nhũng.

Chế độ trách nhiệm trong từng vị trí công vụ chưa rõ

Nước ta đã trải qua hai giai đoạn cải cách hành chính (giai đoạn cải cách từ năm 2001 - 2010 và giai đoạn 2011 - 2020). Có thể thấy, 17 năm qua, chúng ta tập trung chủ yếu cho cải cách thủ tục hành chính, thế nhưng, đến nay vẫn còn nhiều vướng mắc. Đơn cử như ngay tại Hội nghị lúa gạo vùng đồng bằng sông Cửu Long tổ chức ngày 15.3, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc vẫn băn khoăn về những vướng mắc trong các chính sách, quy định về xuất khẩu gạo. Có hay không tham nhũng hay tiêu cực trong ngành lúa gạo… Minh chứng trên cho thấy, những nỗ lực cải cách thủ tục hành chính vẫn chưa thực sự đáp ứng nhu cầu của người dân, doanh nghiệp.


Đoàn giám sát của Quốc hội làm việc với Bộ Tư pháp Ảnh: Đình Nam

Xét về thể chế hành chính, chúng ta đã có hệ thống luật khá đầy đủ như Luật Tổ chức Chính phủ, Luật Tổ chức HĐND và UBND, Luật Cán bộ, công chức, Luật Viên chức, nhưng trách nhiệm công vụ trong từng vị trí công tác của bộ máy hành chính không rõ. Ví dụ, quản lý an toàn thực phẩm, không thể chỉ rõ trách nhiệm của riêng một bộ nào, vì quản lý được giao chung chung cho các bộ, là Bộ NN - PTNT, Bộ Y tế và Bộ Công thương. Hay tình trạng xuống cấp cơ sở hạ tầng, trách nhiệm của nhà đầu tư đến đâu, Nhà nước đến đâu, trách nhiệm của nhà quản lý và người nghiệm thu như thế nào? Thậm chí, tham ô, tham nhũng, tiêu cực trong đề bạt, tuyển dụng, bổ nhiệm cán bộ cũng rất khó để truy trách nhiệm. Tôi muốn nhấn mạnh, yếu kém của nền hành chính công vụ đó là chưa xác định, làm rõ chế độ trách nhiệm của từng cán bộ. Trách nhiệm chung thì không ai sợ trách nhiệm và không ai muốn làm cả.

Đối với giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật về cải cách tổ chức bộ máy hành chính nhà nước giai đoạn 2011 - 2016, chúng ta đặt trọng tâm là thu gọn đầu mối và tinh giản biên chế. Thực tế, chúng ta đã ban hành rất nhiều nghị quyết, chỉ thị về vấn đề này, nhưng vẫn không làm được. Vì sao? Vì không làm cũng chả sao. Ở nền công vụ không làm cũng không phải chịu trách nhiệm, thì tốt nhất là không làm. Các quy trình đào tạo, tuyển chọn, quản lý, sử dụng, thanh tra, kiểm tra, xử lý, bổ nhiệm, tái bổ nhiệm, bầu cán bộ tưởng như rất chặt chẽ, song không thiếu những công đoạn còn hình thức. Vì hình thức nên tuyển chọn sai, khen thưởng sai, bổ nhiệm sai và sử dụng sai. Tới đây phải siết chặt lại. Tổng kết lại thời gian qua, cải cách tổ chức bộ máy hành chính chúng ta đã làm được những gì, chưa làm được gì.

Cực kỳ khó khăn và nhiều rào cản

Nhìn từ thời Vua Lê Thánh Tông, có rất nhiều bài học có giá trị lịch sử và đương đại để chúng ta có thể vận dụng trong xây dựng bộ máy nhà nước. Ở thời đó, nền hành chính quốc gia rất thịnh trị, có những quy định rõ ngăn chặn lợi ích nhóm, tình trạng “con ông, cháu cha” trong bộ máy nhà nước. Ví dụ, quan chức sinh ra ở đâu, lấy vợ ở đâu, thì không được làm quan ở địa phương đó. Bố không được bổ nhiệm con, chồng không được bổ nhiệm vợ. Người nào tiến cử ai ra làm quan, người đó phải mang toàn bộ sinh mệnh chính trị ra để bảo lãnh. Nếu người được tiến cử không làm được việc, hoặc để xảy ra sai phạm lớn, người tiến cử phải bị bãi chức, bị xử lý. Cơ quan hoạch định chính sách phải độc lập với cơ quan thực thi chính sách. Cơ quan thực thi chính sách độc lập với cơ quan kiểm tra, giám sát, thanh tra, điều tra. Ba cơ quan này phải hoàn toàn độc lập và chế ước lẫn nhau.

Viện trưởng Viện Nghiên cứu lập pháp Nguyễn Đình Quyền

Cải cách bộ máy hành chính là cuộc đấu tranh một mất, một còn. Đây là công việc cực kỳ khó khăn, nhiều rào cản. Nếu không tiến hành một cách quyết liệt, có tổ chức, có chỉ đạo thường xuyên thì không bao giờ làm được. Trong đó, vai trò của người đứng đầu các cơ quan, đơn vị phải được nêu cao, họ phải là những người bản lĩnh, dũng cảm, gương mẫu, không ngại va chạm. Và phải gắn cải cách thủ tục hành chính với công cuộc phòng, chống tham nhũng. Thực tế, có trường hợp chưa tinh giản biên chế xong, người đứng đầu đã bị mất chức, bởi lẽ, họ đụng chạm đến lợi ích nhóm, đến con ông, cháu cha, đến những thế lực ngầm. Sự thật này rất đáng để suy ngẫm.

Đáng lưu ý, cải cách hành chính không chỉ có trách nhiệm của Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương mà còn là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị. Vì thế, tôi kỳ vọng, sau giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật về cải cách tổ chức bộ máy hành chính nhà nước giai đoạn 2011 - 2016, QH sẽ kiến nghị Trung ương Đảng ban hành Nghị quyết về cải cách hành chính. Thể chế hóa Nghị quyết này, QH có thể tiến hành sửa đổi luật một cách đồng bộ, hoặc ban hành luật mới như Luật Về chế độ trách nhiệm công vụ, Luật Về thanh tra công vụ, Luật Về chế độ tiền lương, nhằm xác định rõ hơn quyền lợi, nghĩa vụ và trách nhiệm của những người đang công tác trong bộ máy hành chính.

Trong công tác tổ chức thực hiện, nên giao trách nhiệm đến địa chỉ cuối cùng. Chúng ta quy rõ trách nhiệm cho từng bộ, ngành, địa phương, nhưng phải chỉ đích danh ông A, ông B, ông C là người chịu trách nhiệm chính. Ví dụ, trên cơ sở xác định lại vị trí việc làm, chúng ta sẽ giao rõ đơn vị này phải giảm bao nhiêu đầu mối, giảm bao nhiêu biên chế? Và người đứng đầu chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện. Nếu không làm được, phải chịu trách nhiệm trước cơ quan nhà nước cấp trên. Cải cách hành chính nên tiến hành đồng bộ ở tất cả các cấp, các ngành, tránh làm theo phong trào, hoặc đánh trống, bỏ dùi. Đặc biệt, nêu cao sự công tâm, khách quan, công bằng của người đứng đầu. Đừng để người tốt, người có năng lực, bị loại khỏi bộ máy, thay vào đó, giữ lại người xấu, người không có năng lực nhưng có quan hệ ở lại bộ máy nhà nước. Cải cách bộ máy hành chính phải thực sự thận trọng, bài bản, có giám sát, kiểm tra một cách chặt chẽ. Cương quyết, không dĩ hòa, vi quý.

TS. NGUYỄN ĐÌNH QUYỀN - Viện trưởng Viện Nghiên cứu lập pháp
H. Ngọc ghi
Xem tin theo ngày:
Ý KIẾN CHUYÊN GIA
17:59 22/01/2017
Khẳng định quyền lực phải được kiểm soát bằng quyền lực; cái gốc để chấn chỉnh kỷ cương bộ máy vẫn là đạo đức cách mạng của người lãnh đạo, các khách mời tham gia trao đổi về chủ đề “Chấn chỉnh kỷ cương bộ máy nhà nước - Vai trò của cơ quan dân cử” cho rằng: Một hệ thống dân cử mạnh sẽ góp phần quan trọng vào việc xây dựng, thúc đẩy hệ thống chính quyền các cấp kỷ cương, hành động. Muốn vậy, mỗi đại biểu phải trở thành một “ngọn đuốc” rọi sáng mọi ngóc ngách của cuộc sống.
Quay trở lại đầu trang