DIỄN ĐÀN ĐBND
Cập nhật 15:43 | 30/03/2017 (GMT+7)
.

Nâng cao chất lượng giám sát

08:04 | 18/03/2017
Có nhiều giải pháp nâng cao chất lượng giám sát của HĐND khi tiếp cận ở các góc độ khác nhau, như chất lượng đại biểu chuyên trách, sự lãnh đạo của Đảng, việc mời chuyên gia tham gia giám sát…

Luật Tổ chức chính quyền địa phương quy định HĐND giám sát 3 lĩnh vực chính là: Giám sát thực hiện pháp luật và nghị quyết của HĐND; Giám sát hoạt động của cơ quan hành pháp, cơ quan tư pháp và giám sát cơ quan của HĐND; giám sát việc ban hành văn bản QPPL. Với đặc điểm HĐND cấp tỉnh có đa số đại biểu hoạt động kiêm nhiệm, để nâng cao chất lượng giám sát cần quan tâm tới các nội dung sau:

Lựa chọn nội dung tập trung giám sát

Đối tượng giám sát của HĐND rất rộng, Khoản 2 Điều 5 Luật Hoạt động giám sát của QH và HĐND quy định “Khi xét thấy cần thiết, HĐND, Thường trực HĐND, Ban của HĐND tiến hành giám sát hoạt động của cơ quan, tổ chức, cá nhân khác ở địa phương”. Tuy nhiên, với nhiệm vụ là cơ quan kiểm soát quyền lực nhà nước, với cơ cấu nhiều đại biểu hoạt động kiêm nhiệm, HĐND nên tập trung giám sát 2 nội dung: Giám sát hoạt động của UBND cùng cấp; giám sát việc thực hiện nghị quyết của HĐND.


Ban Văn hóa - Xã hội HĐND TP Hà Nội khảo sát chương trình giảng dạy ngoại ngữ liên kết với các trường công lập tại Trung tâm ngoại ngữ Bình Minh 
Ảnh: Huyền Loan

Đối với cơ quan tư pháp (TAND, VKSND) đã có cơ chế giám sát nội bộ mang tính bắt buộc, đó là việc xét xử phúc thẩm của tòa án cấp trên. Vì vậy, HĐND chỉ giám sát cơ quan tư pháp khi thực sự xét thấy cần thiết.

 Chất vấn là việc đại biểu nêu vấn đề thuộc trách nhiệm của người bị trả lời chất vấn và yêu cầu những người này trả lời về trách nhiệm của mình đối với vấn đề được nêu.

Giải trình là việc cơ quan, cá nhân hữu quan giải thích, làm rõ trách nhiệm của mình trong việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn được giao .

Luật Hoạt động giám sát của QH và HĐND quy định 5 hình thức giám sát của HĐND, 4 hình thức giám sát của Thường trực HĐND và 4 hình thức giám sát của ban. Trong đó, phần lớn các hoạt động giám sát giống nhau về hình thức, vì vậy, cần lựa chọn hình thức giám sát phù hợp với từng chủ thể.

Đối với HĐND, hình thức hoạt động chủ yếu là hai kỳ họp, với thời gian không nhiều, HĐND cần tập trung xem xét việc chất vấn và trả lời chất vấn. Đây là hình thức giám sát hiệu quả nhất trong việc kiểm soát quyền lực của cơ quan hành pháp. Cần hiểu hoạt động giám sát này không phải là chất vấn, bởi với cách hiểu này, hoạt động giám sát chỉ dừng lại trong kỳ họp HĐND. Luật quy định (Khoản 2 Điều 57), HĐND xem xét việc trả lời chất vấn. Như vậy, tại phiên chất vấn, không chỉ là việc nêu câu hỏi - trả lời, mà còn là sự đánh giá của HĐND về việc trả lời chất vấn, từ đó quy trách nhiệm pháp lý và trách nhiệm chính trị. Kết quả đánh giá của HĐND có tính pháp lý là thông qua Nghị quyết của HĐND về chất vấn và trả lời chất vấn.

Hình thức thứ 2 HĐND cần tập trung đó là xem xét báo cáo công tác, thông qua báo cáo để đánh giá hiệu quả hoạt động nói chung của UBND trong thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn mà pháp luật giao.

Tăng cường giám sát thường xuyên

Đối với Thường trực HĐND, nhiệm kỳ 2016 - 2021 đã được tăng về số lượng theo quy định của luật, vì vậy, cần tăng cường giám sát thường xuyên thông qua hai hình thức: Tổ chức giải trình và giám sát chuyên đề. Tại sao đối với Thường trực HĐND lại không đặt ra vấn đề giám sát qua xem xét việc chất vấn và trả lời chất vấn, đó là bởi tính hiệu quả của hình thức này so với hoạt động giải trình. Chất vấn tại Thường trực HĐND cũng chỉ dừng lại ở việc nghe mà không có kết luận, đánh giá về việc trả lời chất vấn, trách nhiệm của người trả lời chất vấn. Trong khi đó, phiên giải trình mở hơn rất nhiều khi có sự tham gia của các cơ quan, cá nhân liên quan, Thường trực HĐND xem xét, thông qua kết luận vấn đề được giải trình.

Giám sát chuyên đề do Thường trực HĐND tổ chức sẽ có hiệu quả nhất định so với giám sát của ban HĐND bởi tính chính danh của người đứng đầu đoàn giám sát, thường là Phó Chủ tịch HĐND (là thường vụ Cấp ủy). Chính vì vậy, giám sát của Thường trực HĐND hiệu quả hơn, dễ được tổ chức thường xuyên hơn, chủ động có chương trình giám sát khi có phát sinh trong thực tiễn yêu cầu phải thành lập đoàn giám sát về một nội dung cụ thể nào đó.

Đối với ban của HĐND, là cơ quan mang tính chuyên môn của HĐND, cần tập trung vào 3 nội dung giám sát là thẩm tra báo cáo, giám sát chuyên đề và xem xét văn bản QPPL. Thẩm tra báo cáo là quy định bắt buộc khi HĐND giám sát qua việc xem xét báo cáo công tác. Giám sát chuyên đề của ban tuy tính hiệu quả không bằng giám sát chuyên đề của Thường trực HĐND nhưng mang tính chuyên môn sâu theo lĩnh vực hoạt động, với nhiều đoàn giám sát, rộng khắp về lĩnh vực, địa bàn. Xem xét văn bản QPPL là hình thức giám sát mà cả HĐND Thường trực và ban đều được giao. Nhưng giám sát của ban chính là sự khởi đầu cho mọi hoạt động giám sát văn bản QPPL của Thường trực và HĐND. Theo quy định, HĐND xem xét văn bản QPPL theo đề nghị của Thường trực HĐND. Với vai trò là cơ quan chuyên môn, ban cần tập trung xem xét văn bản QPPL của UBND, HĐND cấp huyện thường xuyên.

TS. Nguyễn Hải Long
Xem tin theo ngày:
Ý KIẾN CHUYÊN GIA
11:02 08/03/2013
Hiện nay, các bộ, ngành, các địa phương đang đóng góp ý kiến xây dựng dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992, trong đó liên quan đến công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe người dân. Vậy làm thế nào để khi Hiến pháp mới được ban hành thực sự là đạo luật gốc, kết tinh ý chí, nguyện vọng và trí tuệ của toàn toàn dân? Đây cũng chính là vấn đề đặt ra trong buổi Tọa đàm chuyên gia đóng góp ý kiến một số quy định cho dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992 do Ủy ban Về các xã hội vừa tổ chức mới đây.
Quay trở lại đầu trang