DIỄN ĐÀN ĐBND
Cập nhật 00:28 | 21/10/2017 (GMT+7)
.
Giám sát việc thực hiện chính sách pháp luật về an toàn thực phẩm giai đoạn 2011 - 2016

Gắn trách nhiệm người đứng đầu

07:52 | 16/02/2017
Trong buổi làm việc giữa Đoàn giám sát tối cao của QH về việc thực hiện chính sách pháp luật về an toàn thực phẩm (ATTP) giai đoạn 2011 - 2016 với các Bộ: Y tế, NN - PTNT, Công thương ngày hôm qua, 15.2 tại Hà Nội, đa số các ý kiến cho rằng, nếu trách nhiệm không được gắn với người đứng đầu cấp ủy và chính quyền; các cơ quan, đơn vị, địa phương thì mọi quyết tâm, nỗ lực đẩy lùi tình trạng mất ATTP sẽ chỉ là con số 0…

Ít tiền, ít người...

 Nâng cao trách nhiệm người đứng đầu

Qua việc giám sát thực tế ở 13 địa phương và nghe báo cáo tình hình thực thi chính sách, pháp luật về quản lý ATTP của 3 Bộ, tôi đánh giá cao sự nỗ lực phối hợp giữa các bộ, đặc biệt lãnh đạo các bộ đã trực tiếp tham gia các tổ công tác đi khảo sát tình hình thực tế. Công tác tổ chức sản xuất bảo đảm ATTP đã được nâng cao, lượng nông sản được xuất khẩu ra nước ngoài ngày càng tăng. Điều này chứng tỏ công tác bảo đảm ATTP có bước tiến bộ nhất định. Tuy nhiên, chúng ta không tô hồng, cũng không bôi đen mà phải nhìn thẳng, đánh giá đúng thực trạng.

Hiện tình trạng mất VSATTP đang trở thành vấn đề rất lớn, gây bức xúc, lo lắng và ảnh hưởng trực tiếp đến sức khoẻ người dân. Việc tổ chức thực hiện các chiến lược quốc gia và quy hoạch tổng thể về ATTP vẫn còn nhiều hạn chế. Vì vậy, phải tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và có chế tài xử lý mạnh hơn đối với các hành vi vi phạm. Có như vậy mới tạo ra nguồn thực phẩm an toàn đến tay người tiêu dùng. Bên cạnh đó, các Bộ cũng cần đưa ra giải pháp cụ thể, sát thực hơn. Ngoài ra, phải nâng cao trách nhiệm quản lý của chính quyền địa phương, đặc biệt là trách nhiệm của người đứng đầu.

Phó Chủ tịch QH Phùng Quốc Hiển

Báo cáo với Đoàn giám sát, các Bộ cho rằng, thực tế ngân sách hạn hẹp khiến hoạt động quản lý nhà nước thời gian qua giảm hẳn tính hiệu quả, hiệu lực trong thực thi công vụ. Thứ trưởng Bộ NN - PTNT Vũ Văn Tám cho biết, giai đoạn 2011 - 2016, Bộ được cấp 192.370 triệu đồng, nguồn thu được để lại phục vụ trực tiếp cho quản lý ATTP (phí, lệ phí) là 959.143 triệu đồng. Nhưng từng đó chỉ bằng 30% kế hoạch đề xuất và đây là khó khăn lớn để bảo đảm hiệu quả quản lý ATTP. Tương tự đối với Bộ Công thương, trong giai đoạn 2011 - 2016, số kinh phí được cấp chỉ bằng 20% (101 tỷ đồng) so với số được phê duyệt cho Chương trình mục tiêu quốc gia vệ sinh ATTP. Kinh phí trên khi phân về các địa phương và Cục Quản lý thị trường để thực hiện nhiệm vụ trở nên quá nhỏ bé nên kết quả tổ chức thực hiện ít nhiều bị ảnh hưởng.

Trên cương vị là cơ quan được Chính phủ giao làm đầu mối, Bộ Y tế đánh giá, dù đã được quan tâm nhưng đầu tư kinh phí cho công tác quản lý ATTP ở Việt Nam còn rất thấp. So sánh với Thái Lan, giai đoạn 2001 - 2005 chúng ta chỉ bằng 1/25; còn so với Trung Quốc giai đoạn 2011 - 2015, bình quân đầu người Việt Nam chỉ đạt khoảng 2.800 đồng/người/năm, trong khi tại Bắc Kinh mỗi năm thành phố này chi tới 100.000 đồng/người.

Nhằm nâng cao hiệu quả quản lý ATTP, một trong những điểm mới được Bộ NN - PTNT báo cáo là tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra đột xuất, trong đó có thanh tra trách nhiệm của chính quyền địa phương. Theo lãnh đạo Bộ, thực tế cho thấy, ở đâu có sự tham gia quyết liệt của người đứng đầu thì ở đó việc bảo đảm ATTP trong nông nghiệp đạt kết quả cao.

Tuy nhiên, có một điểm hạn chế chung trong các báo cáo của ba bộ, đó là sự thừa nhận yếu kém trong công tác tổ chức và con người thực hiện. Do đó, trong chương trình thanh tra của Bộ NN - PTNT năm 2017 có một nội dung lớn là thanh tra công vụ. Trước hết, đợt thanh tra đầu tiên sẽ tiến hành ở chính các đơn vị của Bộ, từ đó siết chặt kỷ cương ngay từ khâu quản lý nhà nước. Những đơn vị quản lý của Bộ ở nơi nào, cán bộ nào, tổ chức nào làm không đến nơi đến chốn sẽ kiên quyết xử lý. Báo cáo của Bộ này cho thấy, ở các địa phương quy trách nhiệm cho người đứng đầu nếu để xảy ra vi phạm, thì công tác quản lý khá tốt, chưa có trường hợp nào bị xử lý, kỷ luật. Dẫu vậy, ở góc độ thanh tra, kiểm tra ATTP phải phát huy cho được vai trò của người đứng đầu ở các bộ, ngành và chính quyền địa phương, đặc biệt là chính quyền cơ sở. “Nếu không giải được bài toán này thì mọi quyết tâm của QH hay Chính phủ trong nỗ lực đẩy lùi mất an toàn thực phẩm sẽ chỉ là con số 0 tròn trĩnh!”, đại diện Bộ NN - PTNT đặt vấn đề.

Trong kiến nghị của mình, cả ba bộ đều đề nghị QH xem xét sớm sửa đổi Luật An toàn thực phẩm theo hướng đổi mới phương thức quản lý đối với cơ sở sản xuất kinh doanh và sản xuất thực phẩm hài hòa với quy định quốc tế. Bên cạnh đó, đề nghị QH ban hành một Nghị quyết hoàn toàn mới về tăng cường quản lý an toàn thực phẩm để thay thế Nghị quyết 34/2009/NQ-QH12 đã xuất hiện nhiều điểm không còn phù hợp.

Đoàn giám sát của QH về ATTP giám sát tại Nghệ An Ảnh: Chí Tuấn

Nút thắt từ cơ sở?

Chia sẻ những câu chuyện thực tế đi khảo sát tại 13 địa phương, Phó Chủ tịch QH Phùng Quốc Hiển cho rằng, ngưỡng chịu đựng của xã hội đối với vệ sinh ATTP đã đến giới hạn đỏ. Dẫn chứng từ báo cáo của Bộ Y tế, trong giai đoạn 2011-2016, các cấp ngành tổ chức tới trên 150 nghìn đợt thanh, kiểm tra khoảng 3 triệu cơ sở, phát hiện 600 nghìn trường hợp (20%) vi phạm quy định về vệ sinh ATTP, xử phạt 133 tỷ đồng. Phó Chủ tịch QH bày tỏ sự băn khoăn về kết quả xử phạt. “Tính ra, một trường hợp vi phạm chỉ bị phạt 200 nghìn đồng, quá rẻ rúng cho hành vi phạm đang dần làm suy mòn nòi giống của dân tộc. Ai cũng nhận thức được các vụ ngộ độc thực phẩm đều rất nghiêm trọng. Mới đây là vụ ở Lai Châu, 7 người chết và 21 người nhập viện. Lãnh đạo các Bộ thấy như thế nào? Có nghiêm trọng không?, Phó Chủ tịch QH bày tỏ lo lắng.

Không hoàn toàn đồng tình với các bộ về việc than… neo người và chế tài chưa đủ mạnh, Ủy viên Thường trực Ủy ban Quốc phòng - An ninh Nguyễn Mai Bộ khẳng định, Bộ luật Hình sự 2009 và 2015 đều quy định xử phạt nặng đối với các vi phạm liên quan đến ATTP (phạt tiền từ 50 - 500 triệu, xử phạt tù từ 1 - 20 năm). “Vấn đề là ở đây, người được pháp luật cho phép xử lý lại không xử lý. Thực tế khi về địa phương giám sát, có những cán bộ xã, phường đã thừa nhận, biết cơ sở vi phạm nhưng không dám xử lý vì là… họ hàng, người quen. Như vậy, không phải là không có chế tài, mà là bộ máy chính quyền địa phương không thực hiện việc xử lý. Với tư cách cơ quan quản lý nhà nước, các Bộ phải tham mưu cho Chính phủ để bộ máy chính quyền địa phương hoạt động theo đúng chức năng trong lĩnh vực này. Vấn đề này rõ ràng đang bị bỏ ngỏ!”.

Chuyện lãnh đạo xã, phường thừa nhận không dám xử phạt người vi phạm Luật An toàn thực phẩm vì lý do… họ hàng, người nhà, người quen và vì… ngại là có thật. Qua giám sát cho thấy, vấn đề bảo đảm ATTP, chất lượng hàng hóa, bảo vệ quyền lợi cho người tiêu dùng ở nước ta ở mức báo động vì những lý do khó tưởng tượng như trên. Muốn cho một sản phẩm sạch phải qua rất nhiều thời gian và công đoạn, chưa kể phải bảo đảm 6 yếu tố: Môi trường sạch, sản xuất sạch, bảo quản sạch, chế biến sạch, vận chuyển sạch và tiêu dùng phải sạch. Phó Chủ tịch QH Phùng Quốc Hiển khẳng định, buổi làm việc giữa Đoàn giám sát tối cao của QH với các bộ hôm nay rất quan trọng trước khi QH nghe Chính phủ báo cáo toàn diện về công tác quản lý nhà nước về ATTP vào ngày 3.3 tới.

Làm rõ đầu mối trách nhiệm

Trong quá trình giám sát, tôi thấy sự phối hợp giữa các Bộ được cải thiện rất rõ. Đặc biệt Chính phủ đã thành lập Ban chỉ đạo liên ngành để chỉ đạo vấn đề ATTP. Tuy nhiên, vấn đề tôi muốn đề cập ở đây chính là trách nhiệm của sở, ngành địa phương. Tình trạng mất VSATTP ở các địa phương đang ở mức báo động. Điều này chứng tỏ, sự phối hợp của các sở, ngành địa phương là rất yếu, có vấn đề phải xem lại. Vì vậy, cần rà soát lại vai trò đầu mối ở các địa phương, đó là các sở mà đặc biệt là Sở Y tế, từ đó tham mưu cho UBND các cấp, trong đó Chủ tịch UBND phải có trách nhiệm điều phối, quy định rõ trách nhiệm.  

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, TN, TN và NĐ Ngô Thị Minh

Siết chặt quản lý vật tư đầu vào

Lâu nay, vấn đề quản lý vật tư đầu vào còn nhiều bất cập, tồn tại, chưa chặt chẽ. Vì vậy, việc kiểm soát từ khâu tổ chức sản xuất mới là yếu tố quyết định. Bởi nếu tổ chức sản xuất đã bảo đảm an toàn vệ sinh thì các khâu sau kiểm soát sẽ dễ hơn. Bên cạnh đó, vấn đề ô nhiễm môi trường nói chung và ô nhiêm môi trường trong nông nghiệp, nông thôn nói riêng đang ngày càng nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến ATTP. Vì thế, phải giải quyết đồng bộ, chứ không thể nhìn ATTP chỉ ở những sản phẩm mà phải thực hiện đồng bộ cả hệ thống.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Phùng Đức Tiến

TRỌNG HIẾU ghi

Lê Tùng
Xem tin theo ngày:
Ý KIẾN CHUYÊN GIA
17:59 22/01/2017
Khẳng định quyền lực phải được kiểm soát bằng quyền lực; cái gốc để chấn chỉnh kỷ cương bộ máy vẫn là đạo đức cách mạng của người lãnh đạo, các khách mời tham gia trao đổi về chủ đề “Chấn chỉnh kỷ cương bộ máy nhà nước - Vai trò của cơ quan dân cử” cho rằng: Một hệ thống dân cử mạnh sẽ góp phần quan trọng vào việc xây dựng, thúc đẩy hệ thống chính quyền các cấp kỷ cương, hành động. Muốn vậy, mỗi đại biểu phải trở thành một “ngọn đuốc” rọi sáng mọi ngóc ngách của cuộc sống.
Quay trở lại đầu trang