DIỄN ĐÀN ĐBND
Cập nhật 18:56 | 18/11/2018 (GMT+7)
.

Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Thu Ba: Nếu cứ theo dự thảo của cơ quan trình dự luật thì chất lượng, tính khả thi sẽ không cao

11/11/2007
Làm thế nào để một dự luật trình ra QH xem xét đảm bảo chất lượng? Vai trò của ĐBQH, các cơ quan của QH ở đâu trong quy trình xây dựng, soạn thảo một dự luật? CHỦ NHIỆM (CN) ỦY BAN TƯ PHÁP LÊ THỊ THU BA đã trả lời phỏng vấn NĐBND về vấn đề này.

      -Tuần qua, khi thảo luận về các dự luật trình QH kỳ này, nhiều ĐBQH phàn nàn về chất lượng dự án luật; luật vừa làm xong đã sửa hay luật chỉ là luật khung, chưa đi vào chi tiết. Phải chăng,  quy trình hay tư duy làm luật của Việt Nam đang có vấn đề, thưa Chủ nhiệm? 
      - CN LÊ THỊ THU BA: Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật hiện hành về cơ bản là tương đối tốt, có điều trong quá trình thực thi mình lại chưa tuân thủ nghiêm những quy định của luật. Thứ hai, do sức ép về công việc, nên mình cứ theo nguyên cơ quan trình dự luật, vì vậy, nhiều luật tính khả thi không cao. Tôi lấy ví dụ, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật yêu cầu trước khi xây dựng một dự thảo luật, nếu là vấn đề mới thì phải có khảo sát thực tiễn, đánh giá tình hình, trên cơ sở đó xây dựng đề án, lúc đó mới bắt tay vào xây dựng dự thảo luật. Nhưng trên thực tế, không phải dự  thảo luật nào cũng tuân thủ đúng theo quy trình như thế. Thậm chí, có những dự thảo luật biết chắc là không khả thi nhưng vì sức ép của dư luận, sức ép về mặt trách nhiệm đối với các cơ quan nhà nước cho nên cuối cùng, Quốc hội vẫn phải chấp nhận. 
      - Nếu như vậy, QH đang buộc phải chấp nhận thực tế là các dự án luật trình ra QH chất lượng kém? Theo Chủ nhiệm, để có những dự luật có chất lượng, Chính phủ phải có trách nhiệm như thế nào, QH phải có sự chuẩn bị như thế nào để khi trình ra QH, dự án luật bảo đảm đạt chất lượng?
      - CN LÊ THỊ THU BA: Gần đây nhất, khi Ủy ban Tư pháp được thành lập thì trong nội bộ Ủy ban có bàn là làm sao để tham gia xây dựng luật ở giai đoạn sớm nhất trước khi Chính phủ trình sang QH. Các uỷ ban được giao chịu trách nhiệm chủ trì thẩm tra phải tham gia từ giai đoạn sớm nhất để tham gia ý kiến xây dựng. Nhưng thực tế là rất khó ở chỗ, chương trình xây dựng pháp luật được QH thông qua nhưng Chính phủ làm rất chậm, nhiều khi trong quá trình xây dựng, sự phối hợp chưa chặt chẽ. Vừa rồi, Chính phủ chuẩn bị trình một số dự án luật, nhưng thực ra cơ quan thẩm tra tham gia ngay từ đầu rất ít, cho nên cũng không thể có ý kiến ngay từ đầu được. Hơn nữa, khối lượng công việc của QH rất lớn nên cũng không thể tham gia tất cả các khâu với Chính phủ được. Đấy là một hạn chế hiện nay. Thứ hai, do các cơ quan soạn thảo chuẩn bị dự thảo luật chậm, thường thì đến sát thời điểm UBTVQH họp lúc đó Chính phủ mới họp cho ý kiến. UBTVQH phải cho ý kiến trong thời gian gấp nên rất khó. Nếu xem xét các dự án luật không kỹ, và luật được thông qua nhưng chất lượng không cao thì vừa tốn kém, vừa mất thời gian, có khi vừa thông qua một thời gian ngắn lại sửa đổi. 
      - Thưa Chủ nhiệm, có phải tư duy làm luật hiện nay là đang cầu toàn, ôm đồm, chưa đi vào những vấn đề chi tiết mà cuộc sống đang cần điều chỉnh. Theo Chủ nhiệm, tới đây QH cần làm gì để có những bộ luật sát với thực tiễn cuộc sống?
       - CN LÊ THỊ THU BA: Thực ra, nói ôm đồm nhiều khi cũng chưa hẳn mà đôi khi là do quan điểm. Ví dụ như Luật Quản lý tài sản nhà nước, ý đồ của cơ quan làm luật là muốn có một luật gốc để bao quát hết các lĩnh vực tài sản của nhà nước. Nhưng theo tôi, nếu đọc kỹ Nghị quyết 48, trong đó đề cập đến cải tiến quy trình làm luật thì không nên cứ phải đòi hỏi một cái gì đó to tát mà cần điều chỉnh trực tiếp vào những vấn đề mà thực tế cuộc sống đòi hỏi. Đấy cũng là một việc cần có sự thống nhất về mặt quan điểm giữa các cơ quan trong khâu soạn thảo các dự án luật. Ví dụ, cơ quan trình cần vấn đề này nhưng cơ quan phản biện thì nói rằng không nên đưa vào. Từ đó cho thấy, quan điểm chung giữa các cơ quan cũng chưa được thống nhất. Đây là vấn đề mà tôi hy vọng sắp tới, khi QH thảo luận thông qua Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật (sửa đổi), những vấn đề này được bàn thảo thấu đáo và đi đến thống nhất sẽ là cơ sở để đổi mới quy trình làm luật, nhất là không để trình dự án luật sát nút như thời gian vừa qua. Chính phủ nên họp xem xét các dự án luật trước một kỳ để có thời gian cho các cơ quan của QH tiếp cận, có thời gian thẩm tra kỹ.
      - Với tình hình như vậy thì có nghĩa là công tác làm luật của Chính phủ, kể cả Quốc hội đang quá tải, đang chịu một sức ép lớn. Vậy theo Chủ nhiệm, có nên khuyến khích việc “xã hội hoá” công tác làm luật hay không? Ví dụ, khuyến khích các ĐBQH, các hội nghề nghiệp... trình các dự án luật?
       - CN LÊ THỊ THU BA: Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật và Luật Tổ chức Quốc hội cũng quy định: Các cơ quan, đơn vị, tổ chức, cá nhân ĐBQH cũng được trình các sáng kiến về dự án luật. Nhưng thực ra vấn đề nằm ở chỗ trình độ và khả năng. Chủ trương của nhà nước là anh, chị cần trình sáng kiến luật đi, nếu QH thấy những sáng kiến của anh, chị là phù hợp, QH sẽ rót kinh phí để tự xây dựng. Vấn đề là các cơ quan, tổ chức, cá nhân có làm được hay không?
      - Chủ nhiệm có cho rằng, nếu xu hướng này phát triển thì áp lực làm luật của Chính phủ, của Quốc hội sẽ giảm bớt?
      - CN LÊ THỊ THU BA: Nếu vấn đề đó thực hiện được thì cũng giảm áp lực về phía Chính phủ. Nhưng với tình hình hiện nay thì với một ĐBQH sẽ không làm được. Ở các nước, một ĐBQH kèm theo một nhóm chuyên gia giúp việc. Vấn đề ở đây là làm sao phải thay đổi quy trình, tổ chức hoạt động của QH. Muốn vậy, phải có ĐBQH chuyên trách làm việc và có bộ máy giúp việc cho họ. Ngay cả một doanh nghiệp muốn làm một luật nhỏ cũng không phải dễ, vì tất cả các hoạt động về quản lý nhà nước do nhà nước quản lý. Mỗi một lĩnh vực lại có một núi văn bản pháp luật, rất khó khăn cho việc nghiên cứu một dự luật nào đó. 
      - Làm luật vẫn là một thách thức lớn đối với QH hiện nay, thưa Chủ nhiệm?
      - CN LÊ THỊ THU BA: Việt Nam chưa có kinh nghiệm để cho các tổ chức khác tham gia làm luật nên vấn đề này đang còn khó khăn. Nhưng tôi nghĩ rằng, trong tương lai thì có thể thực hiện được, nếu có cơ chế.
      - Xin cám ơn Chủ nhiệm!

Minh Đức thực hiện

Xem tin theo ngày:
Ý KIẾN CHUYÊN GIA
17:59 22/01/2017
Khẳng định quyền lực phải được kiểm soát bằng quyền lực; cái gốc để chấn chỉnh kỷ cương bộ máy vẫn là đạo đức cách mạng của người lãnh đạo, các khách mời tham gia trao đổi về chủ đề “Chấn chỉnh kỷ cương bộ máy nhà nước - Vai trò của cơ quan dân cử” cho rằng: Một hệ thống dân cử mạnh sẽ góp phần quan trọng vào việc xây dựng, thúc đẩy hệ thống chính quyền các cấp kỷ cương, hành động. Muốn vậy, mỗi đại biểu phải trở thành một “ngọn đuốc” rọi sáng mọi ngóc ngách của cuộc sống.
Quay trở lại đầu trang