DIỄN ĐÀN ĐBND
Cập nhật 20:56 | 21/10/2014 (GMT+7)
.

Nông nghiệp, nông dân, nông thôn - Chiến lược ổn định phát triển bền vững của nước ta

08:27 | 30/11/2012
Đồng bằng sông Cửu Long, còn gọi dân dã của người dân nơi đây là miền Tây Nam Bộ, những ngày cuối tháng 11, trong khi các tỉnh miền Bắc đang hanh hao mùa về, thì vùng đất được thiên nhiên ưu đãi đặc biệt này vẫn ngập nắng xanh lam ngọn dừa.

Và nếu như các tỉnh miền Trung có phần sợ bão gió, nhất là nước lũ, kéo theo bao nhiêu hệ lụy cho đời sống sinh hoạt và sản xuất của người dân, thì người dân miền Tây lại mong chờ và đón lũ về với hân hoan của sự no ấm, giàu có. Bởi lũ về, từ khoảng giữa tháng 7 đến tháng 10 âm lịch, dòng nước màu gạch cua từ thượng nguồn sông Mekong lại cuồn cuộn xuống đồng bằng sông Cửu Long, không chỉ mang theo đầy ắp cá tôm mà còn bồi đắp thêm lớp phù sa dày, biến những cánh đồng cò bay rã cánh thành vựa lúa. Chẳng thế mà, thế mạnh gần như riêng có của đồng bằng sông Cửu Long chính là nông nghiệp - Chủ đề trọng tâm trong chuyến công tác tại hai tỉnh Đồng Tháp và Vĩnh Long vừa qua của Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng: kiểm tra tình hình thực hiện Nghị quyết Đại hội XI của Đảng, tình hình phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn và công tác xây dựng Đảng năm 2012.

Đến Đồng Tháp và Vĩnh Long, Tổng bí thư đã về thăm và làm việc tại xã Phú Hiệp, Tam Nông – huyện vùng sâu Đồng Tháp Mười của Đồng Tháp; thăm và làm việc tại xã Long Mỹ – một trong những xã và thị trấn của huyện Mang Thít với thế mạnh về sản xuất nông nghiệp – thủy sản của Vĩnh Long. Mỗi đơn vị có điểm đặc thù, nhưng đều chung thế mạnh về sản xuất và nuôi trồng thủy sản. Những tháng đầu năm 2012, nếu như năng suất lúa bình quân của Phú Hiệp là 6,25 tấn/ha/vụ với tổng sản lượng ước đạt hơn 45 nghìn tấn thì ở Long Mỹ là 5,45 tấn/ha/vụ với sản lượng hơn 42 nghìn tấn. Kết quả này phù hợp với báo cáo của tỉnh, đó là việc thực hiện Nghị quyết số 26-NQ/TW của Trung ương về phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn trên địa bàn hai tỉnh đã đạt những kết quả bước đầu, khá toàn diện, cả về phát triển sản xuất, xây dựng nông thôn mới và chăm lo cải thiện đời sống nhân dân. Sản xuất nông nghiệp đã phát triển theo hướng tăng năng suất, chất lượng và hiệu quả. Đối với Đồng Tháp, năng suất lúa bình quân của tỉnh năm 2012 ước đạt khoảng 6,3 tấn/ha/vụ, cá biệt có nơi đạt gần 10 tấn/ha, với sản lượng hơn 3 triệu tấn lúa. Thấp hơn một chút, gần 6 tấn/ha/vụ và 1 triệu tấn là năng suất và sản lượng lúa bình quân của Vĩnh Long ước đạt trong năm 2012. Tính riêng ở Vĩnh Long, với dân số hơn 1 triệu người thì trung bình mỗi người dân nơi đây có 1 tấn lúa. Cũng từ thế mạnh là nông nghiệp (gồm cả giá trị thu được từ rau màu, cây ăn trái, chăn nuôi thủy sản), giá trị thu nhập bình quân đầu người của Vĩnh Long hiện đã đạt 31,8 triệu đồng/người/năm (trong đó nông dân đạt khoảng 15 - 16 triệu đồng/người/năm), tương đương khoảng 1.500 USD - cao hơn thu nhập bình quân của cả nước.

Đối với tỉnh nông nghiệp như Đồng Tháp và Vĩnh Long, đây là những con số ấn tượng. Không đặt nặng câu chuyện thành tích, nhưng có lẽ giá trị cuối cùng mà hầu hết các tỉnh, thành đều hướng tới và mong muốn là số tiền làm ra được bao nhiêu, đóng góp cho ngân sách nhà nước ra sao và cải thiện đời sống nhân dân như thế nào. Rõ ràng, năng suất và sản lượng của hai tỉnh này cùng với các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long đã đóng góp đáng kể, đưa sản lượng xuất khẩu gạo của nước ta có khả năng đạt tới con số 7,7 triệu tấn trong năm 2012, con số cao nhất từ trước tới nay. Còn với đời sống của nhân dân, chủ trương đúng đắn về phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn, cụ thể là chủ trương khai thác thế mạnh của Đồng Tháp Mười bằng thủy lợi, tạo các kênh dẫn nước ngọt từ sông Tiền... đã đưa Tam Nông từ một huyện ngập sâu, phèn mặn, không cấy trồng được trở thành hình mẫu của vượt khó với 2 vụ lúa mỗi năm, có nơi là 3 vụ.

Quan trọng hơn thế, thực tiễn ở Đồng Tháp và Vĩnh Long cũng như các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long thời gian qua, đã một lần nữa cho thấy, trong bối cảnh khó khăn chung của kinh tế thế giới và trong nước, nông nghiệp chính là lĩnh vực giữ cho sự ổn định, phát triển của đất nước. Con số có thể xuất khẩu 7,7 triệu tấn gạo trong năm 2012 là thành tích cao nhất từ trước tới nay, đưa Việt Nam vươn lên vị trí đứng đầu thế giới về xuất khẩu gạo, nhưng giá trị xuất khẩu còn thấp so với Thái Lan và một số nước khác.

Số lượng xuất khẩu lớn, nhưng giá trị còn thấp cũng là băn khoăn, trăn trở của Lãnh đạo hai tỉnh Đồng Tháp và Vĩnh Long. Sản phẩm chính là nông nghiệp, là lúa gạo nhưng thu nhập còn bấp bênh. Bí thư tỉnh ủy Đồng Tháp Lê Vĩnh Tân bộc bạch, vốn là tỉnh làm nông nghiệp đã mấy trăm năm nay, nhưng đến bây giờ sản xuất nông nghiệp chủ yếu phụ thuộc vào thiên nhiên, thời tiết. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng mạnh như hiện nay, tác động trực tiếp với đồng bằng sông Cửu Long, nguồn nước ngọt không còn thì liệu rằng nông dân có còn làm lúa được nữa không? Còn Bí thư tỉnh ủy Vĩnh Long Đặng Thị Ngọc Thịnh tâm tư, nông nghiệp, cây màu, cây ăn trái là thế mạnh chủ chốt của tỉnh, nhưng hầu như năm nào cũng lặp đi lặp lại câu chuyện được mùa rớt giá.

Ghi nhận những kết quả quan trọng trong thực hiện Nghị quyết Đại hội XI của Đảng, thực hiện Nghị quyết 26 của Trung ương về phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn, song Tổng bí thư cũng thẳng thắn chỉ rõ so với tiềm năng, thế mạnh của tỉnh thì những kết quả đạt được chưa tương xứng, còn nhiều vấn đề phải tính toán khắc phục. Nhận định này trùng hợp với những điều trăn trở, băn khoăn của Đồng Tháp và Vĩnh Long. Tổng bí thư cho rằng, đây là điều đáng mừng và là kinh nghiệm cần thiết trong quá trình phát triển đi lên, để không say sưa với thắng lợi, không ngủ yên trên vòng nguyệt quế, không tự mình ru ngủ mình dễ dẫn đến sự tụt hậu. Bởi lẽ, thế mạnh của đồng bằng sông Cửu Long nhiều là thế, nhưng như báo cáo của Lãnh đạo hai tỉnh Đồng Tháp và Vĩnh Long là hạ tầng cơ sở, giao thông thủy lợi như thế này đã bằng lòng được chưa? Tổ chức hệ thống kho tàng, bến bãi, cơ sở chế biến... như thế nào để đạt tới tính liên kết, liên thông từ khâu đầu đến khâu cuối nhằm mang lại giá trị cao hơn. Chính vì sự thiếu ổn định của hoạt động tiêu thụ, xuất khẩu hàng hóa nông, thủy sản chủ lực này mà đời sống của một bộ phận nông dân, người lao động còn nhiều khó khăn do thu nhập thấp, việc làm không ổn định, giá cả hàng hóa, dịch vụ tăng cao.

Từ góc nhìn bản chất của vấn đề, thì băn khoăn của Tổng bí thư là: cơ chế, chính sách đã đủ tháo gỡ những vướng mắc đang đặt ra cho đồng bằng sông Cửu Long hay chưa? Và mong muốn là Đồng Tháp và Vĩnh Long có tầm nhìn dài hơi hơn, chiến lược hơn. Đại hội Đảng bộ lần thứ IX của Đồng Tháp và Vĩnh Long đều đã đi được gần nửa nhiệm kỳ. Năm 2013 là năm bản lề, nếu không bứt phá tập trung đầu tư mạnh cho năm giữa nhiệm kỳ để gối đầu sang nhiệm kỳ sau thì tầm nhìn sẽ bị hạn hẹp. Với những vị trí, thế mạnh sẵn có, Đồng Tháp và Vĩnh Long cũng như các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long cần tận dụng hơn nữa, đẩy mạnh liên kết vùng, liên kết với Trung ương. Trong quá trình triển khai, nếu có vướng mắc cần kịp thời kiến nghị với vùng, với Trung ương.

Và trên cơ sở kế hoạch, chương trình hành động đã có, Tổng bí thư đề nghị, Đồng Tháp và Vĩnh Long cần tiếp tục rà soát và hàng năm nên tiến hành sơ kết, tổng kết những việc đã làm được, những việc nào đang còn nợ và sắp tới phải tập trung chỉ đạo vào khâu gì để giải quyết dứt điểm. Đây là phong cách, phương pháp làm việc nhưng có vị trí quan trọng, nếu không sẽ chỉ thấy từng việc, làm việc trước mắt mà quên việc lâu dài, làm việc cụ thể quên việc cơ bản; có sự phân công điều hành một cách nhịp nhàng, hiệu quả. Tập trung vào một số nhiệm vụ trọng tâm, trọng điểm trong năm 2013 để tạo hiệu quả rõ rệt. Và cần xác định mạch lạc luôn sau năm 2013 thì tỉnh sẽ tập trung cho nhiệm vụ gì? Quan tâm xây dựng nông thôn mới theo hướng không cứng nhắc mà có sự vận dụng linh hoạt, phù hợp với đặc thù của từng địa bàn. Phát triển và nhân rộng mô hình cánh đồng mẫu lớn theo hướng có sự liên kết giữa các khâu trong quy trình sản xuất nông nghiệp khép kín để tạo hiệu quả cao hơn. Quan tâm phát triển mô hình hợp tác xã kiểu mới, kinh tế trang trại. Thực tiễn phát triển nông nghiệp ở đồng bằng sông Cửu Long, trong đó có Đồng Tháp và Vĩnh Long, càng ngày càng cho thấy hợp tác trong sản xuất nông nghiệp là một tất yếu kinh tế, tất yếu khách quan. Một mình nông dân không thể phát triển nông nghiệp. Phải có doanh nghiệp, phải có khoa học công nghệ theo hướng liên kết 4 nhà: nhà nông – nhà nước – nhà doanh nghiệp – nhà khoa học. Đây là hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn. Một mặt cần tiếp tục dồn điền đổi thửa, tập trung ruộng đất cho sản xuất hàng hóa lớn, nhưng mặt khác cần quan tâm giải quyết đất đai cho những người thiếu đất, bồi dưỡng, đào tạo, giải quyết việc làm, có nghề mới thay thế cho nông dân.

Đã thành phong cách và phương thức làm việc quen thuộc khi công tác tại địa phương, bao giờ Người đứng đầu Đảng ta cũng kiểm tra tình hình tại cơ sở trước tiên với sự tham gia đầy đủ của đại diện 4 cấp: cấp Trung ương, cấp tỉnh, huyện và xã. Tiếp sau đó mới làm việc với Lãnh đạo chủ chốt của tỉnh. Và tiêu chí để chọn xã đến làm việc không phải là xã giàu nhất, khá nhất mà phải là những xã nghèo nhất, hoặc ít ra cũng chỉ là xã được được của tỉnh, của huyện. Trong cuộc làm việc với tỉnh, không đơn thuần là nghe đọc báo cáo, mời đại diện một số cơ quan, đơn vị phát biểu ý kiến và cuối cùng Tổng bí thư kết luận. Mà là mời đại diện các ban, ngành của Trung ương đặt câu hỏi, nghe Lãnh đạo chủ chốt của địa phương trả lời, cọ xát làm rõ vấn đề, sau đó Tổng bí thư phát biểu mang tính gợi mở vấn đề, không đóng khung địa phương trong những kết luận cứng, gây khó cho quá trình triển khai thực hiện. Phong cách, phương thức làm việc ấy đã tạo điều kiện để Trung ương và địa phương trao đổi, đối thoại, cọ xát, bổ sung và hoàn thiện cho nhau, vì công việc chung. Trung ương cung cấp thêm thông tin chính thống về các chủ trương, đường lối, cơ chế, chính sách mang tính lý luận của Đảng và Nhà nước, còn địa phương, cơ sở lại cho Trung ương những kinh nghiệm thực tiễn, cách làm hay trong quá trình triển khai thực hiện với mong muốn cả Trung ương và địa phương cùng mạnh lên.

Đó cũng là tính hiệu quả của đổi mới phong cách, phương thức làm việc của Đảng. Từ trong Đảng.

Từ Đồng Tháp, Vĩnh Long và đồng bằng sông Cửu Long, Tổng bí thư chỉ rõ hơn vị thế quan trọng của nông nghiệp, nông dân và nông thôn. Đây là vấn đề chiến lược, đặc biệt là đối với đồng bằng sông Cửu Long. Và càng đi vào công nghiệp hóa, hiện đại hóa càng không được coi nhẹ nông nghiệp. Hay nói cách khác là: vấn đề nông nghiệp không bao giờ lạc hậu. Chỉ có đi lên một cách hiện đại hơn, tiên tiến hơn, năng suất, chất lượng cao hơn, có sức cạnh tranh nhiều hơn và sản phẩm phải vươn ra thế giới.

Trên hết, thực tiễn ở Đồng Tháp và Vĩnh Long một lần nữa minh chứng cho tính đúng đắn, tầm nhìn chiến lược của Đảng ta đối nông nghiệp, nông dân, nông thôn. Và từ thực tiễn ở địa phương, cơ sở đã củng cố cho Đảng thêm niềm tin rằng, phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn là bước đi đúng, chiến lược và dài hạn, giữ cho sự ổn định phát triển bền vững của đất nước.

Ghi chép của Thanh Tâm
Xem tin theo ngày:
Ý KIẾN CHUYÊN GIA
11:02 08/03/2013
Hiện nay, các bộ, ngành, các địa phương đang đóng góp ý kiến xây dựng dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992, trong đó liên quan đến công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe người dân. Vậy làm thế nào để khi Hiến pháp mới được ban hành thực sự là đạo luật gốc, kết tinh ý chí, nguyện vọng và trí tuệ của toàn toàn dân? Đây cũng chính là vấn đề đặt ra trong buổi Tọa đàm chuyên gia đóng góp ý kiến một số quy định cho dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992 do Ủy ban Về các xã hội vừa tổ chức mới đây.
Quay trở lại đầu trang