Miễn, giảm thuế mang tính điều chỉnh chính sách, áp dụng trên diện rộng do UBTVQH quyết định

Ai được quyết định miễn, giảm thuế trên diện rộng? – là một trong những nội dung lớn còn có ý kiến khác nhau giữa cơ quan soạn thảo và cơ quan thẩm tra trong quá trình tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý thuế. Đề nghị cân nhắc lựa chọn phương án của Ủy ban Tài chính – Ngân sách: “việc gia hạn nộp thuế đối với từng trường hợp cụ thể (từng tập đoàn, doanh nghiệp...) giao Chính phủ quyết định; đối với trường hợp gia hạn thuế mang tính điều chỉnh chính sách, áp dụng trên diện rộng thì giao UBTVQH xem xét, quyết định” – song, một số Ủy viên UBTVQH cũng cho rằng, cần làm rõ thế nào là diện rộng, những trường hợp nào là trường hợp cụ thể thì luật khi ban hành mới có thể thực thi ngay được.

Phó chủ tịch QH Nguyễn Thị Kim Ngân: Chống tiêu cực và bảo đảm thu đúng, thu đủ, thu kịp thời tiền thuế của dân vào Ngân sách Nhà nước

Trước hết về trách nhiệm của cơ quan quản lý thuế trong giải quyết hồ sơ hoàn thuế tại Điều 60, đồng ý giữ như dự thảo của Chính phủ trình QH, kéo dài thời hạn 5 năm cho việc kiểm tra này, chú ý giao cho cơ quan quản lý thuế kiểm tra các trường hợp theo nguyên tắc quản lý rủi ro cho thời hạn gần 5 năm. Tuy nhiên, trong công tác quản lý thu thuế, cần chú ý kiểm tra cả những đối tượng chưa rủi ro, thử đột xuất kiểm tra xem chúng ta có bỏ sót đối tượng nào cần kiểm tra hay không. Về thẩm quyền của QH, UBTVQH trong việc gia hạn nộp thuế, nên giao cho Thủ tướng, tức là ngoài việc cơ quan thuế giải quyết chậm nộp những trường hợp cá thể nộp thuế bình thường thì những trường hợp cụ thể của những tập đoàn lớn, những doanh nghiệp lớn giao cho Thủ tướng và những trường hợp diện rộng hơn thì giao cho Chính phủ có thẩm quyền ra quyết định chậm nộp thuế thì không ảnh hưởng tới kế hoạch thu ngân sách trong niên độ.        

Về công tác tuyên truyền đối với luật này, Chủ tịch QH lưu ý: Luật Quản lý thuế (sửa đổi) là luật hành thu, tiếp tục một bước cải cách hành chính, tạo điều kiện thuận lợi cho người nộp thuế và người thu thuế. Vì thế, không nên đặt vấn đề tuyên truyền là phạt nặng, xử lý vi phạm, kiểm tra sẽ gây cho người dân và doanh nghiệp có tâm lý nặng nề. Luật này được ban hành cũng là để chống việc gian lận thuế, tức là chúng ta luôn luôn có ý thức tôn trọng, tôn vinh những người nộp thuế, những người đã tham gia vào hoạt động sản xuất kinh doanh, làm ra của cải xã hội và có tiền để nộp thuế cho Nhà nước, tức là tiền của dân nộp thuế cho Nhà nước vì thế luật này để nhằm chống tiêu cực và bảo đảm cho việc thu đúng, thu đủ, thu kịp thời tiền thuế của dân vào ngân sách Nhà nước.

Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách Phùng Quốc Hiển: Tăng mức xử phạt quá nặng sẽ “mất cả chì lẫn chài”

Điều 107, dự thảo Luật quy định đối với hành vi kê khai sai, có ĐBQH đề nghị tăng mức phạt nặng hơn nữa. Nhưng cơ quan soạn thảo, cơ quan thẩm tra thấy rằng mức quy định như dự thảo là đã tăng hơn so với trước và mức này cũng là hợp lý, nếu tăng nữa sẽ ảnh hưởng vì thực ra nếu có gì đó quá đi thì có thể người ta thỏa thuận với cơ quan thuế, với cán bộ thuế hoặc người ta có biện pháp trốn đi thì mình mất cả chì lẫn chài. Mức phạt phải căn cứ vào mức hợp lý. Thực ra, cũng có nhiều quan điểm cho rằng phải học tập kinh nghiệm của một số nước, đã là hành vi khai man trốn thuế thì phải xử phạt rất nặng, thậm chí có thể nói sạt nghiệp luôn. Nhưng chúng ta học tập kinh nghiệm một số nước có khi lại không phù hợp với điều kiện của ta. Có lẽ từng bước theo xu thế là những hành vi trốn thuế phải phạt nặng, tăng nặng so với hiện hành là được, nếu tăng nữa tôi sợ sẽ không phù hợp với tình hình thực tế.

Về vấn đề gia hạn thuế, thực ra trong Luật Quản lý thuế quy định Chính phủ gia hạn thuế thì phải gia hạn đối với từng trường hợp cụ thể. Ví dụ tổng công ty này thấy cần thì cho gia hạn thuế, hoặc đối với đơn vị này nhỏ thì có thể gia hạn thuế. Nhưng quan điểm ở đây là, mỗi lần thay đổi, ví dụ có việc gia hạn thuế, gia hạn thuế không phải chỉ trong niên độ ngân sách mà nó còn vắt sang năm sau. Ví dụ có những giai đoạn như tháng 6, chúng ta bắt đầu miễn giảm thuế thì chính sách này còn vắt lại sang năm sau, ảnh hưởng đến niên độ ngân sách. Vì vậy, chúng tôi đề nghị, nếu trường hợp cụ thể không ảnh hưởng lớn thì vẫn theo hiện hành nhưng đối với trường hợp như vừa qua, phát sinh việc miễn giảm thuế đại trà do suy giảm kinh tế, tình hình khủng hoảng tài chính, Chính phủ xin ý kiến của QH, QH đã ban hành Nghị quyết về việc miễn, giảm thuế. Lần này, chúng ta đưa những trường hợp này ra để xin ý kiến của UBTVQH thì sẽ bảo đảm chính sách tài khóa không bị ảnh hưởng lớn.

Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Nguyễn Văn Hiện: Phải giải thích thế nào là “diện rộng” mới đưa vào thực tiễn được

Về thẩm quyền gia hạn nộp thuế quy định tại Điều 50 của dự thảo Luật, phương án của Ủy ban Tài chính - Ngân sách khác với phương án của Chính phủ. Nếu nói vấn đề gia hạn đơn thuần là vấn đề điều hành thì cũng có lý. Nếu xét ở góc độ khác về thời hạn nộp thuế thì cũng là hình thức không tuân theo quy định của pháp luật cho nên cũng không hẳn là vấn đề điều hành. Chúng tôi đề nghị nên cân nhắc phương án mà Ủy ban Tài chính - Ngân sách đặt ra. Nếu phương án của Ủy ban Tài chính – Ngân sách đặt ra ở đây mà dùng khái niệm không rõ lắm như Khoản 1 quy định: “UBTVQH quyết định việc gia hạn nộp thuế trong trường hợp chính sách gia hạn nộp thuế áp dụng trên diện rộng”. Nghe anh Hiển (Chủ nhiệm Phùng Quốc Hiển - PV) nói tưởng đơn giản, nhưng nếu áp dụng pháp luật trên diện rộng, thế nào là diện rộng thì nguy hiểm lắm mà không cụ thể được. Luật này lại phải giải thích thế nào là diện rộng mới đưa vào thực tiễn được. Tôi nghĩ là ý tưởng có thể được, tương tự như phần dưới cũng thế, “Chính phủ quy định việc gia hạn nộp thuế đối với từng trường hợp cụ thể”, từng trường hợp cụ thể là trường hợp nào? Nó lại lẫn với Khoản 3 là Thủ trưởng cơ quan quản lý căn cứ vào hồ sơ, họ cũng được gia hạn nộp thuế trong trường hợp cụ thể . Tôi nghĩ những khái niệm “diện rộng”, “từng trường hợp cụ thể” bị lẫn lộn và như thế sẽ không áp dụng được ngay. Tôi đề nghị nếu sửa đổi thì Ủy ban Tài chính - Ngân sách nghiên cứu kỹ việc thể hiện ý tưởng của Ủy ban để bảo đảm tính khả thi.

Về hồ sơ diện hoàn thuế trước kiểm tra sau quy định tại Khoản 2 Điều 60, tôi thấy đã có sửa đổi và có quan điểm khác nhau giữa Chính phủ và Ủy ban Tài chính - Ngân sách. Quan điểm của Chính phủ đối với trường hợp hoàn thuế trước kiểm tra sau được thực hiện tối đa là 1 năm kể từ ngày có quyết định hoàn thuế đối với 4 trường hợp. Quan điểm của Ủy ban Tài chính - Ngân sách không chỉ có 4 trường hợp này mới kiểm tra mà đề nghị kiểm tra tất cả các trường hợp, thời hạn kiểm tra tối đa là 3 năm. Trong thực tế, có thể Chính phủ, các cơ quan thuế cũng e ngại tất cả các trường hợp có quá nhiều hay không? Thời hạn 3 năm có bảo đảm  kiểm tra lại được tất cả các trường hợp thuộc diện hoàn thuế trước kiểm tra sau không? Chúng ta phải tính. Cũng có phương án đặt ra là nếu trường hợp kiểm tra tất cả hoặc hầu hết trường hợp được hoàn thuế trước kiểm tra sau hoặc không tất cả thì phải hầu hết, thời hạn để nới rộng thêm ra 5 năm, có thể 5 năm cũng phù hợp với quy định tại Khoản 2, Điều 110 là đối với các hành vi trốn thuế, gian lận thuế sau khi kiểm tra phát hiện trốn thuế, gian lận thuế, chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, hành vi chậm nộp tiền thuế, khai thiếu nghĩa vụ nộp thuế, thời hiệu xử lý vi phạm là 5 năm. Tôi thấy thời hạn kiểm tra lại 5 năm là phù hợp, lúc phát hiện vẫn còn thời hiệu xử lý. Dù không thể kiểm tra được tất cả nhưng với khả năng của ta kiểm tra được càng nhiều càng tốt thì bảo đảm tính răn đe trong việc khai gian nộp thuế. Tôi cho rằng, nên mở rộng theo hướng như vậy thì tính răn đe, tính đề phòng bảo đảm nguồn thu cho ngân sách sẽ tốt hơn.

Điều 61 về miễn, giảm thuế, liên quan đến thẩm quyền của QH. Theo quy định Khoản 4, Điều 84 của Hiến pháp có nói QH có thẩm quyền quy định sửa đổi hoặc bãi bỏ các thứ thuế, không có chỗ nào nói rõ QH quyết định miễn, giảm thuế.  Thực tế vừa qua, QH thực hiện thẩm quyền đối với một trường hợp, QH có xem xét việc miễn, giảm thuế, mặc dù câu chữ như thế này nhưng vẫn đúng với thẩm quyền của QH vì Hiến pháp chỉ nói QH quy định sửa hoặc bãi bỏ, sửa có thể là miễn hoặc giảm. Cho nên thẩm quyền miễn, giảm ở đây là hình thức sửa đổi các luật thuế, đúng thẩm quyền của QH. Tuy nhiên, cũng phải cân nhắc ở chỗ, ngoài thẩm quyền của QH quy định ở đây, cụ thể ở Hiến pháp trong Khoản 1, Điều 61 lại có Khoản 2, Điều 61 quy định cơ quan quản lý thuế thực hiện miễn giảm thuế đối với các trường hợp thuộc diện miễn, giảm thuế... Tôi nghĩ cách viết như thế nào thể hiện giữa thẩm quyền của QH với thẩm quyền của các cơ quan quản lý thuế xét miễn, giảm phải rõ ràng, phân biệt.