Chúng ta đã có một Kỳ họp chất lượng rất tốt

Phó chủ tịch QH Uông Chu Lưu: Trong Kỳ họp, không có ngày thứ bảy, chủ nhật nào mà Thường trực Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của QH nghỉ

Trước Kỳ họp thứ Ba, QH Khóa XIII, trong tình hình kinh tế - xã hội có nhiều khó khăn, tâm trạng, ý kiến của cử tri cũng khác nhau. Nhưng sau Kỳ họp, khi đi tiếp xúc cử tri, chúng ta thấy, những nhận định, nghị quyết, chủ trương, giải pháp mà QH cùng Chính phủ, các cơ quan hữu quan đưa ra đã giải đáp được những vấn đề của cuộc sống. Kỳ họp thứ Ba đã giải quyết nhiều công việc, mặc dù thời gian kỳ họp rút ngắn, chỉ có 25 ngày làm việc nhưng khối lượng công việc, nhất là công việc lập pháp có thể nói là lớn nhất từ trước đến nay. Trong đó có nhiều đạo luật quan trọng qua nhiều kỳ họp, qua nhiều nhiệm kỳ QH chưa thông qua được thì đến Kỳ họp này đã được QH thông qua. Ví dụ, Luật Biển Việt Nam được dư luận cử tri nhân dân đánh giá rất tốt, đúng lúc, đúng điểm và đúng yêu cầu. Bên cạnh đó, trong bối cảnh doanh nghiệp đang gặp nhiều khó khăn về đầu ra, thiếu vốn không tiếp cận được, cùng với Tờ trình của Chính phủ, QH đã quyết được các giải pháp tháo gỡ một phần khó khăn cho doanh nghiệp. Hay chiến lược nông dân, nông thôn, sau giám sát tối cao tại Kỳ họp, QH cũng đã ban hành Nghị quyết về vấn đề này.

Tôi muốn nhấn mạnh thêm là tính dân chủ và công khai trong hoạt động QH  chúng ta, các cơ quan QH chúng ta tốt hơn, ngày càng rõ hơn. Tinh thần trách nhiệm, tinh thần làm việc của các cơ quan QH, của các Đoàn ĐBQH và các ĐBQH rất tốt. Tôi nghĩ không có một ngày thứ bảy, chủ nhật nào mà Thường trực Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của QH lại nghỉ. Đại biểu nghiên cứu tài liệu ngày thứ bảy, nhưng Thường trực Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban làm việc suốt, kể cả đêm, có những đồng chí, có những đơn vị đến 1 - 2 giờ sáng còn ngồi ở đây làm việc để cung cấp tài liệu cho buổi sáng. Nhưng những việc đó chúng ta chưa có một đánh giá nào trong này.

Một điều tôi thấy rất ấn tượng là ĐBQH, tôi đã tham gia QH 3 nhiệm kỳ, bây giờ nếu so với những kỳ họp ở những khóa trước, không có hôm nào màn hình của Đoàn Chủ tịch điều hành không kín và hôm nào cũng dư ra một số lượng rất lớn đại biểu đăng ký mà không kịp phát biểu và có nhiều đại biểu đăng ký phát biểu rồi, nhưng hôm sau lại tiếp tục gửi tài liệu đến cho Đoàn Thư ký. Tinh thần làm việc như thế rất nghiêm túc, rất tốt, cần phải tiếp tục phát huy điều này. ĐBQH phát biểu hết sức trách nhiệm, những vấn đề nêu rất xác đáng, UBTVQH có chỉ đạo kịp thời là đối với những đại biểu về một số vấn đề nào đó không được tiếp thu, không kịp phát biểu tại hội trường thì tổ chức họp ngay trong thời gian kỳ họp. Ví dụ Luật Xử lý vi phạm hành chính, theo sự chỉ đạo của Chủ tịch QH, tôi phải chủ trì một cuộc họp với những đại biểu có ý kiến rất gay gắt, rất khác nhau, nếu không có cuộc họp đó, không có cách làm mới như vậy thì Luật Xử lý vi phạm hành chính cũng không thông qua được. Hôm thảo luận dự án Luật này tại hội trường rất gay gắt, nhưng đến khi QH tiếp thu, giải trình và có thể nói rất xác đáng, cho nên bỏ phiếu cũng rất cao.

Vấn đề cần rút kinh nghiệm từ Kỳ họp thứ Ba, đúng là một khuyết tật, một hạn chế bấy lâu nay vẫn chưa khắc phục được là sự chuẩn bị và tài liệu gửi đến còn chậm. Có nhiều lần UBTVQH họp thì tài liệu mới bắt đầu có, thậm chí tài liệu đóng dấu treo thôi, chưa chính thức. Cho nên những trường hợp này phải rút kinh nghiệm. Ta nói rất nhiều lần vấn đề này rồi nhưng Kỳ họp vừa rồi vẫn chậm. Cùng với đó là sự phối hợåp kết hợp giữa các cơ quan trong quá trình soạn thảo và kể cả các cơ quan của Chính phủ, giữa các bộ cũng chưa thật nhịp nhàng. Khi tài liệu trình sang QH rồi thì phải là quan điểm của Chính phủ, ý kiến của Chính phủ nhưng thực tế, nhiều khi ý kiến của các cơ quan của Chính phủ vẫn còn rất khác nhau.

Chủ nhiệm Ủy ban Về các vấn đề xã hội Trương Thị Mai: Với tinh thần khẩn trương từ UBTVQH đến ĐBQH, chúng ta đã hoàn thành một khối lượng công việc rất lớn

Kỳ họp thứ Ba, chúng ta đã giải quyết một khối lượng công việc rất lớn và với tinh thần rất khẩn trương, khẩn trương từ UBTVQH cho tới ĐBQH mới có thể xem xét để thông qua toàn bộ khối lượng công việc lớn như vậy. Cơ bản những công việc chúng ta đã đáp ứng được yêu cầu đặt ra.

Về một số công việc phải rút kinh nghiệm, cụ thể là trong hoạt động chất vấn, đề nghị tiếp tục tiến tới một phương thức chất vấn cô đọng hơn. Nếu được chúng ta có thể đưa ra xin ý kiến QH là mỗi lần chất vấn, một đại biểu chỉ đưa từ 1 - 2 câu hỏi. Vì đại biểu đã có quyền gửi phiếu chất vấn cho các Bộ trưởng trước khi phiên chất vấn được tiến hành, tất cả những chất vấn của đại biểu từ 5 - 10 câu hỏi đều đã được Bộ trưởng trả lời bằng văn bản. Do vậy, nên lựa chọn 1 - 2 vấn đề, có đại biểu hỏi 4 - 5 vấn đề, tôi nghĩ rằng cũng có thể những vấn đề do bức xúc nhưng nên chọn 1 - 2 vấn đề để còn dành thời gian cho đại biểu khác. Tôi nghĩ như vậy là hợp lý. Bộ trưởng cũng có điều kiện trả lời, hỏi một lần 4 - 5 câu hỏi, ghi chép còn không kịp, áp lực trước 500 ĐBQH lại truyền hình trực tiếp cho cử tri cả nước theo dõi như thế cũng phải chia sẻ với bộ trưởng để có điều kiện chuẩn bị các câu trả lời cho đàng hoàng, đĩnh đạc và đầy đủ, đáp ứng yêu cầu của QH. Như vậy, rất nhiều đại biểu được xuất hiện đưa ra các vấn đề và không khí tranh luận sẽ tốt hơn. Có khi hỏi tràn lan 4 - 5 câu hỏi, quay trở lại 2 lần, hết thời gian không còn thời gian cho các đại biểu khác. Tôi xin đề nghị chúng ta tiến tới tiếp tục đổi mới phương thức chất vấn  để làm cho phiên chất vấn sinh động, tranh luận và tập trung đậm nét hơn.

Một vấn đề nữa cần quan tâm là phải tạo cơ chế động lực để tăng cường trách nhiệm nghiên cứu tài liệu của đại biểu. 500 đại biểu phải nghiên cứu toàn bộ tài liệu của Kỳ họp. Đó là trách nhiệm đối với dân, trách nhiệm đối với QH. Cơ chế động lực này tôi đề nghị VPQH tiếp tục nghiên cứu trình UBTVQH xem xét để tới đây, chúng ta có thể quyết định tạo cơ chế động lực tốt hơn cho ĐBQH.

Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách Phùng Quốc Hiển: Chúng ta đã có một Kỳ họp chất lượng rất tốt

Kỳ họp thứ Ba vừa qua có rất nhiều đổi mới. Chúng ta đã có một Kỳ họp chất lượng rất tốt và đưa ra được nhiều quyết sách hết sức kịp thời, hợp với ý kiến của đông đảo nhân dân. Ví dụ như chính sách miễn giảm thuế thu nhập cá nhân được ủng hộ rất cao, hay một số vấn đề về nội dung giám sát, nhất là giám sát về đầu tư công cho nông nghiệp nông thôn, rồi những vấn đề về chất vấn tại kỳ họp, nội dung chất vấn đi vào chiều sâu hơn, đem lại hiệu quả rất tốt. Một số nghị quyết của chúng ta cũng đề xuất được rất nhiều vấn đề, những vấn đề đó cũng phù hợp với điều kiện thực tiễn cuộc sống nên được cử tri đánh giá rất cao.

Tuy nhiên, cũng phải rút kinh nghiệm. Thứ nhất là một số dự thảo nghị quyết  cố gắng làm sao phải thực hiện đúng Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, tức là phải có thẩm tra. Vừa qua có một số dự thảo nghị quyết không thẩm tra nên bắt đầu xuất hiện một số sai sót hoặc chưa lường hết được tác động của nghị quyết  hay nguồn lực để phục vụ cho ý tưởng trong nghị quyết đó như thế nào. Đây là một vấn đề cần hết sức lưu ý. Ví dụ trước đây khi giám sát việc thực hiện chính sách cho người có công thì UBTVQH bàn rất nhiều, thảo luận tính toán đến vấn đề chỉ cần một câu là giải quyết nhà ở cho người chính sách thôi mà chúng ta thấy phải tính đến 1.000 tỷ đồng, nhưng Chính phủ nói chỉ có 300 tỷ đồng thôi và UBTVQH quyết định  là 700 tỷ đồng. Một ví dụ như vậy để thấy một vấn đề đưa ra nhưng phải tính toán đến nguồn lực rất thận trọng như vậy. Tuy nhiên, có một số nội dung tại Kỳ họp này ta đưa ra định hướng rất lớn, rất rộng, nhưng chưa tính hết tác động và nguồn lực thực hiện.

Mặt khác, có nhiều vấn đề có thể có những ý kiến rất khác nhau nhưng khi UBTVQH giải trình trước QH theo tôi nên giải trình tất cả những ý kiến đó và phân tích những ý kiến đó như thế nào, thậm chí phải đưa ra những ý kiến, quan điểm hết sức xác đáng và mang tính thuyết phục rất cao. Chủ tịch QH có nêu là một số nghị quyết chúng ta đưa ra phải nói thật, giãi bày tất cả những vấn đề khó khăn, thuận lợi và rất sát sạt, nhưng cuối cùng QH vẫn lựa chọn vấn đề đúng đắn. Khi chúng ta giải trình một số vấn đề thì theo tôi UBTVQH cũng phải thể hiện rõ: có những vấn đề chưa thực hiện được ngay vì còn nhiều vấn đề liên quan đến thể chế. Nhiều khi cứ đưa những chuyện ở nước ngoài, chúng ta đi học tập kinh nghiệm rất nhiều nơi rồi đưa kinh nghiệm của nước ngoài về nhưng thể chế của người ta khác, thể chế của mình khác. Phải phân tích rõ với đại biểu là thể chế của chúng ta là như thế này, luật của chúng ta như thế này, chúng ta chưa sửa được Hiến pháp, chưa sửa được luật thì phải thực hiện theo đúng quy định pháp luật của mình. Ví dụ về ngân sách thì có rất nhiều vấn đề. Nhưng bây giờ chúng ta là ngân sách kép bao năm rồi làm sao ta sửa được ngay, kỳ thứ nhất phải đưa ra khung chính sách, kỳ thứ hai quyết định vấn đề cụ thể thì cũng phải theo luật hoặc thời gian gửi báo cáo người ta cũng quy định là bao nhiêu ngày trong luật, bây giờ chúng ta thay đổi thì phải sửa từ Hiến pháp cho đến luật. Điều này cũng phải giải thích để các ĐBQH cũng thấy rõ, chứ nhiều khi ĐBQH nói thế này chúng ta cứ đưa nguyên xi lên, tôi cho việc đó là thiếu chính kiến. Còn những việc nào thuộc tồn tại của chúng ta thì phải nói rõ.         

Tôi đồng tình với một số ý kiến là Ủy ban Tài chính - Ngân sách cũng còn thiếu chính kiến, còn xuôi chiều khi quyết định vấn đề các dự án. Khi chúng tôi nói, các đồng chí cũng bảo rất chính kiến, đồng ý cũng là chính kiến, đồng ý có lý lẽ cũng là chính kiến, chứ không phải cứ phản bác hết mới là có chính kiến và ngay quá trình đó chúng ta phải lựa chọn rất nhiều, đã đưa lên 5 công trình đó, trước đây phải nói là hàng chục công trình, loại ra 4 -5 công trình, chỉ còn 5 công trình mà ta thấy hết sức quan trọng thôi. Trong đó Chính phủ đưa ra vấn đề điều chỉnh về quy mô này khác thì rõ ràng chúng ta không điều chỉnh về quy mô mà chỉ là chấp nhận việc thực hiện đúng theo mục tiêu. Cho nên khi giải thích việc này tôi đề nghị trong báo cáo lần này cũng giải thích rõ, chứ không có chúng ta chỉ theo tập hợp, rồi không giải thích rõ đúng, sai cho nó rõ ràng. Còn Ủy ban Tài chính - Ngân sách ngay sau phiên họp, chúng tôi đã rút kinh nghiệm rồi, rút kinh nghiệm rất kỹ, việc nào làm được, việc nào chưa làm được và đề ra những việc mà chúng ta làm trong thời gian tới.