DIỄN ĐÀN ĐBND
Cập nhật 00:52 | 28/03/2017 (GMT+7)
.

Kinh nghiệm quốc tế về xây dựng Luật giáo dục đại học

08:22 | 11/06/2012
Trên thế giới, nhiều nước phát triển và đang phát triển đã xây dựng và ban hành luật về giáo dục đại học (GDĐH) để điều chỉnh lĩnh vực này.

Trường Đại học Quốc gia Moscow Lomonosov                                                        Nguồn: ITN

Tên gọi của các luật này có thể khác nhau như luật GDĐH, hay luật về các trường đại học (Universities Act). Thí dụ, luật GDĐH (Higher Education Act) của Hoa Kỳ năm 1965 (và các lần sửa đổi về sau), của Cộng hòa Liên bang Đức (1998, sửa đổíi năm 2002), của Hungary (2008), của Australia (2001)... Những luật này đều đề cập đến những vấn đề cốt yếu của trường đại học như tự do học thuật, quản trị đại học... 

Bên cạnh đó, nhằm mục đích tạo hành lang pháp lý cho việc xây dựng những đại học tinh hoa của quốc gia, bên cạnh việc ban hành luật GDĐH, một số nước còn ban hành Luật về Đại học Quốc gia như Singapore, Phillipines, Nhật Bản, Liên bang Nga, Australia, Irland... Những bộ luật này đều quy định những địa vị pháp lý cao, quyền tự chủ cao, xác định sứ mạng tiên phong của các ĐHQG này trong hệ thống giáo dục quốc dân. Có 2 bộ luật nổi tiếng về loại hình cơ sở giáo dục đại học đặc biệt này là của Liên Bang Nga và của Cộng Hòa Phillipines.

Luật Liên bang của Liên bang Nga “Về ĐHQG Moscow mang tên Lomonosov và ĐHQG Saint Peterburg” được Viện Duma Quốc gia Liên bang Nga thông qua ngày 21.10.2009; được Hội đồng Liên bang Nga chuẩn y ngày 30.10.2009. Luật gồm 6 điều, quy định những đặc thù về địa vị pháp lý của các đại học lâu đời hàng đầu của Liên bang Nga -  các cơ sở đào tạo đại học Liên bang gồm “ĐHQG Moscow mang tên Lomonosov và ĐHQG Saint Peterburg” với tư cách là các cơ sở đào tạo - nghiên cứu khoa học đặc biệt, trong đó bao gồm các đơn vị trực thuộc  không có tư cách pháp nhân và có tư cách pháp nhân, là  những cơ sở GDĐH lâu đời nhất của quốc gia, có ý nghĩa to lớn trong sự phát triển của xã hội Nga. Luật này quy định hai ĐHQG nói trên của Liên bang Nga thuộc cơ quan nhận ngân sách Nhà nước của Liên bang; Quy chế hoạt động do Chính phủ Liên bang ban hành; Giám đốc các ĐHQG này do Tổng thống Liên bang Nga bổ nhiệm và miễm nhiệm.

Luật về phát triển Đại học Philippines thành ĐHQG Philippines được Nghị viện Philippines thông qua năm 2008, thống nhất 7 trường đại học thành viên tạo thành ĐHQG Philippines. Luật này quy định Hội đồng điều hành ĐHQG do Tổng thống Philippines thành lập và bổ nhiệm. Hiệu trưởng các trường Đại học thành viên được Hội đồng bổ nhiệm trên cơ sở đề xuất của giám đốc ĐHQG. Luật này trao quyền tự chủ rất cao về mọi mặt cho ĐHQG Philippines. Luật quy định ĐHQG Philippines là cơ quan ngân sách trực thuộc Tổng thống và Nghị viện Philippines.

Luật về ĐHQG của các nước được xây dựng nhằm mục đích thể chế hóa hoạt động của các ĐHQG - những đầu tàu trong hệ thống giáo dục quốc dân, trong đó quy định rõ ràng về địa vị pháp lý, cơ cấu, quyền hạn và trách nhiệm giải trình cũng như về ngân sách cho ĐHQG. Chính các luật này đã giúp cho các ĐHQG có được địa vị  pháp lý và địa vị xã hội cao, sự tự chủ cao, có sự đảm bảo của nhà nước về tài chính, do vậy, đã đạt được những thành tựu to lớn về đào tạo, nghiên cứu và sáng tạo khoa học. Kết quả là, nhờ có sự đầu tư mạnh, hầu hết các ĐHQG ở các nước đều có vị trí cao trong các bảng xếp hạng đại học quốc tế.

Tiếp thu kinh nghiệm quốc tế, việc xây dựng Luật Giáo dục Đại học ở Việt Nam chúng ta là cần thiết, vừa đáp ứng yêu cầu đổi mới mạnh mẽ, toàn diện nền giáo dục Đại học nước ta, vừa phù hợp với xu thế chung của thế giới. Do vậy, Luật GDĐH đang được Quốc hội thảo luận và thông qua lần này đã thể hiện được những quan điểm hiện đại, các xu thế của GDĐH trên thế giới, đặc biệt là những vấn đề liên quan đến tự chủ, tự do học thuật, mô hình quản trị đại học và Luật về ĐHQG ở các nước. Trong điều kiện chưa có một Luật riêng về ĐHQG như một số quốc gia trên thế giới, thì việc xây dựng một mục riêng về ĐHQG trong Luật GDĐH là thực sự cần thiết để khẳng định vị thế đặc biệt của ĐHQG trong hệ thống giáo dục quốc dân.

PGs. Ts Đinh Hường
Xem tin theo ngày:
Ý KIẾN CHUYÊN GIA
11:02 08/03/2013
Hiện nay, các bộ, ngành, các địa phương đang đóng góp ý kiến xây dựng dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992, trong đó liên quan đến công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe người dân. Vậy làm thế nào để khi Hiến pháp mới được ban hành thực sự là đạo luật gốc, kết tinh ý chí, nguyện vọng và trí tuệ của toàn toàn dân? Đây cũng chính là vấn đề đặt ra trong buổi Tọa đàm chuyên gia đóng góp ý kiến một số quy định cho dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992 do Ủy ban Về các xã hội vừa tổ chức mới đây.
Quay trở lại đầu trang