Cần thực hiện song hành các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp và khoan thư sức dân, khuyến khích tiêu dùng

ĐBQH Lê Minh Thông (Thanh Hóa): Cần khoan thư sức dân bằng cách hạn chế đóng góp, khuyến khích tiêu dùng

Trong 4 tháng đầu năm với bối cảnh khó khăn chung của kinh tế thế giới, việc kinh tế nước ta vẫn duy trì được tốc độ tăng trưởng đã là một thành tích đáng ghi nhận. Tuy nhiên, điều khiến tôi băn khoăn là, vừa qua đã có trên 5.000 doanh nghiệp ngừng sản xuất hoặc bị phá sản. Hệ lụy xã hội của tình trạng này rất nặng nề. Quy luật đào thải của kinh tế thị trường sẽ buộc doanh nghiệp năng lực yếu kém bị phá sản. Nhưng phá sản phải đúng quy tắc vì nếu doanh nghiệp không sản xuất mà không công bố phá sản thì sẽ có hàng loạt vấn đề xảy ra. Cụ thể là lợi ích của người lao động gần như không được ai quan tâm; tài sản của doanh nghiệp không được định đoạt; nợ của doanh nghiệp không được quyết định vì không biết tương lai có phá sản không. Như vậy, thị trường sẽ có một vùng không thể xử lý được. Thị trường có một vùng không xử lý được thì cũng giống như cơ thể con người sẽ dễ dẫn đến ung thư. Tôi rất tiếc vì dự kiến Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh của QH năm 2013 không có dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phá sản. Nếu không sửa đổi pháp luật về phá sản doanh nghiệp thì thị trường không thể sạch được do doanh nghiệp không định liệu được tương lai của họ. Chủ nợ cũng không biết đòi nợ ở đâu. Người lao động không biết mình đợi chờ gì ở đó, cũng như không biết bao giờ doanh nghiệp có thể cơ cấu lại. Hệ lụy là một tài sản bị để yên do máy móc, nhà xưởng không thanh lý được, không có hàng hóa, sản phẩm đưa ra thị trường. Đặc điểm này cũng dẫn đến việc rất khó định lượng được sẽ tiếp tục có bao nhiêu doanh nghiệp ngừng sản xuất với khái niệm mơ hồ về kinh tế. Đây là điều tối kỵ trong kinh tế thị trường. Bởi thế, để thị trường phát triển lành mạnh thì mọi khái niệm kinh tế phải rõ ràng. Doanh nghiệp không thể tồn tại được thì phải chôn cất để họ tái cơ cấu. Đây là vấn đề Chính phủ cần quan tâm xử lý ngay vì nếu không kịp thời khắc phục thì căn bệnh này sẽ lan rộng và nguy hiểm hơn.

Tôi hoan nghênh gói giải cứu doanh nghiệp 29.000 tỷ đồng mà Chính phủ báo cáo QH. Nhưng cần đánh giá xem thực chất doanh nghiệp có hấp thụ được sự trợ giúp này không? Tôi trao đổi với các nhà kinh tế thì thấy hiện chưa khắc phục được tình trạng nền kinh tế chỉ huy. Ngân hàng Nhà nước đưa mệnh lệnh hành chính giảm lãi suất, song chưa có dữ liệu để trả lời được câu hỏi vì sao ngân hàng chỉ giảm lãi suất mang tính đối phó. Ngân hàng thương mại chấp hành mệnh lệnh hành chính nhưng cũng phải bảo tồn nguồn vốn của mình. Do đó, Chính phủ phải giải trình rõ với QH là doanh nghiệp đang tiếp cận vốn vay với lãi suất thấp như thế nào? Một số cử tri là chủ doanh nghiệp vừa và nhỏ đã cho biết đang tái cơ cấu nợ. Vay vốn chỉ để trả lại nợ cũ do mức lãi suất cho vay trước đây quá cao, còn thực tế nguồn vốn không đưa vào sản xuất được. Vay khoản nợ mới để trả lãi suất cho khoản vay cũ còn sản xuất vẫn dừng ở mốc xuất phát. Đây là một yếu tố cần được phân tích thấu đáo trong phiên thảo luận tại hội trường về kinh tế - xã hội tới đây.

Điều cần quan tâm nữa là, giúp đỡ người dân như thế nào để tăng sức mua của thị trường. Đầu ra là yếu tố quyết định sự tồn tại, phát triển của doanh nghiệp. Người dân không mua hàng thì sao sản xuất được. Đi vào siêu thị có thể thấy người mua rất ít. Do đó, các cơ quan quản lý cần chú ý đến những chính sách, giải pháp để vừa khuyến khích tiêu dùng, vừa bảo đảm tiết kiệm trong dân. Tại một số quốc gia đã áp dụng biện pháp cho người dân vay không lãi suất để có tiền mua hàng hóa, sản phẩm. Giải pháp tưởng như phi kinh tế nhưng thực ra rất kinh tế. Bởi người dân không có tiền để mua hàng hóa, sản phẩm thì sản xuất sẽ bí vì không có đầu ra. Sản xuất ra mà tồn đọng thì còn nguy hại hơn là không sản xuất. Do đó, bên cạnh suy nghĩ giúp đỡ doanh nghiệp cần tính đến các giải pháp để nâng cao năng lực tiêu dùng của dân. Trong điều kiện hiện nay cần quan tâm đến bồi dưỡng, khoan thư sức dân bằng cách hạn chế đóng góp, khuyến khích tiêu dùng.

ĐBQH Nguyễn Thị Phúc (Bình Thuận): Cần chỉ đạo quyết liệt hơn nữa để nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý của nhà nước

Tôi tán thành các giải pháp điều hành kinh tế vĩ mô của Chính phủ từ nay đến cuối năm, song đề nghị Chính phủ phải có giải pháp tập trung tháo gỡ khó khăn cho các doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ, doanh nghiệp có thị trường và năng lực tiêu thụ, cạnh tranh tốt, doanh nghiệp chế biến các sản phẩm để xuất khẩu. Bên cạnh đó, cần chỉ đạo quyết liệt hơn nữa để nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý của nhà nước. Thực tế hiện nay Chính phủ đã có chương trình tổng thể cải cách thủ tục hành chính, việc triển khai thực hiện cải cách hành chính tôi thấy ở rất nhiều địa phương đã triển khai thực hiện tốt. Tuy nhiên, qua đi kiểm tra quy chế dân chủ cũng như qua tiếp xúc cử tri tôi thấy hiện nay thủ tục vẫn còn rườm rà, qua ý kiến cử tri thì giảm thủ tục lớn nhưng lại đẻ ra rất nhiều các thủ tục con, hoặc là cơ chế một cửa nhưng thực ra còn rất lòng vòng gây khó khăn cho doanh nghiệp và người dân.

Thời gian qua, các phương tiện thông tin đại chúng cũng đã đưa nhiều thông tin về các vụ việc nhũng nhiễu, tham nhũng ở cả Trung ương, địa phương và các cơ sở, trong đó có rất nhiều vụ việc nghiêm trọng. Tôi đề nghị Chính phủ cần tăng cường hơn nữa công tác kiểm tra, giám sát trong các lĩnh vực đất đai, tài nguyên, khoáng sản; tăng cườâng hơn nữa kỷ luật, kỷ cương trong bộ máy hành chính nhà nước.

ĐBQH Khúc Thị Duyền (Thái Bình): Phải có số liệu chính xác về thực trạng sức khỏe của các doanh nghiệp thì mới có chính sách tương ứng và hiệu quả

Qua tiếp xúc cử tri tôi thấy rất nhiều doanh nghiệp phàn nàn về tình trạng lãi suất ngân hàng rất cao, đến khi có chủ trương giảm lãi suất của nhà nước thì doanh nghiệp lại rất khó tiếp cận với các nguồn vốn vay nên đầu tư cho phát triển sản xuất, tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp hiện đang gặp nhiều khó khăn. Chính phủ cũng nên chỉ đạo các ngành dọc từ Trung ương xuống địa phương đánh giá lại thực trạng hoạt động của các doanh nghiệp xem thế nào. Thực tế, theo tôi được biết nhiều ngân hàng cũng muốn cho doanh nghiệp vay vốn nhưng lại sợ khả năng hoàn trả của doanh nghiệp không cao; trong khi đó, có nhiều doanh nghiệp có điều kiện và khả năng phát triển thì lại không vay được vốn. Tôi đề nghị, chúng ta phải đánh giá xem doanh nghiệp nào có khả năng phát triển được thì có hướng hỗ trợ cụ thể như cho vay vốn với lãi suất ưu đãi, giãn, giảm thuế để giải quyết vấn đề sản xuất, lao động, việc làm; còn những doanh nghiệp nào không có khả năng phát triển được nữa thì phải cho giải thể. Chúng ta phải có số liệu chính xác về thực trạng sức khỏe của các doanh nghiệp, phân loại ra thì mới có chính sách tương ứng và hiệu quả được. Kể cả hệ thống các ngân hàng thương mại cũng tương tự như vậy.

ĐBQH Lê Hữu Đức (Khánh Hòa): Mục tiêu hàng đầu vẫn là kiềm chế lạm phát

Mục tiêu hàng đầu của chúng ta trong thời gian tới là kiềm chế lạm phát. Chính phủ đề ra chỉ tiêu 8 – 9%, tôi cho rằng chọn ưu tiên lạm phát là hoàn toàn đúng đắn, tuy nhiên để kiềm chế lạm phát, phải đánh đổi mục tiêu tăng trưởng ở mức độ nhất định. Vì vậy, mục tiêu tăng trưởng năm 2012 đạt từ 6 – 6,5%, theo tôi sẽ khó thực hiện. Đề nghị QH căn cứ điều kiện cụ thể điều chỉnh chỉ tiêu tăng trưởng cho phù hợp. Vấn đề thứ hai phải chỉ đạo quyết liệt thực hiện tái cơ cấu nền kinh tế, làm sao để đầu tư cho hiệu quả; trước hết phải rà soát, sửa đổi, bổ sung cơ chế phân cấp đầu tư cho phù hợp, phải ưu tiên đầu tư cho các dự án trung và dài hạn, khắc phục tình trạng đầu tư manh mún, kém hiệu quả. Tiếp tục tái cơ cấu hệ thống ngân hàng thương mại theo hướng giảm các ngân hàng nhỏ, các ngân hàng yếu kém. Vừa qua, ngân hàng nhà nước đã phân loại 104 ngân hàng, tổ chức tín dụng thuộc các nhóm 1,2,3; trong đó có 55 ngân hàng, tổ chức tín dụng thuộc loại 1, 34 ngân hàng tổ chức thuộc loại 2 và 15 ngân hàng thuộc loại 3, 12 tổ chức ngân hàng không được xếp loại thuộc loại yếu kém. Tôi đề nghị các ngân hàng nhỏ, các ngân hàng yếu kém này không nên cho tồn tại nữa để tập trung cho các ngân hàng nhóm 1, nhóm 2 phát triển lành mạnh thực sự tốt cho nền kinh tế.

Về tái cơ cấu doanh nghiệp, tập đoàn, tổng công ty theo hướng các doanh nghiệp, tập đoàn cần tập trung vào các ngành nghề chính, cắt giảm các ngành nghề phụ. Chính phủ chỉ nắm một số tập đoàn lớn, còn lại giao về cho các Bộ quản lý. Tuy nhiên, các Bộ trưởng phải chịu trách nhiệm về quản lý các tập đoàn, tổng công ty của bộ mình. Riêng về quản trị doanh nghiệp, tôi cho rằng chọn người đứáng đầu là rất quan trọng. Vừa rồi một số tập đoàn tổng công ty làm ăn thua lỗ, thất thoát phần lớn là do người đứng đầu, nên phải chọn người đứng đầu có đủ tài trí để thực hiện tái cơ cấu doanh nghiệp. Phải thực hiện công khai, minh bạch kết quả kinh doanh và tình hình tài chính, tăng cường thanh tra, kiểm tra để bảo đảm hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp nhà nước.

ĐBQH Trần Du Lịch (TP Hồ Chí Minh): CPI đứng yên - tín hiệu tốt nhưng cũng rất đáng lo...

Tôi đồng tình với báo cáo của Chính phủ về bổ sung tình hình năm 2011 và nhận diện năm 2012, đặc biệt là Nghị quyết số 13 về giải quyết một số khó khăn của doanh nghiệp. Đối với năm 2011, tôi cho rằng, những con số bổ sung không tác động đến nhận định về tình hình kinh tế - xã hội đã được đưa ra từ Kỳ họp thứ Hai: lạm phát đã được kiềm chế, giá trị đồng tiền nội tệ ổn định. Nhưng phải chăng ta cần đánh giá rõ hơn việc kéo giảm giá tiêu dùng từ cuối năm ngoái đến đầu năm nay? Đặc biệt là đến tháng 4 và tháng 5, tốc độ tăng giá tiêu dùng đã đứng yên, có dấu hiệu giảm phát. Đó là tín hiệu tốt nhưng tôi lại thấy rất đáng lo vì CPI giảm và đứng yên là do sức mua giảm quá mạnh. Phải chăng giải pháp thắt chặt đầu tư công, chính sách tiền tệ đã làm nền kinh tế thiếu máu, khiến tổng cầu giảm mạnh? Khi đánh giá về tình hình năm 2011, Chính phủ đã cho biết, tổng dư nợ tín dụng khoảng 20%, tổng cung tiền tăng khoảng 15%. Nhưng cuối cùng thì tổng dư nợ khoảng 14%. Theo tính toán của các chuyên gia thì không đến con số này bởi trước đây, trái phiếu doanh nghiệp không tính vào dư nợ tín dụng. Năm nào dư nợ quá cao thì bỏ trái phiếu ra, năm thấp thì cộng vào. Trong năm qua, lượng trái phiếu doanh nghiệp đã được tính cộng với dư nợ của các ngân hàng thương mại. Điều kiện của năm 2011 cần phải ưu tiên kiềm chế, nhưng vấn đề là chính sách tiền tệ dù được xác định chỉ là chặt chẽ song thực tế lại là thắt chặt. Giải pháp này giúp kiềm chế lạm phát, nhưng lại làm kinh tế trở nên khốn đốn. Một số doanh nghiệp đổ vỡ cũng từ nguyên nhân này.

Nếu năm 2009, kinh tế suy giảm là do tác động của khủng hoảng kinh tế thế giới. Nhưng năm 2012, kinh tế suy giảm là do chúng ta. Về nguyên tắc, khi tốc độ tăng trưởng kinh tế giảm hai quý liền thì sẽ có dấu hiệu suy thoái. Tôi hy vọng quý II.2012 tốc độ tăng trưởng kinh tế sẽ nhích lên. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng chỉ cao hơn so với quý I.2012 còn vẫn giảm so với cùng kỳ năm ngoái. Trong điều kiện này, tôi đồng tình với các giải pháp được đưa ra trong Nghị quyết số 13 của Chính phủ. Bởi với việc giảm sức mua như hiện nay thì không thể có CPI cao đến 10% được. QH cho phép chỉ số CPI dưới 10% nên Chính phủ có dư địa rộng để thực hiện chỉ tiêu này. Thực tế, nếu không có biến động lớn thì CPI năm 2012 sẽ chỉ tăng khoảng 6%. Khoảng cách giữa chỉ tiêu và thực tế như vậy hoàn toàn cho phép nới lỏng chính sách tiền tệ và một phần chính sách tài khóa để xử lý tốc độ tăng trưởng. Nghị quyết của Đảng, Nghị quyết của QH đều nhấn mạnh xử lý tốc độ tăng trưởng hợp lý. Sự hợp lý của tốc độ tăng trưởng thể hiện qua tốc độ tăng trưởng không dưới tiềm năng quá xa. Tôi đề nghị trong năm 2012 dù khó đạt được mục tiêu tăng GDP 6,5% nhưng cũng phải đạt mức tăng trưởng từ 5 – 6% để tránh gia tăng tỷ lệ lao động thất nghiệp. Muốn vậy, Chính phủ phải tập trung điều hành để đạt tốc độ tăng trưởng trong những quý tiếp theo phải ở mức cao hơn nữa.