Vai trò của Thường trực HĐND trong việc nâng cao chất lượng giải quyết ý kiến, kiến nghị của cử tri

Việc giải quyết kịp thời, thỏa đáng của các cấp có thẩm quyền đối với ý kiến, kiến nghị chính đáng, hợp pháp của cử tri cũng chính là giải quyết tháo gỡ những vướng mắc, khó khăn để tạo điều kiện thuận lợi phát triển KT - XH, góp phần thực hiện tốt chính sách an sinh xã hội. Để thực hiện tốt việc giải quyết các ý kiến, kiến nghị của cử tri trong điều kiện thành phố thực hiện thí điểm không tổ chức HĐND huyện, quận - phường, thời gian qua TP Hồ Chí Minh đã có sự phối hợp các biện pháp sau:

Một là, tổ chức ghi nhận các ý kiến, kiến nghị của cử tri tại các hội nghị TXCT ở đơn vị bầu cử. Tổ đại biểu phối hợp cùng Ủy ban MTTQ quận, huyện tổ chức, mời đại diện lãnh đạo quận, huyện cùng dự buổi tiếp xúc. Tại buổi tiếp xúc, lãnh đạo quận, huyện báo cáo kết quả giải quyết kiến nghị của cử tri lần họp trước, đồng thời với các ý kiến, kiến nghị mới phát sinh nếu thuộc thẩm quyền thì lãnh đạo và ban, ngành địa phương trả lời các ý kiến, kiến nghị của cử tri đặt ra. Nếu thuộc thẩm quyền cấp trên thì UBMTTQ từng quận, huyện và tổ đại biểu tổng hợp và báo cáo Thường trực HĐND thành phố. Trên cơ sở đó Thường trực HĐND tổng hợp và có văn bản đề nghị UBND thành phố xem xét, giải quyết, trả lời với cử tri tại kỳ họp HĐND.

Hai là, Thường trực, các tổ đại biểu, đại biểu HĐND phối hợp cùng UBMTTQ quận, huyện tổ chức tiếp xúc, gặp gỡ cử tri thường xuyên hơn theo lịch cố định mỗi tuần, mỗi tháng tại khu vực bầu cử, địa điểm tiếp xúc, lịch tiếp xúc được thông báo rộng rãi đến cử tri. Ngoài ra, những vấn đề khó, người dân bức xúc kéo dài, Thường trực, các ban HĐND, các đại biểu theo từng khu vực gặp gỡ, lắng nghe ý kiến, kiến nghị của cử tri để nắm vấn đề cụ thể và trao đổi trực tiếp với lãnh đạo các đơn vị, sở, ngành để bàn các biện pháp giải quyết. Khi cần thiết thì tổ chức khảo sát, giám sát để thúc đẩy quá trình giải quyết.

Ba là, những vấn đề bức xúc kéo dài, có tính phổ biến hay những vấn đề quan trọng có tính đột phá thì được tổ chức chất vấn tại các kỳ họp HĐND thành phố (phiên chất vấn được truyền hình trực tiếp để cử tri theo dõi, giám sát và tham gia đóng góp ý kiến. Ví dụ, đề án di dời các cơ sở sản xuất kinh doanh gây ô nhiễm vào các khu công nghiệp và vùng lân cận, công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và đào tạo, giải quyết việc làm khi Nhà nước thu hồi đất, kế hoạch thực hiện “Năm an toàn giao thông năm 2012”, chương trình cải cách hành chính, nếp sống văn minh đô thị…). Tại kỳ họp, nội dung chất vấn được tập trung vào một số chuyên đề cụ thể và ngoài trách nhiệåm của một số lãnh đạo UBND và sở ngành trả lời thì còn có tất cả các đồng chí lãnh đạo các sở, ngành, quận/huyện đều tham gia trả lời những vấn đề liên quan theo yêu cầu của chủ tọa kỳ họp, qua đó góp phần nâng cao ý thức trách nhiệm giải quyết những vấn đề cử tri kiến nghị.

Qua những biện pháp trên, nhìn chung bước đầu có những kết quả, tỷ lệ giải quyết vụ việc được từ 70 - 80%, số còn lại chậm giải quyết, có vụ việc kéo dài nhiều năm nguyên nhân một phần là do chưa phối hợp đồng bộ các sở, ngành với địa phương và một phần do vướng cơ chế, chính sách từ bộ, ngành, Trung ương.

Từ thực tiễn hoạt động, Thường trực HĐND thành phố ghi nhận một số vấn đề sau:

Một là, luôn nâng cao chất lượng trong việc tiếp nhận và xử lý thông tin của đại biểu HĐND. Khi đại biểu TXCT, lãnh đạo địa phương cùng dự và có trách nhiệm trả lời, giải trình, làm rõ những ý kiến  của cử tri thuộc thẩm quyền. Đối với những kiến nghị thuộc thẩm quyền cấp trên, tổ đại biểu phối hợp với UBMTTQ quận, huyện ghi nhận và báo cáo bằng văn bản về Thường trực HĐND để tổng hợp gửi UBND thành phố, TAND, VKSND thành phố cùng cấp chỉ đạo các cơ quan, tổ chức liên quan kiểm tra, báo cáo. Giai đoạn này, Thường trực HĐND, UBND cần có thái độ kiên quyết trong chỉ đạo, có cơ chế xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan hành chính trong việc chậm trễ khi xử lý, giải quyết những vấn đề bức xúc của cử tri để tránh tình trạng đùn đẩy trách nhiệm giữa các cơ quan, đơn vị với nhau, giữa cơ quan cấp trên và cấp dưới.

Hai là, Thường trực, các ban, đại biểu HĐND tăng cường công tác giám sát và tái giám sát xem xét những kiến nghị đã được trả lời cần kiểm tra lại nội dung trả lời đã đúng và rõ chưa, nếu chưa thì tiếp tục đề nghị bổ sung cho đầy đủ, từng bước thực hiện công khai, minh bạch việc giải quyết các ý kiến, kiến nghị của cử tri bằng văn bản trả lời và thông tin trên các phương triện thông tin đại chúng nhằm tạo điều kiện để người dân theo dõi, giám sát.

Ba là, đa dạng hóa các hình thức lắng nghe, thu thập ý kiến, kiến nghị của cử tri như: chương trình Lắng nghe và trao đổi do HĐND phối hợp với Đài truyền hình thành phố thực hiện; chương trình “Đối thoại cùng chính quyền thành phố” do HĐND phối hợp với Đài phát thanh thành phố thực hiện; chương trình giao ban định kỳ một quý/một lần giữa Thường trực, các ban, tổ đại biểu HĐND; chương trình phối hợp UBND, UBMTTQVN tổ chức đối thoại đại diện các tầng lớp nhân dân theo định kỳ hằng quý để thông tin các nội dung chủ yếu về tình hình KT-XH và lắng nghe giải quyết những vấn đề bức xúc, những vấn đề người dân quan tâm. Đặc biệt chương trình “Lắng nghe và trao đổi” là sự tiếp nối của Chương trình “Nói và Làm” được tổ chức định kỳ vào đầu mỗi tháng với thời lượng 90 phút trực tiếp, Thường trực HĐND chọn những vấn đề mà cử tri quan tâm, bức xúc và đến nay đã tổ chức các chủ đề sau: Giáo dục mầm non tại TP Hồ Chí Minh thực trạng và giải pháp; Những vấn đề Vệ sinh an toàn thực phẩm tại TP Hồ Chí Minh; TP Hồ Chí Minh một năm nhìn lại, vững bước phát triển; Học tập và làm theo tấm gương đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh làm người công bộc tận tụy, trung thành của nhân dân; cải cách thủ tục hành chính nâng cao hiệu quả phục vụ nhân dân; thực trạng và giải pháp giảm tải bệnh viện tại TP Hồ Chí Minh.

Chương trình như một cuộc chất vấn chuyên đề được trực tiếp truyền hình, để người dân theo dõi, Thường trực và các ban HĐND đã tiến hành thu thập ý kiến, kiến nghị của cử tri, tổ chức khảo sát ở một số đơn vị nắm tình hình, tìm hiểu nguyên nhân, trách nhiệm của các đơn vị liên quan để từ đó trao đổi phân tích những mặt làm được, những mặt còn hạn chế, xác định những giải pháp hướng tới của các cấp có thẩm quyền nhằm tạo sự chuyển biến cho quá trình đóng góp phát triển KT-XH thành phố, chăm lo phục vụ đời sống nhân dân. Đây cũng là một cuộc giám sát trực tiếp của cử tri vì qua trao đổi giúp cử tri nắm, biết sự việc, đánh giá sự hài lòng cũng như đóng góp trực tiếp vào những vấn đề mình quan tâm.

Giải quyết kiến nghị của cử tri là một việc làm đòi hỏi đại biểu phải có quyết tâm cao, đặt mình vào vị trí của người dân, đôn đốc và giám sát việc giải quyết của các cơ quan có thẩm quyền, không né tránh, nể nang và phải đeo bám đến cùng từng vụ việc thì mới có hiệu quả.