Truyền thông thực sự trở thành kênh thông tin hai chiều

Hiệu quả tham vấn do truyền thông mang lại
 
Có thể nói, truyền thông đại chúng có vai trò quan trọng trong việc hình thành dư luận xã hội. Tất nhiên, để định hướng tốt dư luận thì truyền thông cần phải được hình thành trên cơ sở lợi ích của các tầng lớp dân cư và phải phản ánh các sự kiện, hiện tượng, chính sách một cách khách quan. Tuy nhiên, định hướng dư luận xã hội chỉ được hình thành thuận lợi khi có sự nhất quán trong chủ trương, chính sách và quá trình tổ chức, chỉ đạo thực hiện. Trong quá trình triển khai, thực hiện kế hoạch tham vấn ý kiến nhân dân ở các địa phương, từ các hội nghị thông qua kế hoạch tham vấn, tập huấn kỹ năng tham vấn cho đến hội nghị tham vấn ý kiến nhân dân, tổ chức điều tra xã hội học tại cơ sở, đều có sự tham gia tích cực của truyền thông. Đó là sự vào cuộc rất tích cực của Đài phát thanh - truyền hình, báo chí địa phương trong việc triển khai kế hoạch tham vấn.

Thực tiễn tiến hành thí điểm tham vấn ý kiến nhân dân ở các tỉnh đã tổ chức cho thấy truyền thông có vai trò quan trọng trong hoạt động tham vấn. Bắc Ninh là một ví dụ, báo chí đã vào cuộc rất kịp thời trong việc cập nhật tin bài thường xuyên về hoạt động tham vấn với 20 số báo đăng bài về tham vấn. Bên cạnh đó, Đài phát thanh và truyền hình tỉnh cử phóng viên bám sát các tổ công tác của Thường trực HĐND tỉnh. Các tin, bài được cập nhật trong chương trình thời sự của Đài truyền hình sau mỗi buổi tham vấn. Chuyên mục Tin Văn phòng HĐND tỉnh tại Trang thông tin điện tử tỉnh Bắc Ninh đăng tải một số bài, ảnh về hoạt động tham vấn. Ngoài ra, Phân xã Thông tấn xã Việt Nam tại Bắc Ninh cũng đã tiến hành tổng hợp về hoạt động tham vấn trong các bản tin, đĩa tư liệu về quá trình tham vấn, giúp đông đảo cử tri và nhân dân trong tỉnh theo dõi tình hình và kết quả tham vấn. Khi có thông tin, người dân sẽ quan tâm, hiểu hơn về vấn đề cần tham vấn. Từ đó, có những đóng góp thiết thực cho các cơ quan ban hành chính sách sát hợp cuộc sống. Điều này cho thấy cần phải coi trọng công tác truyền thông đối với hoạt động tham vấn nói chung và tham vấn của HĐND nói riêng. Vì nếu truyền thông làm tốt chức năng truyền tải thông tin và phản ánh kịp thời thì công tác tham vấn sẽ nhận được sự ủng hộ, hợp tác từ các cơ quan chính quyền, đoàn thể, mới được người dân hiểu, tham gia, đồng thuận.

Kinh nghiệm ở các địa phương triển khai hoạt động tham vấn cho thấy, quá trình tham vấn đều nhận được sự đồng tình, ủng hộ và tham gia phối hợp của các đơn vị, cá nhân có liên quan. Để bảo đảm được hiệu quả tham vấn, Thường trực HĐND tỉnh thường tổ chức họp mời đại diện Đoàn ĐBQH, UBND, UBMTTQVN tỉnh và các sở, ban, ngành, đoàn thể và chính quyền cơ sở nơi chọn thí điểm, nhằm giới thiệu mục đích, yêu cầu của hoạt động tham vấn và trình bày dự kiến kế hoạch tham vấn sẽ triển khai, thực hiện. Từ đó, các đại biểu tham dự thấy được tầm quan trọng của việc tham vấn và tích cực tham gia.
 
Làm gì để nâng cao hiệu quả truyền thông trong hoạt động tham vấn?
 
Như chúng ta đã biết, truyền thông góp phần định hướng dư luận xã hội, nếu truyền thông phản ánh không đúng vấn đề, trích dẫn thiếu chính xác thông tin sẽ định hướng sai dư luận, và khi ấy, vấn đề tham vấn không mang lại hiệu quả như mong muốn mà còn tác động ngược lại. Để phát huy được hiệu quả, theo các chuyên gia, truyền thông cần phải thay đổi cả về cách thức, phương pháp truyền thông. Trong quá trình tham vấn, cần phải quan tâm đến đối tượng truyền thông, về nội dung cũng như về hình thức thể hiện.

Về đối tượng truyền thông, các chuyên gia cho rằng hoạt động truyền thông cần hướng đến hai nhóm đối tượng: truyền thông nội bộ trong cơ quan dân cử, các thành viên Ban chỉ đạo, các tổ tham vấn để thúc đẩy quá trình thực hiện tham vấn; truyền thông ra bên ngoài cho các nhóm dân cư  trong xã hội để thu hút sự tham gia, cho cấp ủy, UBND, các sở, ngành, các cơ quan, tổ chức cùng phối hợp để nhận được sự ủng hộ. Báo chí phải được thông báo trước và được tạo điều kiện để tham gia các hoạt động tham vấn. Cơ quan dân cử có thể chủ động mở diễn đàn, tổ chức phỏng vấn, mở trang thông tin điện tử… để gửi thông điệp của cơ quan dân cử về hoạt động tham vấn đến với nhân dân. Nên tổ chức Hội nghị giao ban báo chí trước lúc tiến hành tham vấn và có những cuộc họp giữ kỳ để trao đổi thông tin cho đến khi kết thúc cuộc tham vấn. Trong quá trình truyền thông, cần ưu tiên trước hết cho những nơi và những đối tượng cần tham vấn. Đồng thời, phải truyền thông cho cơ quan chính quyền và các tập thể cá nhân có liên quan để có sự phối hợp chặt chẽ, thường xuyên trong suốt quá trình tham vấn. Đối với cá nhân, gắn liền với việc phổ biến mục đích, yêu cầu, kế hoạch và hình thức tham vấn, cần thông báo rõ về những chính sách, chế độ mà họ được hưởng như chi phí, lưu trú, tàu xe để họ chủ động đến nơi tham dự.

Về nội dung truyền thông phải nêu được chủ trương, mục đích, ý nghĩa tầm quan trọng của tham vấn; thông báo nội dung chính sách và các nội dung trọng tâm cần tham vấn, kế hoạch tiến hành tham vấn, các hình thức tham vấn được lựa chọn, địa chỉ tiếp nhận, thời hạn và hình thức phản hồi ý kiến nhân dân. Điều đặc biệt là cần truyền thông về lợi ích của tham vấn đối với cả chính quyền và người dân, nhất là hoạt động tham vấn đã được tiến hành ở các tỉnh, thành.

Về hình thức thể hiện, có thể là một thông cáo báo chí, một văn bản viết, một thư mời trên website… Nội dung truyền thông phải ngắn gọn, dễ hiểu, ngôn ngữ thích hợp với trình độ của đối tượng tham vấn; phù hợp với đặc điểm kinh tế  - xã hội; phong tục tập quán ở địa phương…

Có thể nói, tham vấn là nguồn thu thập thông tin kiểm chứng, bổ khuyết việc thiết kế chính sách, giám sát việc thực thi chính sách của cơ quan dân cử. Từ đó, cơ quan dân cử có thêm lý lẽ, căn cứ và thông tin đầy đủ hơn trước khi quyết định các chính sách và giám sát việc thực thi các chính sách đó. Tuy nhiên, để chính sách này được người dân hiểu rõ hơn rất cần sự vào cuộc của truyền thông. Truyền thông thực sự trở thành nhân tố không thể thiếu trong hoạt động tham vấn của cơ quan dân cử, của đại biểu dân cử, góp phần quan trọng đưa các chính sách tiến gần hơn với thực tiễn đời sống.