Luôn nhớ trong lòng một tiếng DÂN

Minh họa của Thúy Hằng

QH đã tạo được niềm tin với nhân dân về việc xây dựng một Nhà nước dân chủ, của dân, do dân và vì dân

- Những ngày tháng 4.1975 để lại trong Chị ấn tượng như thế nào?

- Đó là những tháng ngày không thể quên trong suốt cuộc đời tôi. Đại thắng 30.4.1975 là kết thúc khá trọn vẹn của cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc ta, giành độc lập dân tộc và thống nhất đất nước. Những ngày này, hơn 30 năm trước, tôi cũng có mặt cùng lực lượng chính trị tiến về thị xã Sóc Trăng, miền Tây Nam bộ. Tôi đã có những đêm không ngủ vì không khí của những ngày này náo nức vô bờ, ai ai cũng tràn ngập niềm vui, những giọt nước mắt, những nụ cười, những chiếc xe đò chạy vô ra thị xã không lấy tiền, những gia đình phải chia ly trong kháng chiến được sum họp… Tôi cũng được đoàn tụ với gia đình, được đón má từ nhà tù Mỹ ngụy về, đón ba từ lực lượng giải phóng ra và được gặp lại mấy đứa em của mình. Niềm vui chung cộng với hạnh phúc riêng là thứ cảm xúc rất đặc biệt...

- Sau gần 40 năm, Chị sẽ nói điều gì về sự thay đổi của TP Hồ Chí Minh nói riêng và đất nước nói chung?

- Gần 40 năm trước, ngất ngây trong niềm vui chiến thắng, tôi cũng đã nghĩ đến một ngày đất nước ta sẽ được xây dựng lại đàng hoàng hơn, to đẹp hơn nhưng chưa thể hình dung được hết những thành quả mà chúng ta đã đạt được như ngày hôm nay. Diện mạo của TP Hồ Chí Minh và cả đất nước mình đã thay đổi rất mạnh mẽ. Chúng ta đã đi qua một chặng đường đầy gian khó, từ một đất nước bị chiến tranh tàn phá nặng nề đã ra khỏi tình trạng nước nghèo, trở thành một nước đang phát triển, hội nhập mạnh mẽ và tích cực với thế giới, đời sống nhân dân ngày càng tốt hơn. Gần 40 năm trước, tôi chỉ nghĩ, sau giải phóng, sẽ tiến hành tổng tuyển cử trên cả nước để xây dựng một nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân thay thế cho chính quyền ủy ban quân quản. Đất nước mình sẽ có một nhà nước, một chính quyền thực sự là của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân để bảo vệ thành quả cách mạng, bảo vệ nền độc lập, thống nhất của đất nước trường tồn mãi mãi. Tin rằng đất nước mình sẽ giàu mạnh hơn lên, tốt đẹp hơn lên. Người dân mãi mãi được sống trong cuộc sống hòa bình thống nhất, ai cũng có cơ hội để vươn lên... Tuy có nhiều cố gắng, tiến bộ nhưng chưa phải đã đáp ứng trọn vẹn mong muốn của người dân; trong thực tế vẫn còn tỷ lệ  hộ nghèo, khó, KT-XH phát triển cũng chưa hẳn đã bền vững, bộ máy nhà nước vẫn còn tình trạng nhũng nhiễu, tham nhũng, một số chưa hết mình phục vụ nhân dân… Vì vậy, phải có những giải pháp mạnh mẽ hơn để tạo đà phát triển cho đất nước trong tương lai. Điều đó cũng sẽ củng cố niềm tin của người dân đối với Đảng, với Nhà nước.

- Năm 1946, bản Hiến pháp đầu tiên của nước ta đã khẳng định tư tưởng xây dựng Nhà nước của dân, do dân và vì dân, mọi quyền bính đều thuộc về nhân dân. Sau đại thắng giành độc lập dân tộc và tiến hành tổng tuyển cử bầu QH của nước Việt Nam thống nhất, chúng ta có điều kiện thuận lợi hơn bao giờ hết để hiện thực hóa tư tưởng này. Nhiều năm là ĐBQH, là người đứng đầu cơ quan quyền lực nhà nước ở một trong hai thành phố lớn nhất cả nước, Chị nhìn nhận như thế nào về vấn đề này?

- Từ khi thống nhất đất nước đến nay, hệ thống luật pháp của mình đã ngày càng hoàn thiện hơn, đáp ứng yêu cầu hội nhập của đất nước trong tình hình mới. QH, với trách nhiệm là cơ quan quyền lực Nhà nước tối cao đã không ngừng đổi mới hoạt động của mình và đã tạo được niềm tin đối với nhân dân về việc xây dựng một nhà nước dân chủ, xây dựng một chính quyền phụng sự nhân dân, lo cho dân, vì dân. Cái được rất nhiều, rất lớn. Tôi cũng được tham gia 3 khóa QH và thấy QH của ta ngày càng thực chất, thực quyền và ngày càng dân chủ; ĐBQH ngày càng có trình độ, phát biểu của họ ngày càng thẳng thắn, trí tuệ và dân chủ hơn; những vấn đề ở tầm quốc gia đã được phân tích kỹ lưỡng và thấu đáo hơn, được nhân dân ủng hộ. Thông tin đến với QH ngày càng rộng, ngày càng phản ánh đúng đời sống thực tế của người dân. Song, vẫn còn nhiều việc phải làm. Tôi mong muốn QH tiếp tục đổi mới mạnh mẽ hơn nữa để thúc đẩy sự nghiệp phát triển KT-XH của đất nước, bảo vệ thành quả cách mạng mà chúng ta đã phải hy sinh biết bao xương máu mới giành được. Hiến pháp đã được sửa đổi bổ sung nhiều lần và hiện cũng đang trong quá trình nghiên cứu sửa đổi, cần đặt trong bối cảnh hội nhập quốc tế toàn diện để xây đựng một bản hiến pháp thực sự tạo nền tảng pháp lý cho sự phát triển toàn diện của đất nước trong tương lai. Thực tế, tổ chức bộ máy của ta vừa qua cũng còn cồng kềnh, phải làm sao cho gọn nhẹ và hiệu quả hơn. Hạn chế của bộ máy nhà nước hiện nay là chưa rõ ràng, chưa minh bạch về trách nhiệm. Hiến pháp sửa đổi lần này cần khắc phục tình trạng này, phải phân công, phân cấp quản lý rõ ràng hơn, minh bạch trách nhiệm của người đứng đầu, của cán bộ công chức để chúng ta có một bộ máy thực sự là công bộc của dân.

Từ năm 1975 đến nay, tiến trình dân chủ của chúng ta đã đạt được rất nhiều tiến bộ. Tuy nhiên, cần mở rộng hơn nữa quyền dân chủ, phát huy sự sáng tạo và khai thác tiềm lực trong dân; tạo điều kiện để người dân tham gia xây dựng chính quyền. Không chỉ mở rộng dân chủ mạnh mẽ trong Đảng mà cần mở rộng dân chủ cả trong xã hội, cần có những hình thức khoan sức dân, khai thác sức dân để phục vụ cho sự phát triển của đất nước và vì chính lợi ích của người dân.

-  Chị vừa nhắc đến việc mở rộng dân chủ trong Đảng, trong xã hội. Nghị quyết Hội nghị Trung ương 4 (Khóa XI) về một số vấn đề cấp bách trong xây dựng Đảng hiện nay, theo Chị sẽ tác động như thế nào đến tiến trình này?

- Mở rộng dân chủ trong Đảng tốt, thực hành dân chủ trong Đảng tốt sẽ là điều kiện rất tốt để mở rộng dân chủ trong xã hội. Song thực tế, dân chủ trong Đảng cũng chưa đồng đều. Vẫn có những nơi cán bộ đảng viên không dám bày tỏ quan điểm, ý kiến của mình, biết tình hình, biết thực trạng nhưng chưa dám phát biểu. Đã có lần tôi chia sẻ trên Báo ĐBND, tôi đón nhận Nghị quyết Trung ương 4 với cảm xúc vui, hy vọng và có niềm tin. Trung ương đã nhìn thẳng vào sự thật, vào cơ thể mình, nhận định rất đúng thực trạng, nhất là những hạn chế, yếu kém và xác định được những chủ trương, giải pháp khả thi. Thực hiện tốt Nghị quyết Trung ương 4 sẽ làm cho Đảng ta thật sự trong sạch, vững mạnh, sẽ phát huy dân chủ trong Đảng. Tôi nghĩ, tập thể cán bộ, đảng viên sẽ không ngại thực hiện chất vấn như ở cơ quan dân cử để làm sáng tỏ thực trạng, làm rõ trách nhiệm... Như vậy sẽ thúc đẩy việc xây dựng Đảng mạnh mẽ hơn, trong sáng hơn và phát huy hiệu quả tốt hơn. Ta xác định dân chủ là mục tiêu, là động lực, dân chủ còn là chìa khóa để thúc đẩy việc xây dựng Đảng và phát triển đất nước.

Theo dõi hoạt động của QH và HĐND các cấp thì thấy, hoạt động của cơ quan dân cử đã ngày càng dân chủ. Các phiên chất vấn và trả lời chất vấn tại kỳ họp của QH chẳng hạn, các thành viên Chính phủ và các ĐBQH chất vấn và trả lời chất vấn công khai, thẳng thắn. HĐND các cấp cũng vậy. Cơ quan quyền lực nhà nước mở rộng các hình thức lắng nghe tiếng nói của dân, từ đó đưa ra các quyết định vì lợi ích của dân. Đó cũng là một hình thức huy động trí tuệ của nhân dân. Mở rộng dân chủ để nhân dân tham gia vào các hoạt động xây dựng chính sách, pháp luật, xây dựng chính quyền... thì chính sách pháp luật đó sẽ phản ánh chân thực tình hình thực tế, sẽ dễ đi vào đời sống hơn và Nhà nước đó sẽ mạnh mẽ, hiệu lực, hiệu quả hơn. Những chính sách phù hợp sẽ thúc đẩy phát triển chung của đất nước. QH và HĐND vừa qua đã làm được nhiều việc nhưng có lẽ, đáng trân trọng nhất là chúng ta đã tạo dựng được một không khí dân chủ thực sự trong các hoạt động của mình.

Chỉ cần nhớ một tiếng DÂN...

- HĐND TP Hồ Chí Minh là một trong những cơ quan dân cử đi đầu sáng tạo, đổi mới các hoạt động và đã đem lại hiệu quả thiết thực cho người dân. Vậy, theo Chị, đối với cơ quan dân cử, với mỗi đại biểu dân cử điều gì là quan trọng nhất?

- Điều quan trọng nhất vẫn là phải đặt lợi ích của nhân dân lên hàng đầu. Vì lợi ích của dân, mình có thể cố gắng triển khai mọi hoạt động trong khuôn khổ pháp luật và cả những hoạt động mà khuôn khổ pháp luật không cấm, làm sao để cơ quan dân cử ngày càng có nhiều đổi mới, đem lại nhiều lợi ích cho người dân. Có những hoạt động như: tổ chức đường dây nóng, đối thoại với nhân dân, điều trần... pháp luật không quy định nhưng cũng không có chỗ nào nói cấm mà lại có lợi cho dân nên chúng tôi thực hiện. Khi làm, thấy có hiệu quả nhất định, chủ trương chính sách do HĐND Thành phố ban hành ngày càng hợp với lòng dân, tạo sự đồng thuận trong nhân dân nên người dân phấn khởi thực hiện. Như vậy, hoạt động của mình có hiệu quả, có được niềm tin của người dân và thúc đẩy sự chuyển động chung. Đảng lắng nghe nhân dân, các cấp ngành thường xuyên tiếp dân, đối thoại với dân, giải quyết những kiến nghị, khiếu nại của người dân ngày càng kịp thời hơn. Điều đó rất có lợi cho sự nghiệp chung.

- Đổi mới, chỉ riêng hai chữ này thôi dù trong lĩnh vực nào cũng đầy chông gai, thử thách. Khi khởi xướng thực hiện những đổi mới ở cơ quan dân cử Thành phố Hồ Chí Minh, Chị có phải chịu áp lực gì không?

- Từ phía người dân thì áp lực cũng nhiều, người dân luôn mong muốn cơ quan dân cử làm được nhiều việc hơn nữa; khắc phục được những yếu kém, trì trệ nhanh hơn nữa, có những chủ trương giải pháp mạnh mẽ để phát triển thành phố, phát triển đất nước. Đó là yêu cầu chính đáng của người dân. Nên có thể gọi đó là áp lực nhưng cũng là nguồn động viên để mình làm tốt hơn. Còn đối với các cơ quan, tổ chức trong bộ máy chính quyền địa phương thì ban đầu, có khi cũng chưa hiểu hết, cũng còn ngần ngại vì có những việc HĐND thực hiện nhưng pháp luật chưa quy định như điều trần, tạo điều kiện để người dân tham gia trực tiếp các phiên chất vấn chẳng hạn... Lúc đầu, chưa quen nhưng khi tham gia cùng làm rồi thì các cơ quan chức năng cũng nhận thấy hiệu quả, quen dần, ngày càng tự tin hơn và thấy rằng việc gắn bó với HĐND là hiệu quả, là cùng nhau góp sức vì mục tiêu chung nên luôn cảm ơn HĐND.

- Tạm gác lại những công việc của một người đại diện cho người dân, Chị sẽ chia sẻ điều gì về những năm tháng là đại biểu dân cử?

- Trong hành trình cuộc đời, tôi đã làm nhiều công việc khác nhau từ hoạt động Đoàn, tham gia chính quyền, ban Đảng Thành ủy Thành phố, làm đại biểu HĐND 3 khóa, ĐBQH 3 khóa... Những năm tháng hoạt động ở cơ quan dân cử đã mang lại cho mình nhiều hạnh phúc, mang đến cho mình sự trưởng thành rất lớn. Tầm nhìn của mình được nâng lên, trách nhiệm với người dân ngày càng được nâng cao. Hòa vào cuộc sống của người dân, thấy như mình đang được hòa vào một trường học lớn, được lắng nghe, học hỏi người dân và tìm kiếm được những giải pháp từ chính người dân, thấy việc làm của mình có ý nghĩa. Cán bộ lãnh đạo ở Thành phố cũng nhiều người nói với tôi là: chị Phương Thảo trưởng thành vượt bậc trong những năm tháng hoạt động HĐND. Có lẽ là bởi mình được nghe nhiều, học hỏi nhiều từ nhân dân. Người dân thấy nguyện vọng, đề xuất của họ được ghi nhận, tiếp thu và nghiêm túc xử lý, mặc dù cũng có những việc chưa làm đến nơi đến chốn ngay được nhưng có làm, có những bước đi để đáp lại kiến nghị của người dân thì họ tin tưởng và ủng hộ mình.

- Là người trực tiếp tham gia kháng chiến, sau này, lại tham gia xây dựng Nhà nước của dân, do dân và vì dân. Theo Chị, cần làm gì để bảo vệ, giữ gìn và phát huy thành quả cách mạng đó?

- Tôi nghĩ, quan trọng nhất vẫn là bài học về gắn bó với nhân dân, không phải cứ nói gắn bó với nhân dân là gắn bó mà phải thực sự gắn bó máu thịt với nhân dân, phải lấy dân làm gốc trong mọi chủ trương, chính sách, mọi hành động, phát huy sức dân, phải học lại để thấm nhuần những lời dạy của Bác Hồ về tư tưởng lấy dân làm gốc, mọi quyền lực nhà nước đều thuộc về nhân dân. Mình là người được nhân dân ủy quyền, phải lo cho dân, không được đứng trên dân, không được quan liêu xa rời dân. Phải nhớ, không nhớ nhiều thì chỉ cần nhớ một tiếng DÂN thôi cũng đủ cho mình có nghị lực, có quyết tâm để làm tốt trách nhiệm với nhân dân, với đất nước. Trong bối cảnh kinh tế khó khăn, diễn biến kinh tế, chính trị thế giới ngày càng phức tạp thì bài học về việc lấy Dân làm gốc, phụng sự nhân dân, gắn bó máu thịt với nhân dân, phát huy sức mạnh của nhân dân càng có ý nghĩa sống còn. Đó cũng là cách tốt nhất để giữ gìn và bảo vệ thành quả cách mạng!

- Xin cảm ơn những chia sẻ của Chị!