Làm cho chính quyền quan tâm hơn đến nhu cầu, lợi ích của công chúng

PCT Chúng Thị Chiên: Tôi đánh giá rất cao vai trò của tham vấn ý kiến nhân dân trong quá trình ban hành chính sách của HĐND vì thông qua hoạt động tham vấn, HĐND có thể thông báo, hỏi, lắng nghe, thảo luận với người chịu ảnh hưởng hoặc những người có liên quan, có quan tâm đến một quyết định, một chính sách hoặc giải pháp mà HĐND sắp ban hành. Thông qua đó, các nhóm người trong xã hội có cơ hội bày tỏ quan điểm, ý kiến của mình, tạo điều kiện để HĐND thu thập được thông tin từ nhiều chiều, kiểm chứng được thông tin phục vụ cho việc thẩm tra và có cơ sở cân nhắc trước khi quyết định. Việc làm này cũng sẽ giúp cho việc ban hành chính sách phù hợp hơn với thực tiễn, phát huy được hiệu quả trong cuộc sống; đồng thời khắc phục được tình trạng từ trước đến nay việc thu thập thông tin, số liệu báo cáo để chuẩn bị cho việc ban hành các quyết định của HĐND mới chỉ có một chiều và dựa chủ yếu vào số liệu do các ban ngành cung cấp.

Thực hiện tham vấn sẽ tạo điều kiện cho HĐND và UBND hợp tác sớm trong xây dựng chính sách. Thực tế kinh nghiệm của các tỉnh đã thực hiện tham vấn cho thấy, các kỳ họp HĐND sẽ bớt đi những vấn đề "nóng" hơn vì đã có giải pháp tìm ra trong khi tham vấn; UBND có đủ thời gian để hiệu chỉnh dự thảo, được giải trình, HĐND nghe, chứng kiến, bàn và quyết định. Thông qua hoạt động này, việc lựa chọn, ban hành chính sách của HĐND được minh bạch hơn, tạo điều kiện cho người dân và kể cả chính quyền hiểu rõ hơn về chính sách sẽ được ban hành, tạo sự ủng hộ của người dân đối với chính sách sau khi được ban hành và thúc đẩy sự tuân thủ trong việc thực thi pháp luật. Tham vấn cũng sẽ làm cho chính quyền quan tâm hơn đến nhu cầu, lợi ích của công chúng. Khi dự thảo các chính sách, UBND, HĐND sẽ phải chuẩn bị kỹ lưỡng, thận trọng tính toán đến quyền và lợi ích của nhân dân.
 
- Còn đối với hoạt động giám sát việc thực thi chính sách thì sao, thưa Phó chủ tịch?

PCT Chúng Thị Chiên: Đối với hoạt động giám sát việc thực thi chính sách, tham vấn sẽ giúp cho HĐND đánh giá được hiệu quả chính sách đã ban hành, những tồn tại trong việc triển khai thực hiện chính sách để từ đó có cơ sở xem xét điều chỉnh, sửa đổi, bổ sung, thay thế chính sách đã ban hành bằng chính sách phù hợp hơn.
 
-Hà Giang chưa triển khai thực hiện thí điểm Đề án tham vấn ý kiến nhân dân trong việc ban hành và thực hiện Nghị quyết của HĐND tỉnh. Vậy Phó chủ tịch có thể cho biết, HĐND tỉnh đã có kế hoạch như thế nào để triển khai hoạt động này trong tương lai? 

PCT Chúng Thị Chiên: Nhiệm kỳ 2004 - 2011, Hà Giang chưa triển khai thực hiện thí điểm Đề án thực hiện tham vấn ý kiến nhân dân. Tuy nhiên, qua tham dự một số hội nghị tập huấn về tham vấn ý kiến nhân dân, nhận thấy đây là một hoạt động có ý nghĩa quan trọng trong việc ban hành chính sách, Thường trực HĐND tỉnh Hà giang đã áp dụng một số hình thức tham vấn trong quá trình xây dựng nghị quyết HĐND cấp tỉnh như khảo sát thực địa, tổ chức hội nghị các bên liên quan, điều trần... để thu thập thông tin phục vụ cho việc thẩm tra tại kỳ họp, làm cơ sở cho đại biểu thảo luận, quyết định khi ban hành nghị quyết.

Để thực hiện tham vấn nhân dân hiệu quả hơn trong thời gian tới, tháng 3/2012, Đảng Đoàn HĐND tỉnh đã có tờ trình xin ý kiến và được Ban Thường vụ Tỉnh ủy Hà Giang nhất trí về chủ trương cho xây dựng Đề án tham vấn ý kiến nhân dân trong việc ban hành và giám sát thực hiện nghị quyết HĐND tỉnh. Thường trực HĐND tỉnh đã tổ chức Đoàn công tác đi trao đổi, học tập kinh nghiệm tham vấn tại các tỉnh đã tổ chức thực hiện tham vấn như tỉnh Lào Cai, dự hội nghị tập huấn do Trung tâm Bồi dưỡng đại biểu dân cử, Ban Công tác đại biểu phối hợp với dự án Tăng cường năng lực cho các cơ quan đại diện ở Việt Nam tổ chức. Qua trao đổi, học tập kinh nghiệm ở các tỉnh và thông qua hội nghị tập huấn lần này, HĐND tỉnh Hà Giang đã tiếp thu được rất nhiều kinh nghiệm hay của các tỉnh trong tổ chức triển khai thực hiện tham vấn. Đây là cơ sở cho Hà Giang xây dựng Đề án tham vấn tại tỉnh mình và tổ chức thực hiện tham vấn tốt hơn.

Dự kiến tháng 4/2012, Thường trực HĐND tỉnh Hà Giang sẽ báo cáo Đảng Đoàn HĐND tỉnh để trình Ban Thường vụ Tỉnh ủy cho ý kiến về Đề án. Nếu được Ban Thường vụ Tỉnh ủy nhất trí, HĐND tỉnh Hà Giang sẽ ban hành Đề án để thể chế hóa các hoạt động tham vấn của HĐND vào kỳ họp thứ 5 (đầu tháng 7/2012) và triển khai thực hiện tham vấn vào 6 tháng cuối năm 2012 và những năm tiếp theo.
 
-Từ những kinh nghiệm của các tỉnh đã tiến hành hoạt động tham vấn ý kiến nhân dân được chia sẻ tại Hội nghị này, theo Phó chủ tịch, Hà Giang đã có được những những kinh nghiệm gì để áp dụng vào triển khai hoạt động tham vấn tại tỉnh?

PCT Chúng Thị Chiên: Hà Giang là tỉnh vùng cao biên giới, địa hình phức tạp, chia cắt mạnh; đời sống nhân dân vùng sâu, vùng xa còn gặp nhiều khó khăn. Hà Giang có 22 dân tộc cùng sinh sống, hơn 89% là dân tộc thiểu số; ngôn ngữ, tập quán sinh sống khác nhau; thông tin 2 chiều về cơ chế, chính sách giữa người dân với người làm chính sách còn hạn chế. Từ những kinh nghiệm của các tỉnh đã tiến hành hoạt động tham vấn ý kiến nhân dân được chia sẻ tại hội nghị này, Hà Giang rút ra một số kinh nghiệm sau: Thứ nhất, để triển khai thực hiện tốt tham vấn ý kiến nhân dân trong việc ban hành và thực hiện Nghị quyết HĐND tỉnh, phải có sự quan tâm chỉ đạo thống nhất của các cấp ủy Đảng trong hoạt động của HĐND nói chung, hoạt động tham vấn của HĐND nói riêng. Có sự quan tâm chỉ đạo của các cấp ủy Đảng, sự phối hợp giữa các cấp, các ngành trong hoạt động tham vấn sẽ mang lại hiệu quả cao hơn. Đây là cơ sở để HĐND triển khai cụ thể hóa và thực hiện một cách đồng bộ các hoạt động tham vấn. Thứ hai là phải làm tốt công tác thể chế hóa hoạt động tham vấn nhân dân của HĐND, quy định rõ nội dung, trình tự các bước tiến hành tham vấn, điều kiện bảo đảm cho việc thực hiện tham vấn để có cơ sở triển khai thực hiện. Thứ ba, công tác tập huấn cho những người tham gia thực hiện tham vấn cũng cần làm tốt, để nắm chắc cách thức tổ chức thực hiện tham vấn, kỹ năng thực hiện tham vấn có thành thạo thì mới mang lại hiệu quả cao.

Bên cạnh đó, xác định nội dung, hình thức tham vấn phù hợp với điều kiện thực tế để tiến hành tham vấn cũng rất quan trọng. Trên cơ sở đó, HĐND sẽ lập kế hoạch và tiến hành tham vấn một cách có hiệu quả. Với đặc điểm của tỉnh có nhiều đồng bào dân tộc thiểu số như Hà Giang thì việc lựa chọn hình thức tham vấn nào cho phù hợp và đạt hiệu quả cao cũng là vấn đề cần quan tâm.
 
-Phó chủ tịch đánh giá như thế nào về những khó khăn khi hoạt động tham vấn được triển khai ở Hà Giang?

PCT Chúng Thị Chiên: Hoạt động tham vấn nhân dân đối với Hà Giang còn rất mới mẻ, HĐND tỉnh chưa có kinh nghiệm trong triển khai thực hiện. Mặt khác con người trực tiếp thực hiện chưa được tập huấn nhiều, kỹ năng chưa thành thạo, trong khi các văn bản pháp luật chưa quy định cụ thể về trình tự, cách thức tiến hành, kinh phí tổ chức thực hiện các hoạt động tham vấn của HĐND. Bên cạnh đó, với điều kiện thực tế của Hà Giang, địa hình phức tạp, trình độ dân trí không đồng đều, việc lựa chọn hình thức nào tham vấn nhân dân để đạt được kết quả cao nhất cũng sẽ khó khăn. Song, tôi tin tưởng rằng, thời gian tới, được sự quan tâm chỉ đạo của cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương trong tổ chức thực hiện, cùng với những kinh nghiệm mà HĐND tỉnh đã học tập được từ các tỉnh bạn và nhất là thông qua những hội nghị tập huấn như thế này, hoạt động tham vấn nhân dân trong xây dựng chính sách và giám sát thực hiện nghị quyết của HĐND tỉnh Hà Giang sẽ đạt kết cao, góp phần tích cực vào việc ban hành các chính sách đúng, khả thi, tạo điều kiện cho việc phát triển KT - XH tại địa phương.
 
-Xin cám ơn Phó chủ tịch!