KINH TẾ
Cập nhật 16:23 | 14/10/2019 (GMT+7)
.
Doanh nghiệp FDI lên sàn chứng khoán

Không nên trì hoãn

07:59 | 08/10/2019
Theo các chuyên gia, việc đến nay chưa có hành lang pháp lý rõ ràng cho phép doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) được niêm yết trên thị trường chứng khoán đang tước đi những cơ hội phát triển thị trường này. Trong bối cảnh Bộ Chính trị vừa ban hành Nghị quyết mới về thu hút FDI, đã đến lúc không thể trì hoãn việc mở đường cho các doanh nghiệp này lên sàn.

Đang có khoảng trống pháp lý

Nghị quyết số 50 - NQ/TW của Bộ Chính trị về định hướng hoàn thiện thể chế, chính sách, nâng cao chất lượng, hiệu quả hợp tác đầu tư nước ngoài đến năm 2030 (Nghị quyết số 50) nêu rõ “Khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài là bộ phận hợp thành quan trọng của nền kinh tế Việt Nam, được khuyến khích, tạo điều kiện phát triển lâu dài, hợp tác và cạnh tranh lành mạnh với các khu vực kinh tế khác”. Tuy nhiên, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài của Việt Nam (VAFIE) Nguyễn Mại cho rằng các doanh nghiệp này vẫn chưa thực sự được khuyến khích, cạnh tranh lành mạnh do còn khoảng trống pháp lý cho phép được niêm yết trên sàn chứng khoán.

“Ngay từ khi thành lập thị trường chứng khoán, tôi đề nghị chọn doanh nghiệp FDI lớn để làm nền cho thị trường này vì họ vốn rất rành kinh nghiệm ở nước họ nên có thể đưa vào thị trường chứng khoán Việt Nam, qua đó giúp thị trường phát triển nhanh hơn. Nhưng tiếc là chúng ta chưa thực sự huy động được các doanh nghiệp này”, ông Mại nói.

Trên thực tế, ngay từ năm 2003, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Nghị định số 38/2003/NĐ-CP về việc chuyển đổi một số doanh nghiệp FDI sang hoạt động theo hình thức công ty cổ phần. Cùng với đó, Quyết định 238/2005/QĐ-TTg về tỷ lệ tham gia của bên nước ngoài trên thị trường chứng khoán Việt Nam đã giúp một số doanh nghiệp FDI như  Công ty CP Dây và cáp điện Taya Việt Nam (mã TYA), Công ty CP Everpia (mã EVE), Công ty CP Mirae (KMR)… thực hiện niêm yết sau khi chuyển đổi thành công ty cổ phần. Tuy vậy, việc niêm yết của khối doanh nghiệp FDI mới chỉ dừng ở dạng thí điểm, chưa có cơ chế, quy định rõ ràng.

Theo giới phân tích, trong bối cảnh hiện nay, việc đặt vấn đề cho phép doanh nghiệp FDI lên sàn là muộn song nói như Chủ tịch VAFIE Nguyễn Mại “đã đến lúc không thể trì hoãn”. Bởi lẽ, trước hết, điều này phù hợp với Nghị quyết số 50 của Bộ Chính trị, tạo thuận lợi, bình đẳng giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước. Thêm vào đó, ông Mại chỉ rõ, mặc dù hiện nay, tăng trưởng của thị trường chứng khoán đạt khá nhưng quy mô vẫn nhỏ so với các nước xung quanh như Thái Lan hay Malaysia. Thêm vào đó, 9 tháng qua, doanh nghiệp FDI tham gia mua bán, sáp nhập (M&A) có bước tăng trưởng ngoạn mục, lên tới gần 10 tỷ USD (tăng trưởng 80%). Do vậy, nếu cho phép các doanh nghiệp này tham gia thị trường chứng khoán không chỉ tốt cho quy mô thị trường mà còn giúp người Việt Nam tăng quyền lựa chọn khi mua cổ phần của doanh nghiệp cả trong và ngoài nước. Như vậy có lợi cho cả  doanh nghiệp, nhà đầu tư lẫn nền kinh tế.

Chuyên gia kinh tế Cấn Văn Lực bổ sung, việc cho phép các doanh nghiệp FDI lên sàn sẽ giúp hoạt động của khối doanh nghiệp này được công khai, minh bạch hơn. Bởi lẽ, cùng với các cơ quan quản lý như đăng ký kinh doanh, thuế… chính các nhà đầu tư, cổ đông, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Sở Giao dịch chứng khoán cũng sẽ giám sát hoạt động của các doanh nghiệp này. Chưa kể, trong hội nhập, về lâu dài còn phải niêm yết chéo nên đây là thời điểm chín muồi để cho phép doanh nghiệp FDI lên sàn.

Không nên trì hoãn việc cho phép doanh nghiệp FDI lên sàn Nguồn ITN

Cần có tiêu chí rõ ràng

Dù thừa nhận lợi ích từ việc cho phép các doanh nghiệp FDI lên sàn đối với nền kinh tế, song theo giới phân tích, cơ chế chính sách vẫn cần thận trọng. Bởi lẽ, thực tế có hiện tượng doanh nghiệp FDI làm ăn thua lỗ, nợ lương công nhân, chủ doanh nghiệp bỏ trốn về nước; hay tình trạng doanh nghiệp FDI chuyển giá. Nếu không được kiểm soát tốt, khi lên sàn sẽ khiến nhà đầu tư đối mặt nhiều rủi ro khi mua phải cổ phiếu chuyển đổi giá cao, tác động tiêu cực tới cả thị trường.

Từ đó, các chuyên gia khuyến nghị, để doanh nghiệp FDI lên sàn, trước hết, các cơ quan quản lý nhà nước có liên quan phải rà soát kỹ cam kết quốc tế mà Việt Nam đã ký kết cũng như các lĩnh vực mở cửa tối đa hoặc hạn chế sở hữu cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài. Tiếp đó, Nhà nước phải có cơ chế kiểm tra, kiểm soát chặt chẽ để bảo đảm chủ doanh nghiệp FDI sau khi chuyển đổi, lên sàn phải chịu trách nhiệm về tình trạng kinh doanh thua lỗ chứ không thể bỏ trốn. Đồng thời, phải tăng cường trách nhiệm của kiểm toán, công ty xác định giá trị doanh nghiệp để trong trường hợp doanh nghiệp FDI chuyển giá thì cần đưa về giá trị thật, tránh rủi ro cho các nhà đầu tư…

Chuyên gia kinh tế Cấn Văn Lực bổ sung, cần có tiêu chuẩn, tiêu chí niêm yết và chấm dứt niêm yết đối với doanh nghiệp FDI rõ ràng, cụ thể. Bên cạnh đó, phải làm tốt khâu kiểm tra, giám sát, bảo đảm tuân thủ song cần hết sức lưu ý để bảo đảm tính công bằng với doanh nghiệp trong nước. Mặt khác, do doanh nghiệp FDI liên quan nhiều bộ, ngành, địa phương nên công tác phối kết hợp giữa các bên phải chặt chẽ. “Các doanh nghiệp FDI có mô hình hoạt động rất phức tạp, có công ty mẹ - con, chi nhánh chính - phụ - khu vực… nên khâu kiểm tra, đánh giá năng lực các doanh nghiệp này cần hết sức chú trọng. Muốn vậy, năng lực đánh giá của đội ngũ cán bộ thi hành phải thực sự tốt”, ông Lực nhấn mạnh.

Chủ tịch VAFIE Nguyễn Mại đề xuất, dự thảo Luật Chứng khoán (sửa đổi) là dịp để nới rộng thành phần tham gia thị trường chứng khoán. Theo ông, bên cạnh việc cho phép doanh nghiệp được phát hành cổ phiếu thì nên bổ sung cho phép phát hành trái phiếu. Bởi hiện nay, doanh nghiệp trong nước chỉ có một kênh huy động vốn là thông qua ngân hàng. “Khi cho phép doanh nghiệp phát hành trái phiếu, nếu có sự tham gia của các doanh nghiệp FDI thì nguồn cung và cầu trên thị trường sẽ lớn hơn rất nhiều, là bước ngoặt lớn để đưa thị trường phát triển”, ông Mại nói.

Đan Thanh
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang