KINH TẾ
Cập nhật 00:29 | 21/09/2019 (GMT+7)
.

Không rơi vào mê trận thông tin

07:35 | 20/06/2019
Khai thác thông tin từ mạng xã hội đang trở thành xu hướng “tác nghiệp” của một số người làm báo. Nhưng nếu không có nhận thức kịp thời và hành xử phù hợp, những người làm báo dễ bị rơi vào mê trận thông tin trong thời đại Cách mạng Công nghiệp 4.0.

Kiểm chứng và xác minh thông tin

Sự ra đời của truyền thông xã hội (Social Media) với sự xuất hiện của hàng loạt mạng xã hội (MXH) như Facebook, Twitter, Youtube, Instagram… đã và đang san phẳng mọi giới hạn về kết nối, chia sẻ thông tin trên nền tảng công nghệ số. Theo số liệu thống kê đến cuối năm 2018, Việt Nam đứng trong nhóm 10 quốc gia có nhiều người dùng MXH nhất thế giới. Chính vì vậy, tốc độ lan truyền của những những thông tin không được kiểm chứng sẽ rất nhanh chóng chỉ với một cú click chuột.

Thời điểm MXH mới xuất hiện, nhiều tờ báo tìm cách để ngăn chặn việc mạng xã hội khai thác thông tin trên báo điện tử thì nay đã sử dụng MXH như nguồn tin ban đầu, đồng thời là kênh quảng bá, phát hành thông tin đến bạn đọc. Hàng ngày, những sự kiện, thông tin với hình ảnh, video sinh động của đời sống được các cá nhân cập nhật liên tục trên MXH đã được các nhà báo hiện đại nhanh nhạy theo dõi và nắm bắt.

Với khả năng liên kết mạnh mẽ, MXH góp phần quảng bá thông tin từ báo chí, nâng cao hiệu quả tuyên truyền trên báo chí. Một bài báo có những thông tin được công chúng quan tâm, khi cập nhật, lan truyền trên MXH sẽ tạo ra sức lan tỏa rộng lớn hơn rất nhiều lần so với việc được phát hành trên các sạp báo hoặc chỉ lưu lại trên các trang mạng điện tử. Thông qua MXH, báo chí đưa ra các bài viết ấn tượng, tạo ra những cuộc thảo luận, bình luận xung quanh nội dung của bài báo, khuyến khích các “cư dân mạng” cung cấp thêm thông tin… Điều này tạo ra những “bài báo mở”, có tác dụng phản hồi trở lại với tác giả và cơ quan báo chí.

Mặc dù vậy, theo Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo TP Hà Nội Nguyễn Viêm Hoàng: “Thông tin trên mạng xã hội dù phong phú, đa dạng nhưng vẫn mang tính cá nhân, không qua bất cứ một ban biên tập nào thẩm định. Các nhà báo cần biết rằng, thông tin trên mạng xã hội nhiều khi chưa chính xác, muốn sử dụng vào bài của mình phải có sự kiểm chứng, xác minh”.


Cách mạng 4.0 đã diễn ra ở mọi lĩnh vực, trong đó báo chí cũng không phải ngoại lệ
Nguồn: ITN

Nhận thức và hành xử phù hợp

Việc nhà báo khai thác, nắm bắt thông tin để triển khai đề tài từ MXH không xấu, thậm chí là cần thiết để phát hiện vấn đề và nhu cầu thông tin của công chúng một cách nhanh nhất. Tuy nhiên, sự cẩn trọng đôi lúc chưa được đề cao khi các nhà báo khai thác thông tin từ MXH làm chất liệu cho bài báo của mình. Người làm báo vô tình rơi vào vòng xoáy thông tin trong Cách mạng 4.0. Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam Hồ Quang Lợi cho biết: “Hiện nay, quy trình làm báo có sự thay đổi lớn, đó là làm thế nào để các cơ quan báo chí tìm ra nguyên tắc trong việc “lọc” các bình luận, quản lý fanpage hoặc làm thế nào để sử dụng MXH hiệu quả trong phát triển nội dung trong báo chí và tạo liên kết, hiệu ứng lan tỏa thông tin… Với tốc độ phát triển nhanh và đa dạng như hiện nay, nếu chúng ta không nhận thức kịp thời và có những hành xử phù hợp, những người làm báo dễ bị rơi vào mê trận vòng xoáy thông tin trong thời đại Cách mạng Công nghiệp 4.0”.

Thực tế tại Việt Nam, không ít nhà báo đã bị lừa bởi thông tin trên mạng xã hội. Chẳng hạn vụ đăng tải thông tin về dàn siêu xe gắn biển xanh của thành phố Cần Thơ (mô hình đồ chơi), hoặc bài tập làm văn của em bé viết thư cho bố công tác ở đảo xa (ngụy tạo bài tập làm văn để gây chú ý), hoặc cậu bé 11 tuổi tự tử vì không có áo mới đến trường… Sau những vụ việc này, nhiều tờ báo đã bị cơ quan quản lý nhắc nhở, xử phạt. Tuy vậy, những câu chuyện trên ít nhiều làm mất niềm tin của công chúng đối với báo chí, làm dấy lên mối lo ngại về quy trình tác nghiệp của một số phóng viên trước áp lực tin bài.

Theo ông Nguyễn Viêm Hoàng, có một thực tế trong hoạt động báo chí hiện nay là một số tờ báo và một số nhà báo đang “hành nghề’” theo lối viết lại những gì thấy trên mạng xã hội, thay vì phải thâm nhập thực tế để phát hiện, kiểm chứng, phân tích qua đó phản ánh đúng đắn, trung thực, chính xác về sự kiện, hiện tượng. Ðặc biệt, nhất cử nhất động của “người nổi tiếng” từ việc họ yêu người này bỏ người khác, ăn gì mặc gì đều được theo dõi kỹ lưỡng.

Bên cạnh đó, ông Hồ Quang Lợi chia sẻ, nghiên cứu về nội dung thông tin trên internet nói chung và báo chí nói riêng, không ít ý kiến cho rằng, thông tin trên báo chí, nhất là các báo điện tử hiện nay khá vụn vặt, tùy tiện, một số thông tin thiếu chính xác, không chọn lọc, đôi lúc còn suy diễn chủ quan, làm lệch lạc nội dung và bản chất sự việc… “Một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn đến điều này là do nhận thức của tác giả. Ngoài ra, không chỉ liên quan đến bản thân nhà báo, mà ngay cả các tòa soạn cũng bị nhiều áp lực đè nặng lên vai như tiara phát hành, lượng view hay cả từ nguồn thu quảng cáo. Chính vì vậy, một bộ phận phóng viên làm việc thiếu nghiêm túc, nhiều thông tin vì động cơ không trong sáng, dễ dãi trong tác nghiệp, khâu biên tập nơi lỏng, cẩu thả…”, ông Hồ Quang Lợi cho hay.

Hồng Hà
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang