KINH TẾ
Cập nhật 16:41 | 18/06/2019 (GMT+7)
.

Điện tử là công cụ, không phải mục tiêu

09:51 | 15/04/2019
Trong khi nhiều thủ tục hành chính điện tử được doanh nghiệp phản ánh mới chỉ thực hiện “điện tử nửa vời” và bày tỏ mong muốn được thực hiện thủ tục hành chính điện tử hoàn toàn, Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin và Thống kê hải quan, Tổng cục Hải quan NGUYỄN MẠNH TÙNG cho rằng nếu không phải là thủ tục thiết yếu, không mang lại hiệu quả hơn so với cách làm truyền thống thì không cần thiết phải thực hiện điện tử. Bởi “điện tử là công cụ, không phải là mục tiêu”, ông nói.

Không nên máy móc theo phong trào

- Hiện, có 171/181 thủ tục hành chính ngành hải quan được thực hiện điện tử. Vậy với các thủ tục còn lại, lý do vì sao vẫn chưa thực hiện điện tử, thưa ông?

- Đúng là hiện tại, ngành hải quan có 171/181 thủ tục hành chính được thực hiện điện tử với mức tối thiểu là cấp độ 3, hầu hết là cấp độ 4. Đây đều là những thủ tục cốt lõi, mang tính chất trọng yếu đối với doanh nghiệp. Song, vẫn còn một số thủ tục chưa được thực hiện điện tử là những thủ tục không mang tính trọng yếu.

Liên quan phản ánh của doanh nghiệp rằng khi làm thủ tục hoàn thuế vừa phải nộp hồ sơ giấy vừa kê khai điện tử, Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin và Thống kê hải quan, Tổng cục Hải quan Nguyễn  Mạnh Tùng xác nhận phản ánh này là đúng. Ông cho biết, ngành hải quan đang xây dựng hệ thống thủ tục hành chính liên quan miễn, giảm, hoàn thuế. Dự kiến hết năm nay, hệ thống sẽ hoàn thành. Khi đó, doanh nghiệp có thể thuận lợi hơn trong việc thực hiện các thủ tục liên quan đến hoàn thuế trên hệ thống điện tử.

- Nghĩa là, sẽ có thủ tục hành chính không nhất thiết phải làm điện tử?

 - Đúng vậy. Ví dụ như ở cửa khẩu, sân bay, người dân đi du lịch mang theo lượng hành lý xách tay vượt quá định mức, nếu thực hiện kê khai điện tử có khi không hiệu quả, nhanh chóng bằng việc điền vào tờ khai được phát ngay tại đó. Tóm lại, điện tử là công cụ, không phải là mục tiêu. Chúng ta không nên máy móc thực hiện theo phong trào điện tử, mà phải làm sao bảo đảm tính hiệu quả. Nếu một thủ tục nào đó làm điện tử không hiệu quả so với cách làm truyền thống (nộp hồ sơ giấy) thì không nhất thiết phải đưa lên điện tử. Nhưng phải bảo đảm nguyên tắc cố gắng để 100% thủ tục thiết yếu được thực hiện điện tử, đặc biệt là thủ tục liên quan đến doanh nghiệp.
 
Thay đổi phương thức làm việc không đơn giản

- Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý,cung cấp dịch vụ công trực tuyến đã tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp như giảm thời gian, chi phí, công sức đi lại. Vậy còn đối với cơ quan quản lý được hưởng lợi như thế nào?

- Chúng tôi có nhiều điểm thuận lợi. Trước hết, giảm thời gian xử lý của cơ quan quản lý. Nếu như trước đây, khi doanh nghiệp mang bộ hồ sơ giấy đến, từng cán bộ công chức mở hồ sơ, tài liệu để đối chiếu, so sánh, kiểm tra dữ liệu xem doanh nghiệp đó có bị nợ thuế không, hàng hóa đó có thuộc diện bị hạn chế hay phải có điều kiện không… Công đoạn này mất rất nhiều thời gian, chưa kể các số liệu luôn được cập nhật thì hồ sơ nào cho đủ? Thêm nữa, cán bộ có trình độ, năng lực khác nhau cũng sẽ khó bảo đảm tính nhất quán trong thực thi. Song, khi thực hiện điện tử, hệ thống sẽ tra cứu được doanh nghiệp đó có bị nợ thuế, hàng hóa đó có bị cấm… Đồng thời, tạo sự nhất quán, chuẩn xác khi có sự phân vai khâu nào thuộc hệ thống xử lý, khâu nào do con người.

Ngoài ra, một thuận lợi nữa khi thực hiện thủ tục hành chính điện tử là tạo tính liên thông, trong khi làm thủ công thì các dữ liệu không liên thông được. Đặc biệt, thực hiện điện tử còn giúp giảm tình trạng cán bộ sách nhiễu, gây khó khăn cho người dân, doanh nghiệp; bảo đảm tính chính xác của hồ sơ, chứng từ.

- Hải quan là một trong những ngành tiên phong ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, cung cấp dịch vụ công trực tuyến từ khoảng 10 năm nay. Nhìn lại, theo ông, đâu là bài học?

- Phải thú thật rằng, đó là một quá trình không dễ dàng. Bởi thay đổi phương thức làm việc đối với người trong cuộc luôn là điều không đơn giản. Còn nhớ, khi mới triển khai thực hiện, nhiều người lo ngại là nếu dùng hồ sơ giấy thì để lại dấu ấn, trong khi điện tử trên không gian ảo. Bản thân doanh nghiệp cũng lo ngại rằng làm thủ tục hải quan điện tử, vậy trên đường vận chuyển hàng hóa, gặp quản lý thị trường, công an kiểm tra thì lấy cái gì ra để chứng minh hàng hóa đó hợp pháp? Những lo ngại đó là chính đáng nên phải được xử lý đồng bộ không chỉ trong ngành hải quan. Tức là phải được pháp lý hóa việc thực hiện thủ tục điện tử bằng các nghị định, thông tư trong lĩnh vực hải quan cũng như lĩnh vực có liên quan. Nói cách khác, phải thiết kế ra cơ chế và quy trình điện tử, không phải chuyển đổi cơ học quy trình thủ công sang làm quy trình điện tử được.


Hải quan là một trong những ngành tiên phong ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, cung cấp dịch vụ công trực tuyến - Nguồn: ITN

Đồng thời, phải giải quyết vấn đề liên quan nghiệp vụ, trách nhiệm thực thi công việc của từng bộ phận. Thứ nữa, thực hiện điện tử phải có hệ thống công nghệ. Ngành hải quan muốn làm nhưng doanh nghiệp không có công cụ để khai báo, hoặc họ không muốn làm cũng không được. Chúng tôi đã phải vừa tuyên truyền, vận động, vừa dùng các biện pháp áp đặt, khuyến khích doanh nghiệp như nếu anh thực hiện thủ tục hải quan điện tử sẽ được ưu tiên hơn so với thực hiện thủ tục thủ công, qua đó mới giúp cho việc doanh nghiệp thực hiện hải quan điện tử đạt kết quả cao, trên 95%, thậm chí trên 99% như hiện nay.

Quan trọng nhất vẫn là con người

- Hiện nay, Chính phủ đang nỗ lực thực hiện Chính phủ điện tử, trong đó có ứng dụng công nghệ thông tin để cung cấp thủ tục hành chính công. Vậy theo ông, để thực hiện điện tử hoàn toàn, mang tính thực chất, phải bảo đảm các điều kiện gì?

- Tôi cho rằng cần rất nhiều yếu tố. Thứ nhất là pháp lý. Thứ hai là cần thiết kế quy trình điện tử chứ không phải bê nguyên si quy trình thủ công sang áp dụng cho điện tử. Cần nhớ, bản thân việc bảo đảm tính liên thông trong một quy trình điện tử đã cần pháp lý rồi. Bởi trước đây, người ta thường xây dựng quy phạm cho từng lĩnh vực nhưng bây giờ điện tử phải liên thông, do đó phải xử lý được cả vấn đề liên thông. Hiện, chúng ta mới triển khai liên thông văn bản, chưa xử lý nhiều về mặt quy trình. Để thực hiện Chính phủ điện tử ở bước cao hơn thì tới đây, việc giải quyết được những vấn đề đó rất quan trọng, đặc biệt liên quan quy trình liên thông. Thứ ba, cần sự đồng bộ của hệ thống công nghệ, vì đã là điện tử phải liên thông giữa người dân, doanh nghiệp với cơ quan quản lý nhà nước. Ngoài ra, còn cần đến kỷ cương hành chính, nếu không sẽ tạo ra nút thắt. Đó là những phần việc không hề đơn giản.

Tuy nhiên, yếu tố mang tính quyết định vẫn là con người. Vì tựu trung lại, khi hình thành nên hệ thống điện tử rồi, phần việc phức tạp là ở khâu thiết kế khuôn khổ pháp lý, quy trình nghiệp vụ, hệ thống công nghệ vẫn giải quyết được. Nhưng nếu con người không sẵn sàng thì sẽ khó thành công.

- Xin cảm ơn ông!

Vũ Thủy thực hiện
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang