KINH TẾ
Cập nhật 15:34 | 14/12/2018 (GMT+7)
.
Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Vũ Hồng Thanh:

“Chúng tôi quan tâm đến chất lượng và tính bền vững”

07:55 | 22/10/2018
Gần như chắc chắn, 2018 sẽ là năm thứ hai liên tiếp Chính phủ hoàn thành toàn bộ chỉ tiêu kinh tế - xã hội Quốc hội giao. Trả lời phỏng vấn Báo Đại biểu Nhân dân trước thềm Kỳ họp thứ Sáu, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế VŨ HỒNG THANH nhấn mạnh, kết quả khả quan này là chỉ dấu tốt về năng lực điều hành của Chính phủ. Tuy vậy chúng tôi cũng đặc biệt quan tâm đến chất lượng các chỉ tiêu, thách thức trung hạn, dài hạn và tính bền vững trong phát triển kinh tế.

Đang có những thách thức

- Còn một quý nữa mới kết thúc năm 2018 nhưng Chính phủ dự báo năm nay hoàn thành toàn diện 12 chỉ tiêu Quốc hội giao. Kết quả này có ý nghĩa như thế nào, thưa ông?

- Với những kết quả đã đạt được trong 3 quý đầu năm, tôi tin rằng sẽ hoàn thành 12 chỉ tiêu kinh tế - xã hội được Quốc hội giao. Dự kiến có 4 chỉ tiêu đạt và 8 chỉ tiêu vượt mục tiêu kế hoạch với nhiều điểm nhấn quan trọng. Cá nhân tôi đánh giá cao việc thực hiện thành công mục tiêu kép là vừa giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, vừa thúc đẩy tăng trưởng GDP. Điều này sẽ tạo thêm dư địa để thực hiện tốt hơn các nhiệm vụ bảo đảm an sinh xã hội, tạo việc làm, nâng cao thu nhập và đời sống của nhân dân, ổn định trật tự, an toàn xã hội trong các năm tiếp theo.

Theo tôi, việc hai năm liên tiếp hoàn thành tất cả chỉ tiêu được giao là một chỉ dấu tốt về năng lực điều hành của Chính phủ. Hơn nữa, 2018 là năm bản lề của Kế hoạch 2016 - 2020, do đó những thành quả đạt được trong năm nay có ý nghĩa rất quan trọng, tạo niềm tin cho cộng đồng doanh nghiệp và nhân dân vào cuộc đồng hành hoàn thành mục tiêu và các chỉ tiêu của Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm theo Nghị quyết 142/2016/QH13 của Quốc hội, cũng như tạo cơ sở cho việc chuẩn bị xây dựng kế hoạch của 5 năm tiếp theo.

 Tuy nhiên, cũng phải nói thêm rằng, ở đây, tôi đặc biệt quan tâm về chất lượng của các chỉ tiêu, những thách thức trong dài hạn cũng như tính bền vững của phát triển kinh tế.

- Như vậy có nghĩa là đang tồn tại những vấn đề khiến ông thấy chưa thực sự yên tâm?  

- Trước khi họp phiên toàn thể thẩm tra các báo cáo của Chính phủ phục vụ Kỳ họp thứ 6, Thường trực Ủy ban Kinh tế đã có một buổi tọa đàm với các chuyên gia với mong muốn lắng nghe những vấn đề cần quan tâm của nền kinh tế không chỉ trong ngắn hạn, mà còn cho trung và dài hạn. Qua buổi tọa đàm này và phiên họp toàn thể của Ủy ban Kinh tế, chúng tôi thấy rằng đang có những thách thức trong việc bảo đảm tính bền vững của phát triển kinh tế.

Đầu tiên phải kể đến chất lượng tăng trưởng có cải thiện nhưng vẫn ở mức thấp so với yêu cầu. Năng suất yếu tố tổng hợp (TFP) và năng suất lao động năm 2018 đều có xu hướng giảm so với năm 2017.

Lâu nay động lực tăng trưởng kinh tế chủ yếu dựa vào ngành công nghiệp chế biến, chế tạo, tuy nhiên tốc độ tăng trưởng của ngành này đang dần chững lại, đóng góp cũng mới chỉ dừng ở khâu gia công với giá trị gia tăng thấp, nguyên liệu đa phần do doanh nghiệp FDI nhập khẩu nên không chủ động được cả nguồn cung và cầu. Công nghiệp khai khoáng tiếp tục gặp khó khăn do đã khai thác trong một thời gian dài và ít dư địa phát triển.

Một động lực quan trọng khác là xuất khẩu, dù tăng trưởng hai con số trong những năm gần đây và năm nay là năm thứ ba liên tiếp xuất siêu, nhưng thống kê cho thấy, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) chiếm khoảng 70% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước. Điều này có nghĩa mặc dù tăng trưởng kinh tế ở mức cao nhưng giá trị tạo ra phần lớn thuộc về doanh nghiệp FDI và phần được giữ lại ở trong nước rất ít. Như vậy thì đời sống người dân chậm cải thiện dù tăng trưởng vẫn cao. Hơn nữa, động lực tăng trưởng từ xuất khẩu của doanh nghiệp FDI cũng là hữu hạn và thường không bền vững, có thể thay đổi rất nhanh khi những ưu đãi của chính sách thay đổi hoặc nhà đầu tư chuyển hướng khi thị trường biến động.

Tìm động lực cho chặng dài phía trước

- Đúng là tăng trưởng sẽ khó bền vững khi không dựa vào nội lực, nhưng nội lực của chúng ta, cụ thể là khu vực kinh tế tư nhân ra sao, thưa ông?

- Khu vực kinh tế tư nhân trong nước đã được các thành viên Ủy ban Kinh tế phân tích đa chiều trong phiên họp toàn thể mới đây. Doanh nghiệp thành lập mới vẫn tăng về số lượng và vốn đăng ký nhưng tỷ lệ doanh nghiệp tạm ngừng hoạt động, chờ giải thể cũng khá cao. Trong 9 tháng đầu năm nay, có 96,6 nghìn doanh nghiệp đăng ký thành lập mới, nhưng tổng số doanh nghiệp đăng ký tạm ngừng kinh doanh có thời hạn, tạm ngừng hoạt động không đăng ký hoặc chờ giải thể và hoàn tất thủ tục giải thể cũng lên đến con số hơn 84,5 nghìn. Nếu tình hình không được cải thiện thì mục tiêu có 1 triệu doanh nghiệp, đóng góp 50% vào tăng trưởng vào năm 2020 khó hoàn thành.

Về mặt chất thì khu vực kinh tế tư nhân cũng chưa giải quyết được những vấn đề nội tại của mình như năng lực cạnh tranh, trình độ công nghệ thấp và chậm đổi mới. Bên cạnh đó, vẫn cần xem xét mức độ thực thi của các cấp, các ngành và thực chất của việc cắt giảm điều kiện kinh doanh, chi phí cho doanh nghiệp. Theo Nghị quyết của Chính phủ thì tỷ lệ 50% được tính chung cho tất cả các điều kiện kinh doanh. Một điều kiện kinh doanh được bãi bỏ cũng được tính tương đương với một điều kiện được sửa đổi. Điều kiện được sửa đổi, đơn giản hóa khá đa dạng: Có những đề xuất chỉ sửa đổi một vài câu chữ trong khi bản chất không thay đổi/tính chất đơn giản hóa không đáng kể, có những đề xuất có tính sửa đổi theo hướng hạ thấp điều kiện…Tình trạng thanh tra chuyên ngành còn chồng chéo, nhiều lần trong một năm, mặc dù Thủ tướng Chính phủ rất quyết liệt chấn chỉnh, đã có 2 chỉ thị về vấn đề này.

Vì thế, mặc dù mức độ đóng góp vào GDP, nộp ngân sách nhà nước cao hơn nhiều khu vực kinh tế nhà nước và FDI, nhưng khu vực tư nhân trong nước phát triển chưa thật bền vững.

- Những phân tích trên đây phải chăng có hàm ý rằng động lực tăng trưởng nhanh và bền vững cho đất nước trong 5 - 10 năm tới là chưa rõ ràng?

- Ủy ban Kinh tế tán thành với quan điểm của Chính phủ xác định cơ cấu lại nền kinh tế là trọng tâm ưu tiên hàng đầu trong công tác điều hành, cùng với đó là việc tìm kiếm các động lực mới cho tăng trưởng kinh tế bền vững cho giai đoạn sau năm 2020.

Cá nhân tôi cho rằng, chúng ta phải có một mô hình tăng trưởng kinh tế do các yếu tố nội tại trong nước dẫn dắt và chi phối, thực hiện đúng định hướng của Nghị quyết Trung ương 5 Khóa XII về một nền kinh tế độc lập, tự chủ dựa trên kinh tế nhà nước, kinh tế tập thể và kinh tế tư nhân. Cụ thể hơn, đối với FDI cần thu hút có chọn lọc, nâng cao chất lượng, hiệu quả và tôi kỳ vọng các tập đoàn kinh tế tư nhân của Việt Nam sẽ dần thay thế vai trò của doanh nghiệp FDI thời gian tới, trở thành đầu tàu và đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững.

Để có nhiều tập đoàn kinh tế tư nhân trong nước lớn mạnh, rất cần một giải pháp tổng thể mang tính đột phá của Chính phủ trong điều hành nền kinh tế thời gian tới. Tôi muốn nhấn mạnh việc tiếp tục cải thiện hơn nữa môi trường đầu tư kinh doanh, đặc biệt cần quyết liệt cắt giảm chi phí chính thức và phi chính thức để giảm thiểu chi phí sản xuất - kinh doanh của doanh nghiệp, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh của từng doanh nghiệp và của tổng thể nền kinh tế; đồng thời tiếp tục xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm trong thực thi công vụ, trong thanh tra, kiểm tra doanh nghiệp.

- Xin cám ơn ông!

Hồng Loan thực hiện
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang