KINH TẾ
Cập nhật 22:18 | 16/12/2018 (GMT+7)
.
Kiểm toán môi trường vì sự phát triển bền vững

Không để Kiểm toán Nhà nước đơn độc

08:33 | 21/09/2018
Tại Hội nghị chuyên đề lần thứ 7 “Kiểm toán môi trường vì sự phát triển bền vững” trong khuôn khổ Đại hội Các tổ chức kiểm toán tối cao châu Á lần thứ 14 (ASOSAI 14) diễn ra sáng qua, các đại biểu cho rằng, để đạt được những mục tiêu phát triển bền vững của Liên Hiệp Quốc có đóng góp quan trọng của lĩnh vực kiểm toán môi trường. Song, vì môi trường là vấn đề xuyên quốc gia nên các cơ quan Kiểm toán Nhà nước không thể đơn độc giải quyết.

Kiểm toán môi trường để “không ai bị bỏ lại”

Chương trình Nghị sự về phát triển bền vững đến năm 2030 được thông qua tại kỳ họp lần thứ 70 của Đại Hội đồng Liên Hợp Quốc. Theo đó, phát triển bền vững trở thành chiến lược phát triển của toàn thế giới, với 17 mục tiêu cụ thể xoay quanh 3 trụ cột là kinh tế - xã hội - môi trường. Để đạt được các mục tiêu phát triển bền vững này, kiểm toán môi trường đóng vai trò quan trọng.

Phó Tổng Giám đốc Cơ quan Sáng kiến phát triển, Tổ chức quốc tế Các cơ quan kiểm toán tối cao (INTOSAI) Archana P. Shirsat lý giải, thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững sẽ gia tăng giá trị và lợi ích cho nhân dân. Trong đó, các tổ chức kiểm toán tối cao giữ vị trí trung tâm trong việc giám sát độc lập việc thực hiện Chương trình nghị sự 2030. “Trong bối cảnh môi trường ngày nay đang có những thay đổi nhanh chóng và phức tạp, công tác kiểm toán môi trường hoàn toàn có thể bảo đảm tính đồng đều, để “không ai bị bỏ lại phía sau””, bà nhấn mạnh.

Thực tế, công tác kiểm toán môi trường đã được nhiều thành viên ASOSAI thực hiện và đạt kết quả tích cực. Phó Tổng kiểm toán Nhà nước Malaysia (NADM) Khalid Khan Bin Abdullah Khan chia sẻ, “không phải đến bây giờ Malaysia đang bắt đầu con đường phát triển bền vững mà là quá trình đã và đang chuyển động”. Thực tế, hành trình phát triển bền vững được Malaysia khởi động từ những năm 1970. Để thực hiện kiểm toán môi trường, năm 2008, NADM đã thành lập Phòng Kiểm toán môi trường. Trong 10 năm qua, cơ quan này đã thực hiện hơn 50 cuộc kiểm toán về các vấn đề môi trường ở cấp liên bang và tiểu bang.

Còn tại Trung Quốc, công tác kiểm toán môi trường đã được cơ quan kiểm toán nước này hết sức quan tâm và đạt được nhiều kết quả tích cực. Vụ trưởng Vụ Kiểm toán tài nguyên và môi trường Li Feng cho biết, Chính phủ Trung Quốc luôn coi phòng chống ô nhiễm môi trường là một trong những việc vô cùng quan trọng. Từ năm 1998, cơ quan kiểm toán môi trường được thành lập, thực hiện nhiều cuộc kiểm toán, qua đó góp phần thúc đẩy phát triển bền vững.

Đối với Việt Nam, mặc dù Kiểm toán Nhà nước mới thành lập được 24 năm và lĩnh vực kiểm toán môi trường còn rất mới mẻ, song theo Phó Tổng kiểm toán Nhà nước Nguyễn Quang Thành, trên thực tế, Kiểm toán Nhà nước Việt Nam đã thực hiện một số cuộc kiểm toán liên quan đến lĩnh vực môi trường như: Kiểm toán Dự án đầu tư xây dựng công trình thoát nước nhằm cải tạo môi trường Hà Nội; kiểm toán môi trường nước lưu vực sông Mekong… Kết quả đã góp phần sửa đổi cơ chế chính sách nhằm quản lý môi trường tốt hơn, nâng cao nhận thức của tổ chức, cá nhân trong việc chấp hành các quy định về bảo vệ môi trường.

Phối hợp các nước tổ chức kiểm toán môi trường

Qua thực tế triển khai kiểm toán môi trường của các tổ chức kiểm toán tối cao thuộc ASOSAI, nhiều bài học kinh nghiệm được nêu ra. Chẳng hạn, đối với Malaysia, các đợt kiểm toán môi trường được thực hiện theo các tiêu chuẩn kiểm toán môi trường quốc tế, hướng dẫn của nhóm công tác môi trường của INTOSAI và hướng dẫn của NADM. Từ năm 2005, NADM đã ban hành 13 hướng dẫn để hỗ trợ các kiểm toán viên môi trường. Ngoài ra, NADM đã sử dụng công nghệ viễn thám và hệ thống thông tin địa lý để lấy mẫu và phân tích trong kiểm toán môi trường. NADM cũng hợp tác quốc tế về các vấn đề môi trường như từ năm 2008, phối hợp Kiểm toán Nhà nước Indonesia tiến hành 4 cuộc đánh giá môi trường song song…


Các đại biểu trao đổi bên lề Hội nghị chuyên đề  lần thứ 7
Ảnh: Thành Nam

Hay tại Trung Quốc, nước này đã tận dụng tối đa hệ thống cơ sở dữ liệu big data trong phương thức kiểm toán. Từ đó có thể giám sát, thu thập những phản hồi của người dân về hiệu quả kiểm toán sinh thái. Dựa trên số hóa dữ liệu, cơ quan kiểm toán thu thập thông tin, dữ liệu để phục vụ kiểm toán môi trường…

Mặc dù vậy, kiểm toán môi trường đang đặt ra cho các nước thành viên ASOSAI nhiều thách thức. Đó là thiếu thông tin hoặc thông tin về môi trường không đầy đủ ở các cấp địa phương, khu vực và quốc tế; khó thực hiện các mảng chính của sự bền vững; các vấn đề môi trường tồn tại lâu; việc phân tích chi phí - lợi ích về lợi ích lâu dài của cam kết môi trường là rất quan trọng nhưng khó khăn; các vấn đề môi trường là đa quốc gia và đa ngành…

Riêng với Việt Nam, theo Phó Tổng kiểm toán Nhà nước Nguyễn Quang Thành, những thách thức gồm: Nhận thức và ý thức chấp hành các quy định về bảo vệ môi trường cũng như trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp đối với cộng đồng chưa cao. Hệ thống pháp luật, quy chuẩn về bảo vệ môi trường còn bất cập, thiếu tính khả thi. Mặt khác, kiểm toán môi trường là một lĩnh vực mới, thiếu nguồn nhân lực có kiến thức, kinh nghiệm chuyên môn sâu về môi trường, đặc biệt là chưa có các công cụ hướng dẫn cụ thể về kiểm toán môi trường để giúp kiểm toán viên hoạt động. Ngoài ra, mặc dù INTOSAI và ASOSAI đã có hướng dẫn về kiểm toán môi trường song nhiều nội dung không phù hợp với Việt Nam, gây khó khăn trong tiếp cận và triển khai.

Trên quan điểm “vấn đề môi trường mang tính đa biên, xuyên quốc gia”, các đại biểu tham dự Hội nghị chuyên đề 7 cho rằng, để bảo đảm thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững, trong đó có kiểm toán môi trường đòi hỏi phải có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên và giữa chính các tổ chức kiểm toán tối cao với nhau. “Để đạt được các mục tiêu phát triển bền vững, từng cơ quan chuyên ngành nỗ lực là không đủ mà cần gắn kết giữa các cơ quan của QH, Chính phủ và cả các bên có liên quan ngoài khu vực công cùng chung tay với Kiểm toán Nhà nước, không để Kiểm toán Nhà nước phải đơn độc”, bà Archana Shirsat nêu ý kiến.

Đại diện Văn phòng Tổng Kiểm toán Nepal bổ sung, “chúng ta không thể dựa vào một người hay một tổ chức kiểm toán tối cao nào để hoàn thành các mục tiêu phát triển bền vững mà cần nỗ lực chung của các tổ chức này. Do đó, ASOSAI cần tập huấn, tăng cường năng lực cho các thành viên. Muốn vậy, cần tăng cường ngân sách cho xây dựng năng lực trong ASOSAI”.

Vũ Thủy
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang