KINH TẾ
Cập nhật 17:17 | 21/10/2018 (GMT+7)
.
Đấu thầu qua mạng

Một đầu máy không thể kéo cả đoàn tàu

07:14 | 09/08/2018
Sau 3 năm triển khai thực hiện đấu thầu qua mạng theo Quyết định số 1402/QĐ-TTg ngày 13.7.2016 của Chính phủ, hiện vẫn còn 41/119 cơ quan chưa thực hiện. Do đó, tại Diễn đàn Đấu thầu qua mạng 2018 tổ chức sáng 8.8, khi nhìn nhận về mục tiêu năm 2025 như tối thiểu 70% số lượng gói thầu được đấu thầu trực tuyến, đại diện Bộ Kế hoạch và Đầu tư thừa nhận là “thách thức rất lớn” và không thể chỉ trông chờ vào nỗ lực của riêng bộ này.

Khắc phục hiện tượng “mafia” trong đấu thầu

Đến nay, sau 3 năm triển khai thực hiện đấu thầu qua mạng theo Quyết định số 1402/QĐ-TTg về Kế hoạch tổng thể và lộ trình áp dụng đấu thầu qua mạng giai đoạn 2016 – 2025 của Chính phủ (Quyết định 1402), đấu thầu qua mạng đã đạt được những kết quả nổi bật. Theo đó, hiện có gần 23.000 gói thầu áp dụng đấu thầu qua mạng; trong đó chỉ riêng 7 tháng của năm 2018 có gần  9.000 gói thầu được áp dụng hình thức này, tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm 2017 và chiếm tới 18% tổng số gói thầu. Dự báo hết năm nay, con số này sẽ nâng lên khoảng  15.000 gói thầu. “Đây là tỷ lệ rất cao, bởi so với năm 2017, số gói thầu qua mạng chỉ đạt khoảng 11%, năm 2016 là 5% trong tổng số gói thầu. Điều này khẳng định bước đầu, đấu thầu qua mạng đã được các bộ, ngành và địa phương đặc biệt quan tâm, áp dụng khá đồng bộ và rộng rãi trên cả nước”, Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Vũ Đại Thắng đánh giá.

Toàn cảnh Diễn đàn  Ảnh: Vũ Thủy

Xuất phát từ hoạt động thực tiễn, Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư Đà Nẵng Trần Văn Sơn cho biết, đấu thầu qua mạng đã tiết kiệm được 10 – 15%. Đáng chú ý, việc đấu thầu qua mạng đã giảm được tiêu cực của đấu thầu truyền thống mà trong đó “nhiều đấu thầu rất mafia”, các nhà thầu cấu kết với nhau, kiểu anh làm chỗ này tôi làm chỗ kia, do đó không tiết kiệm được qua đấu thầu.

Rõ ràng, đấu thầu qua mạng thể hiện là công cụ khá hiệu quả để giảm tiêu cực, giảm hành vi nhũng nhiễu trong tổ chức hoạt động đấu thầu và sử dụng tiết kiệm hiệu quả hơn nữa nguồn ngân sách nhà nước. Mặc dù vậy, Phó Cục trưởng Cục Quản lý đấu thầu, Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Anh Tuấn thừa nhận, thực tế qua 3 năm triển khai, “điều đáng buồn là trong số 119 cơ quan thực hiện công tác đấu thầu thì vẫn còn 41 cơ quan chưa thực hiện gói thầu nào đấu thầu qua mạng”. Trung bình mới chỉ có 2,67 nhà thầu tham gia trên một gói thầu thực hiện đấu thầu qua mạng bởi nhận thức của các bên về đấu thầu qua mạng chưa cao. Vì vậy, vấn đề thay đổi nhận thức là rất quan trọng để thúc đẩy áp dụng đấu thầu qua mạng”, ông nói.

Một phần nguyên nhân của tình trạng này được Cục trưởng Cục Quản lý đấu thầu Nguyễn Đăng Trương chỉ ra là do “chưa có chế tài khi không thực hiện đấu thầu qua mạng” và “họ vẫn vin vào đấu thầu truyền thống để thu lợi bất chính”. “Chúng tôi đã cung cấp danh sách bộ, ngành, địa phương không đấu thầu qua mạng trình lên Thủ tướng Chính phủ và dự kiến sẽ công khai danh sách này”, ông Trương cho biết.

Sẽ kỷ luật người phụ trách đấu thầu

 “Xây dựng hệ sinh thái cho đấu thầu qua mạng dựa trên 3 trụ cột: Thứ nhất là môi trường, khuôn khổ pháp lý, tạo ra “cuộc chơi”; thứ hai là xây dựng công cụ để “chơi”; thứ ba là mọi người trong môi trường đó nhận thức đầy đủ về cuộc chơi công cụ “chơi”. Tuy nhiên, trở ngại cho vấn đề này là cần thay đổi nhận thức. “Chúng ta thảo luận những giá trị cốt lõi, lợi ích rõ ràng thế nhưng các bên lại không chịu tham gia. Nhiều thành phố lớn nói quan ngại, khó, trong khi đó một tỉnh nhỏ như Sơn La làm tốt. Do đó phải thay đổi được nhận thức, có sự đồng thuận chúng ta mới tạo được hệ sinh thái”, Cục trưởng Cục Quản lý đấu thầu Nguyễn Đăng Trương.

Theo Quyết định số 1402, mục tiêu của Chính phủ là đến năm 2025, 100% thông tin trong quá trình lựa chọn nhà thầu, thực hiện hợp đồng được đăng tải công khai trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia (VNEPS); tối thiểu 70% số lượng gói thầu thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Đấu thầu thực hiện trên hệ thống này; 100% hoạt động mua sắm thường xuyên được thực hiện trên VNEPS. Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Vũ Đại Thắng thừa nhận “đây là thách thức rất lớn” bởi còn liên quan đến việc hoàn thiện cơ sở pháp lý, cơ sở hạ tầng cũng như trình độ, năng lực của cán bộ nhân viên tham gia công tác quản lý đấu thầu tại các bộ, ngành, địa phương, đặc biệt là sự hiểu biết của các nhà thầu và doanh nghiệp.

Cục trưởng Cục Quản lý đấu thầu Nguyễn Đăng Trương thừa nhận: “Chúng tôi không dám cam kết vì sự thành công của đấu thầu qua mạng không chỉ phụ thuộc vào chúng tôi mà còn phụ thuộc rất nhiều bên tham gia. Một đầu tàu sẽ không thể kéo cả đoàn tàu ỳ lại, song chúng tôi sẽ nỗ lực hết sức”. Theo đó, Bộ Kế hoạch và Đầu tư sẽ sớm lựa chọn nhà đầu tư để nâng cấp hệ thống VNEPS nhằm phục vụ tốt hơn đấu thầu qua mạng. Việc công khai 100% thông tin trong quá trình lựa chọn nhà thầu, thực hiện hợp đồng sẽ hướng tới thông tin mang tính chiều sâu để bảo đảm môi trường đấu thầu minh bạch, như nhà thầu phải liệt kê tất cả các gói thầu đã trúng và quá trình thực hiện ra sao; cung cấp rõ thông tin về chấm thầu như vì sao nhà thầu bị loại hay bị trượt thầu... tránh kiện cáo, tốn kém thời gian cho nhà thầu. Đặc biệt, “sẽ kiến nghị quy định rõ về việc kỷ luật người phụ trách đấu thầu ở các bộ, ngành, địa phương khi không thực hiện đấu thầu qua mạng”, ông Trương cho biết.

Nhiều ý kiến tại Diễn đàn bổ sung, thời gian tới, bên cạnh việc tuyên truyền, nâng cao nhận thức về đấu thầu qua mạng, nâng cấp cơ sở hạ tầng là hệ thống đấu thầu qua mạng thì cần mở rộng đối tượng gói thầu/dự án áp dụng đấu thầu qua mạng, như đấu thầu các gói tư vấn, đặc biệt là đấu giá đất để giảm bớt những tiêu cực trong đấu thầu truyền thống kiểu “mafia”. Ngoài đấu thầu trong nước cần mở rộng áp dụng đấu thầu qua mạng với đấu thầu quốc tế đối với các lĩnh vực mà Việt Nam có thế mạnh như đấu thầu xuất khẩu gạo hay sản phẩm may mặc... Đồng thời, cần khuyến khích sự tham gia của cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) thông qua tuyên truyền để họ hiểu rằng, theo thời gian, số lượng gói thầu đấu thầu qua mạng ngày càng tăng. Bởi “thực tế, hệ thống mạng đấu thầu quốc gia có rất nhiều cơ hội cho DNNVV tham gia và tận dụng cơ hội để kinh doanh, phát triển”, chuyên gia cấp cao về đấu thầu của Ngân hàng Thế giới Adu-Gyamfi Abunyewa chia sẻ.

Vũ Thủy
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang