KINH TẾ
Cập nhật 18:56 | 18/11/2018 (GMT+7)
.
Một năm thực hiện Nghị quyết 10 NQ/TƯ về phát triển kinh tế tư nhân

Doanh nghiệp “không lớn” được hay không muốn “lớn”?

07:31 | 11/07/2018
Câu hỏi này được các chuyên gia đặt ra trong diễn đàn nhìn lại một năm thực hiện Nghị quyết 10 NQ/TƯ về phát triển kinh tế tư nhân do Báo Diễn đàn Doanh nghiệp và Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) tổ chức chiều 10.7. Và những thông tin từ tọa đàm cho thấy câu trả lời là “cả hai”.

Lớp lớp rào cản

Kể từ năm 2011, khi thực hiện Cương lĩnh của Đảng về xây dựng nước Việt Nam công nghiệp hóa, hiện đại hóa, các cơ quan nhà nước đã có nhiều hoạt động tích cực góp phần nâng cao vị thế và tiềm lực của kinh tế tư nhân. Tuy vậy, theo Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Nguyễn Đức Kiên, cho tới nay vẫn còn sự phân biệt trong nhận thức, dẫn tới sự phân biệt trong đối xử giữa kinh tế tư nhân và các thành phần khác. “Tôi lấy một ví dụ nhỏ. Ở Liên hoan phim tại Đà Nẵng tháng 11.2017, các phương tiện thông tin đại chúng đều đưa “tại liên hoan có 30 phim của doanh nghiệp tư nhân, không có một phim nào của doanh nghiệp nhà nước” mà chưa đổi thành “phim của doanh nghiệp Việt Nam” và “phim của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài”. Ông Kiên cho rằng, điều này có nghĩa là từ trong nhận thức, một số người vẫn chưa bỏ được thói quen phân biệt doanh nghiệp dựa trên hình thức sở hữu.


Đại diện doanh nghiệp Hà Nội phát biểu tại diễn đàn

“Một nghiên cứu gần đây của Trường Đại học Kinh tế Quốc dân cho thấy, khu vực kinh tế tư nhân vẫn tiếp tục gặp nhiều rào cản gia nhập ngành, khó tiếp cận vốn ngân hàng và gặp nhiều khó khăn liên quan đến các thủ tục thuế và hải quan”, ông Đinh Tuấn Minh, Giám đốc nghiên cứu của Công ty Nghiên cứu thị trường VietAnalytics tiếp lời. Cụ thể, xác suất hồ sơ xin vay vốn được chấp nhận giải ngân sẽ bị giảm khoảng 23,7 đến 26 điểm phần trăm nếu doanh nghiệp nộp hồ sơ thuộc doanh nghiệp nhỏ và vừa. Tuy nhiên, sẽ tăng khoảng từ 2,3 đến 2,8 điểm phần trăm nếu đó là doanh nghiệp thuộc sở hữu Nhà nước. Tính toán từ mẫu điều tra 699 doanh nghiệp cho thấy khu vực tư nhân phải tiêu tốn nhiều thời gian cho các thủ tục này nhiều hơn so với khu vực doanh nghiệp nhà nước. Có tới 34,1% doanh nghiệp khu vực tư nhân phản ánh phải bỏ ra trên 20% thời gian trong một tháng để giải quyết các thủ tục thuế và hải quan, trong khi con số này ở khu vực doanh nghiệp nhà nước chỉ là 14,7%.

Là người trong cuộc, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Thanh Hóa Đỗ Đình Hiệu cho biết, doanh nghiệp khó “lớn” vì những vướng mắc liên quan đến đất và tiền. “Hiện nay Nhà nước quy định doanh nghiệp, nhà đầu tư sẽ được tiếp cận đất đai sau 77 ngày nhưng theo quan sát của tôi thì có lẽ 5 lần 77 ngày chưa chắc đã tiếp cận được”. Về tiếp cận vốn tín dụng, mặc dù ngân hàng thừa tiền, thường xuyên thông qua hiệp hội tha thiết mời doanh nghiệp vay và ở chiều ngược lại doanh nghiệp rất khát vốn nhưng hai bên vẫn không gặp được nhau.

Doanh nghiệp tư nhân hiện chiếm tới 96% trong tổng số hơn 600 nghìn doanh nghiệp của cả nước nhưng một nửa số đó có dưới 10 lao động. Khu vực này cũng đang chủ yếu sản xuất cho thị trường trong nước. Chỉ có 11% doanh nghiệp tư nhân Việt Nam xuất khẩu trực tiếp hoặc gián tiếp thông qua người mua hàng quốc tế và chỉ 14% bán cho các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam. “Doanh nghiệp tư nhân số lượng ngày càng nhiều nhưng quy mô lại rất nhỏ bé như vậy chứng tỏ có những khó khăn khiến doanh nghiệp tư nhân khó lớn”, ông Đinh Tuấn Minh, Giám đốc nghiên cứu của Công ty Nghiên cứu thị trường VietAnalytics nhận xét.

Doanh nghiệp muốn phát triển kiểu “mì ăn liền”

Sau hơn 3 thập niên đổi mới, kinh tế tư nhân Việt Nam vẫn còn nhiều hạn chế, nếu so với các nước trong khu vực thì vẫn chưa có nhiều đột phá, Phó Chủ nhiệm Nguyễn Đức Kiên cho rằng, bên cạnh yếu tố quản lý nhà nước, có nguyên nhân quan trọng là bản thân nhiều doanh nghiệp Việt Nam chưa đáp ứng được 5 yếu tố quyết định của doanh nghiệp gồm chiến lược kinh doanh, quản trị doanh nghiệp, ứng dụng khoa học công nghệ, quản lý lao động và đào tạo nguồn nhân lực. “Không ít doanh nghiệp không mấy hứng thú với cách thức phát triển bền vững, chủ yếu phát triển theo hướng “mì ăn liền”, muốn có “tiền tươi thóc thật” ngay, chưa phát triển theo hướng chuyên nghiệp, tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu”. Ngược lại, “có rất ít doanh nghiệp thuộc loại tỷ đô của Việt Nam đi lên từ ứng dụng khoa học công nghệ mà chủ yếu từ kinh doanh bất động sản hoặc có gắn với kinh doanh bất động sản”.

“Tổng kết lại, sự phát triển của doanh nghiệp dựa vào hai cách, một là tìm kiếm mối quan hệ và hai là đầu tư tìm kiếm phát triển thị trường, công nghệ. Có vẻ như doanh nghiệp của ta sau một thời gian vẫn chủ yếu phát triển theo quán tính tìm kiếm và đầu tư vào mối quan hệ. Vì vậy, khó mà đi xa hơn được”,  Giám đốc nghiên cứu của Công ty Nghiên cứu thị trường VietAnalytics Đinh Tuấn Minh lý giải.

Một vấn đề nữa mà Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Nguyễn Đức Kiên cho rằng “phải thẳng thắn nhìn nhận” là đóng góp của khối doanh nghiệp tư nhân trong nguồn thu ngân sách vẫn còn hạn chế. Trực tiếp quản lý 1.000 doanh nghiệp chiếm 56% số thu của quốc gia, ông Nguyễn Văn Phụng, Vụ trưởng Vụ Quản lý thuế doanh nghiệp lớn, Tổng cục Thuế cho biết, trong đó không thấy mấy “ông” tư nhân đâu cả. Theo ông Phụng, doanh nghiệp tư nhân không muốn “lớn” trong việc nộp thuế và đâu đó trong khu vực này “không thích hóa đơn điện tử”.

Khu vực kinh tế tư nhân đang được coi là ngôi sao hy vọng của kinh tế Việt Nam. Để kỳ vọng này thành hiện thực đòi hỏi nỗ lực cả từ 2 phía. Về phía các cơ quan quản lý nhà nước, điều quan trọng là phải để cho doanh nghiệp tư nhân muốn “lớn” như lời Vụ trưởng Vụ Quản lý thuế doanh nghiệp lớn Nguyễn Văn Phụng. Về phía doanh nghiệp, dù Chính phủ có tạo điều kiện nhiều đi nữa nhưng bản thân các doanh nhân, doanh nghiệp không tự làm mới mình thì cũng rất khó để chúng ta chứng kiến bước đột phá trong ngắn hạn và trung hạn, Phó Chủ nhiệm Nguyễn Đức Kiên khẳng định.

 “Sự ra đời của Nghị quyết 10-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân trở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đã tạo ra sự phấn khởi cho cộng đồng doanh nghiệp và toàn xã hội. Một năm qua, Nghị quyết đã được thực hiện một cách nghiêm túc, hiệu quả, xuyên suốt từ các ban, ngành, Trung ương đến địa phương... đạt được mục tiêu ban đầu đề ra. Nhưng bên cạnh đó việc triển khai, thực hiện các chủ trương, chính sách về khuyến khích phát triển kinh tế tư nhân còn nhiều bất cập và thiếu đồng bộ. Nhiều quy định pháp luật về kinh tế tư nhân chưa được thực hiện nghiêm, môi trường đầu tư kinh doanh còn có hạn chế, tiềm ẩn rủi ro và thiếu tính minh bạch. Các thủ tục hành chính còn rườm rà, phức tạp, tình trạng nhũng nhiễu, gây phiền hà, thiếu trách nhiệm, lạm dụng chức quyền, gây khó khăn cho doanh nghiệp nói chung và doanh nghiệp tư nhân nói riêng vẫn còn khá phổ biến…”.

Phó Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam Hoàng Quang Phòng

Hà Lan
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang