KINH TẾ
Cập nhật 18:56 | 18/11/2018 (GMT+7)
.

Doanh nghiệp vẫn khổ vì thuế

08:28 | 09/07/2018
Chiếm tới 38% tổng lợi nhuận của doanh nghiệp; vẫn còn tình trạng cán bộ nhũng nhiễu, vậy nên không khó hiểu khi chủ đề về thuế lại nhận được sự quan tâm đặc biệt của cộng đồng doanh nghiệp tại Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam (VBF) giữa kỳ 2018 diễn ra mới đây.

Cao nhất châu Á

“Trong những năm qua, Tổng cục Thuế và Tổng cục Hải quan đã có những sáng kiến đem lại tác động tích cực đáng kể, nhưng Việt Nam vẫn còn rất nhiều việc phải làm”, Trưởng nhóm công tác Thuế và hải quan (VBF) Mark Gillin mở đầu bài phát biểu.

Việc đầu tiên trong số “rất nhiều việc phải làm” ấy được ông Mark Gillin viện dẫn: “Tỷ lệ tổng số tiền thuế trên lợi nhuận ở Việt Nam là 38%. Tuy nhiên, chi phí thuế thực còn cao hơn con số công bố”. Nguyên nhân bởi “các cơ quan thuế địa phương thường ấn định chỉ tiêu nộp ngân sách cho từng doanh nghiệp trong quá trình thanh tra, kiểm tra. Kể cả khi cán bộ thuế biết rõ chưa đến kỳ nộp thuế nhưng họ vẫn cố tình tìm kiếm dấu hiệu vi phạm, mà thực chất có thể nói là sách nhiễu doanh nghiệp cho đến khi nộp đủ chỉ tiêu. Do vậy, ngoài việc có mức thuế suất trên tổng lợi nhuận chính thức cao nhất châu Á, doanh nghiệp ở Việt Nam thường phải nộp thêm tiền thuế khi quyết toán thuế. Điều này khiến doanh nghiệp mất thời gian, lại là kẽ hở để cán bộ thuế thao túng, thu lợi cho bản thân và phần lớn trường hợp, những chi phí này sẽ dồn lên vai các doanh nghiệp làm ăn đứng đắn”, đại diện nhóm công tác nêu rõ.

Chia sẻ về những “rào cản vô hình” trong lĩnh vực thuế hiện nay, Ủy viên Hiệp hội Doanh nghiệp Anh Quốc tại Việt Nam Richard Leech bổ sung: “Chúng tôi nhận được báo cáo từ các công ty thành viên về một số vấn đề liên quan đến cán bộ thanh tra và kiểm toán của cục thuế và hải quan. Các cán bộ này gần đây có biểu hiện gây cản trở và làm khó dễ doanh nghiệp thành viên, thậm chí sử dụng hình thức đe dọa trong một số trường hợp”. Chính điều này làm “gia tăng mối lo ngại từ các nhà đầu tư nước ngoài về chính sách và tính minh bạch trong việc kiểm toán và thanh tra”, ông nói.

Mặt khác, theo đại diện cộng đồng doanh nghiệp, chi phí về thời gian kê khai nộp thuế ở Việt Nam cũng đang thực sự gây tốn kém cho doanh nghiệp với 498 giờ/năm, gấp 3 lần Campuchia; 7,75 lần Singapore; 2,5 lần mức trung bình của châu Á…

Tuy nhiên, so với những bất cập trên, sự thiếu ổn định của cơ chế thuế mới là vấn đề lớn hơn cả đối với doanh nghiệp. Báo cáo của nhóm công tác Thuế và hải quan chỉ rõ, một trong những nguyên nhân của sự thiếu ổn định là do Việt Nam phụ thuộc quá nhiều vào quy trình quyết toán thuế làm công cụ thu ngân sách, trong khi “đây là cách làm thiếu hiệu quả, căn nguyên gây ra tham nhũng và khiến uy tín của cơ quan thuế bị giảm”.

Nên dừng chỉ tiêu thu thuế

 “Chất lượng quản lý thuế càng quan trọng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa khi một nghiên cứu năm 2017 của Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) chỉ ra rằng, những nước có chỉ số chất lượng quản lý thuế thấp thì khối doanh nghiệp này có năng suất thấp hơn 45% so với doanh nghiệp lớn, ngược lại thì mức chênh lệch năng suất chỉ còn 6%. Ở Việt Nam, tỷ lệ doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn rất cao, do vậy nâng chất lượng quản lý thuế là yêu cầu đặc biệt quan trọng”.

Trưởng nhóm công tác Thuế và hải quan Mark Gillin

Trên thực tế, thời gian qua, Bộ Tài chính đã chỉ đạo cải cách hành chính và hiện đại hóa 2 ngành thuế và hải quan. Thứ trưởng Bộ Tài chính Vũ Thị Mai cho biết, bộ đã chỉ đạo hiện đại hóa 99,8% số doanh nghiệp kê khai thuế điện tử; 97,8% doanh nghiệp nộp thuế điện tử. Trong năm nay, bộ chỉ đạo đẩy mạnh hoàn thuế điện tử, hiện có 90,8% doanh nghiệp tham gia. Bộ cũng đang trình Chính phủ nghị định về hóa đơn điện tử. Nhờ đó bậc thuế đã nâng lên vị trí 86 trong tổng số hơn 160 quốc gia.

Mặc dù vậy, theo cộng đồng doanh nghiệp, chính sách thuế vẫn cần thay đổi. Trong đó, riêng về thuế tiêu thụ đặc biệt, đối với ô tô nhập khẩu cần có cách tính thuế tiêu chuẩn mà không xét đến mối quan hệ kênh phân phối, sở hữu hay mối quan hệ giữa các bên không liên kết, bởi hiện định nghĩa “mối quan hệ liên kết” trong cách tính thuế này thường xuyên bị thay đổi. Hay đối với đồ uống có đường, việc tính thuế tiêu thụ đặc biệt “là một thực tiễn không phổ biến và không được khuyến khích. Chỉ có 4 nước chiếm chưa đầy 2% dân số khu vực châu Á – Thái Bình Dương áp dụng thuế này. Hầu hết các nước không áp dụng thuế này bởi tác động tiêu cực đến nền kinh tế và chưa đủ căn cứ chứng minh thuế này giúp bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng”, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Hoa Kỳ tại Việt Nam Michael Kelly nói.

Mặt khác, theo đại diện doanh nghiệp, cần thay đổi nếp nghĩ trong thực hiện thu ngân sách hiện nay. Theo đó, thay vì phụ thuộc quá nhiều vào quy trình quyết toán thuế làm công cụ thu ngân sách, cần đề ra chỉ tiêu tăng tỷ lệ nguồn thu từ bảo đảm tự kê khai, kê khai điện tử so với thu nhờ hậu kiểm, quyết toán thuế. Đồng thời, cần tiếp tục cải cách hành chính mạnh mẽ để giảm gánh nặng thủ tục cho doanh nghiệp. Trưởng nhóm công tác Thuế và hải quan Mark Gillin viện dẫn kết quả nghiên cứu năm 2014 trên tổng số 118 nền kinh tế trong 6 năm cho thấy, nếu giảm được 10% gánh nặng thủ tục thuế sẽ tăng được 3% doanh nghiệp mới gia nhập thị trường/năm.

Để khắc phục tình trạng cán bộ thuế nhũng nhiễu, gây rào cản vô hình cho doanh nghiệp, nhóm công tác Thuế và hải quan đề xuất chấm dứt chế độ định hạn mức hay chỉ tiêu thu thuế của cơ quan thuế trong hậu kiểm, quyết toán. Còn Thứ trưởng Bộ Tài chính Vũ Thị Mai khẳng định, trong thời gian tới, để nâng cao chất lượng quản lý thuế và hải quan, bộ sẽ thực hiện các giải pháp như tăng cường nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ để nắm bắt chính sách, quy trình nghiệp vụ hướng dẫn cho doanh nghiệp tốt hơn; tiếp tục hiện đại hóa và cải cách mạnh mẽ để tạo thuận lợi cho doanh nghiệp; tăng cường kiểm tra nội bộ để giám sát thực thi công vụ, có đường dây nóng phản ánh nhũng nhiễu của cán bộ thuế, hải quan; xử lý nghiêm vi phạm để tạo môi trường thuận lợi và phục vụ doanh nghiệp tốt hơn.

Đan Thanh
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang