KINH TẾ
Cập nhật 23:15 | 25/09/2018 (GMT+7)
.
Hà Nội đề xuất chia sẻ dữ liệu dân cư

Phải rất thận trọng

07:48 | 06/07/2018
“Trước khi chính quyền Hà Nội nghĩ tới việc chia sẻ dữ liệu dân cư cho các đơn vị khác thì các sở, ban ngành của Hà Nội hãy chia sẻ dữ liệu cho nhau cho thật tốt đã”, Viện trưởng Viện Chính sách và Phát triển truyền thông NGUYỄN QUANG ĐỒNG bình luận về đề xuất chia sẻ dữ liệu dân cư với ngành khác và có thể thu giá dịch vụ một số lĩnh vực được “mở” phục vụ khai thác kinh tế, thương mại hiệu quả và bảo đảm đúng quy định của pháp luật.

Đáng hoan nghênh nhưng phải làm thận trọng

- Chia sẻ dữ liệu dân cư nên được hiểu như thế nào thưa ông?

- Trước khi nói về chia sẻ dữ liệu dân cư, tôi muốn nhìn rộng ra về chia sẻ dữ liệu Chính phủ, hiểu một cách đầy đủ là mở dữ liệu Chính phủ cho khu vực bên ngoài có thể khai thác được. Đây là một việc rất quan trọng. Hãy hình dung, các đô thị có hệ thống camera quan sát giao thông. Chỉ sử dụng dữ liệu ấy cho việc điều hành giao thông sẽ rất lãng phí. Nếu doanh nghiệp muốn cung cấp dịch vụ cảnh báo các điểm ùn tắc cho người tham gia giao thông thì họ hoàn toàn có thể khai thác dữ liệu thu được từ hệ thống camera đó. Những dữ liệu này khu vực tư nhân khai thác tối ưu nhất, vì họ mới là lực lượng sáng tạo và có nhiều sáng kiến kinh doanh; nếu Nhà nước cứ giữ thì sao có thể khai thác hết được. Do đó mở dữ liệu công là rất quan trọng; nhưng đối với từng loại, mức độ kiểm soát sẽ khác nhau; có những loại phải rất chặt chẽ trong khi mở, như dữ liệu dân cư chẳng hạn.

- Liên quan đến đề xuất của Hà Nội, quan điểm của ông thế nào?

- Định hướng mở dữ liệu dân cư của Hà Nội là đáng hoan nghênh. Chỉ có điều, phải nghiên cứu thận trọng để làm rõ: Loại dữ liệu nào cần phải mở? Mở ở mức độ nào? Kiểm soát việc sử dụng dữ liệu đó như thế nào? Ví dụ, vẫn là chuyện giao thông, nếu đưa hình ảnh lên sẽ liên quan đến biển số xe, tức là liên quan đến danh tính của người tham gia giao thông và như vậy sẽ ảnh hưởng tới thông tin cá nhân của họ. Nhưng nếu chỉ cung cấp thông tin dạng: Vào thời điểm này, ở nút giao đó có bao nhiêu phương tiện đang lưu thông, mật độ ra sao... thì dữ liệu đó hoàn toàn không ảnh hưởng tới cá nhân nào và có thể đưa vào kinh doanh thương mại được. Việc mở dữ liệu Chính phủ cũng như vậy, dữ liệu này hoàn toàn có thể đưa vào khai thác kinh tế nhưng phải “làm mờ” được, tức là bảo vệ được quyền riêng tư của người dân. 

Trước tiên, hãy chia sẻ cho nhau thật tốt

- Tuy nhiên, làm thế nào để chắc chắn rằng ngân hàng, phòng công chứng không chia sẻ dữ liệu dân cư cho bên thứ 3, thưa ông?

- Luật An toàn thông tin mạng năm 2015 quy định: Thông tin khi chia sẻ cho bên thứ 3 phải có sự đồng ý của bên thứ nhất. Tức là nếu UBND TP Hà Nội chia sẻ một vài thông tin trong dữ liệu dân cư như tên tuổi, ngày tháng năm sinh, địa chỉ thường trú… cho phòng công chứng thì phòng công chứng ấy không được phép bán cho bên thứ 3 mà chỉ được sử dụng duy nhất cho mục đích phục vụ giao dịch với cá nhân đó. Tôi nhấn mạnh lại: Dữ liệu chỉ được phục vụ cho giao dịch giữa phòng công chứng với cá nhân đó. Lợi ích đơn giản có thể thấy là tiết kiệm thời gian và giấy tờ: Không phải trình ra và công chứng đi kèm chứng minh nhân dân, hộ khẩu… Còn nếu xảy ra chuyện bán thông tin cho bên thứ 3 thì đương nhiên là phạm luật và xử lý như thế nào? Tình huống này đã có chế tài, không thiếu khung pháp lý. Chuyện còn lại chỉ là thực thi pháp luật, các cơ chế về tòa án và xử lý các vụ kiện cáo chứ không phải là vấn đề của TP Hà Nội nữa.

Về việc mở dữ liệu nói chung và một số thông tin trong dữ liệu dân cư nói riêng, nếu quy trình làm chặt chẽ, kiểm soát tốt thì lợi ích to lớn cho xã hội, cho doanh nghiệp, cho cả chính quyền. Do vậy, tôi nghĩ cứ thực hiện một cách thận trọng khi có tình huống phát sinh thì cần khuyến khích các cơ chế khởi kiện và tự bảo vệ. Còn nếu không  ngồi chờ đến khi ý thức bảo mật dữ liệu phải thay đổi và cơ chế pháp luật thay đổi thì đến bao giờ mới mở được dữ liệu Chính phủ để thúc đẩy cải cách hành chính!

- Trong câu chuyện chia sẻ dữ liệu dân cư này, ông có nghĩ rằng “trong có ấm thì ngoài mới êm” không?

- Chắc chắn là vậy! Tôi nghĩ rằng, trước khi tính tới chuyện mở dữ liệu ra bên ngoài thì cần phải thống nhất mở dữ liệu bên trong hệ thống của chính quyền TP Hà Nội trước đã. Thách thức lớn của Chính phủ điện tử và đô thị thông minh bây giờ là câu chuyện chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan quản lý nhà nước với nhau chứ không phải là chia sẻ ra bên ngoài. Ví dụ, khi người dân đi làm bằng lái xe, nếu có mã định danh công dân và dữ liệu ấy được chia sẻ giữa ngành công an và Sở Giao thông - Vận tải thì người dân chỉ cần điền mã công dân là xong, không phải điền lại toàn bộ thông tin cá nhân của mình nữa.

Như vậy, trước khi chính quyền Hà Nội nghĩ tới việc chia sẻ dữ liệu ra bên ngoài để khai thác thương mại thì các sở, ban ngành của Hà Nội hãy chia sẻ dữ liệu cho nhau thật tốt đi đã.

- Xin cảm ơn ông!

Tại hội nghị trực tuyến của Chính phủ với các địa phương về tình hình thực hiện nhiệm vụ KT - XH sáng 2.7, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Đức Chung đề xuất Chính phủ cho TP Hà Nội được thí điểm thu giá dịch vụ đối với việc cung cấp, chia sẻ các dữ liệu dân cư đối với các ngành ngân hàng, công chứng và một số lĩnh vực khác.

Chiều cùng ngày, trao đổi với báo chí, ông Chung giải thích rõ hơn rằng: Dữ liệu chia sẻ ở đây chỉ bao gồm những thông tin trong chứng minh thư. Các đơn vị như ngân hàng, phòng công chứng… muốn truy cập vào hệ thống dữ liệu này thì phải trả phí, người dân không phải trả. Ông Chung cũng cho biết, theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương, việc thực hiện các biện pháp quản lý dân cư được giao cho Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố. Theo Luật Căn cước công dân, Bộ Công an được giao xây dựng dữ liệu dân cư. Tuy nhiên, đến khoảng năm 2022, Bộ Công an mới xây dựng xong cơ sở dữ liệu, trong khi Hà Nội đã làm xong nên đưa ra đề xuất như vậy.

Chủ tịch UBND TP Hà Nội khẳng định, đề xuất này đúng luật và có lợi cho người dân, doanh nghiệp và nền kinh tế. Ví dụ, người dân có thể đi bất kỳ tỉnh nào thi bằng lái xe mà không cần sổ hộ khẩu, chứng minh thư, đơn vị tổ chức thi sẽ trả giá dịch vụ cho Trung tâm lưu trữ dữ liệu, họ trích một phần để duy tu, duy trì hệ thống, người dân thuận lợi mà lợi ích cho nền kinh tế rất lớn. Hoặc, khi làm công chứng, doanh nghiệp công chứng gõ tên khách hàng, thấy đúng số nhà, hộ khẩu thì làm, không cần chứng minh thư hay hộ khẩu.

Hồng Loan thực hiện
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang