KINH TẾ
Cập nhật 23:03 | 15/07/2018 (GMT+7)
.
Liên kết doanh nghiệp nội - doanh nghiệp ngoại

Vẫn “đường ai nấy bước”

08:31 | 05/07/2018
“Doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào Việt Nam đã 30 năm nhưng đến giờ khối này và doanh nghiệp trong nước vẫn đường ai nấy bước” - nhận xét của Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Vũ Tiến Lộc tại Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam (VBF) giữa kỳ 2018 với chủ đề “Liên kết doanh nghiệp trong nước và nước ngoài hướng tới lợi ích chung” diễn ra sáng qua đã phần nào lột tả được thực trạng hiện nay.

30 năm vẫn chưa thể “kết hôn”

 “30 năm qua là thời gian để “chàng trai” FDI làm quen, tìm hiểu “cô gái” doanh nghiệp trong nước. Còn 30 năm tới cần hướng tới việc “kết hôn” và “sinh con”, tức là hình thành chuỗi giá trị có trách nhiệm của các doanh nghiệp FDI tại Việt Nam. Để thúc đẩy quá trình này, Chính phủ cần chú trọng việc chỉ đạo để cải thiện các chỉ số liên quan trực tiếp vốn đang ở mức rất thấp, như năng lực hấp thụ công nghệ (hiện xếp thứ 93), chuyển giao công nghệ từ FDI sang nội địa mới (xếp thứ 89), độ sâu của chuỗi giá trị (xếp hạng 106) trong tổng số hơn 100 quốc gia, vùng lãnh thổ. Chỉ khi nào các chỉ số này vươn tới mức trung bình là 50 hoặc thấp hơn thì mới tăng cường được khả năng kết nối giữa hai khu vực doanh nghiệp”.

Chủ tịch VCCI Vũ Tiến Lộc

Cuối năm 1987, Quốc hội thông qua Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam, đặt nền móng pháp lý cho việc thu hút doanh nghiệp FDI đầu tư vào Việt Nam. Nhìn lại chặng đường 30 năm, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng cho rằng, những thành quả của nền kinh tế hiện nay “không thể không nhắc đến vai trò của khối doanh nghiệp FDI”.

Theo đó, năm 2017, GDP đạt 220 tỷ USD, gấp 8 lần so với năm 1997, phấn đấu đến năm 2020 GDP đạt 300 tỷ USD. Trong đó, riêng khối FDI, tính đến nay, đã có khoảng 26.000 dự án của 128 quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư vào Việt Nam với tổng số vốn 326 tỷ USD, vốn thực hiện đạt trên 180 tỷ USD. Khu vực này đóng góp 25% tổng vốn đầu tư toàn xã hội, khoảng 20% GDP, gần 73% tổng kim ngạch xuất khẩu, tạo việc làm cho 3,6 triệu lao động trực tiếp cùng với 5 - 6 triệu lao động gián tiếp.

Tuy nhiên, trên thực tế, mối liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước chưa được như kỳ vọng. Nói như Chủ tịch VCCI Vũ Tiến Lộc, “FDI vào Việt Nam đã 30 năm nhưng vẫn chưa thể “kết hôn” với doanh nghiệp trong nước, vẫn đường ai nấy bước”.

Có nhiều nguyên nhân để lý giải cho điều này. Theo Phó Chủ tịch Phòng Thương mại châu Âu, đồng Chủ tịch VBF Tomaso Andreatta, nhìn chung, quy mô của doanh nghiệp Việt Nam thường quá nhỏ và quá thiếu kiến thức cũng như kinh nghiệm trong việc bán sản phẩm cho khách hàng có thị trường toàn cầu. Đó là lý do vì sao doanh nghiệp vẫn phải mang các nhà cung cấp từ bên ngoài vào thay vì đưa các công ty Việt Nam tăng tốc ở nhiều cấp độ. Bên cạnh đó, những vấn đề liên quan đến thuế và hải quan cũng gây nhiều khó khăn, tốn kém cho doanh nghiệp cả về thời gian, tiền bạc. “Nhiều công ty sản xuất tại Việt Nam phải tái xuất 100% hàng hóa, như vậy một lần nữa đã cô lập doanh nghiệp trong nước khỏi doanh nghiệp FDI”, ông nói.

“Mặc dù Chính phủ đã có những giải pháp quyết liệt để cải cách thủ tục hành chính, cải thiện môi trường kinh doanh nhưng trên thực tế không phải tất cả các bộ, ngành đều có hành động cụ thể và thực chất, Chủ tịch VCCI Vũ Tiến Lộc bổ sung. Minh chứng cho điều này, ông Lộc phân tích: Sau 4 năm đưa vào thực hiện cơ chế một cửa quốc gia - cơ chế nền tảng hiện đại hóa cải cách thủ tục hành chính trong xuất nhập khẩu nhưng mới chỉ triển khai được 47/245 thủ tục, chiếm 19% tổng số thủ tục. Ngay trong số 47 thủ tục đã thực hiện, không ít trường hợp chưa điện tử hóa đồng bộ.

Mặt khác, Chính phủ yêu cầu tất cả các bộ ngành phải cắt giảm tối thiểu 50% điều kiện kinh doanh nhưng đến nay mới chỉ có Bộ Công thương đã soạn thảo và trình Chính phủ nghị định theo yêu cầu; 4 Bộ là Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Xây dựng, Tài chính, Y tế đã soạn thảo nghị định và gửi VCCI lấy ý kiến; còn các bộ, ngành khác đang làm gì thì không rõ. Những điều này chưa thực sự tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, góp phần khiến doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước chưa thực sự gần nhau.


Toàn cảnh diễn đàn  
Ảnh: Vũ Thủy

Chính phủ, doanh nghiệp phải cùng nỗ lực

Trong bối cảnh hiện nay, các chuyên gia cho rằng, đang dần hội tụ đủ các yếu tố để tăng cường mối liên kết giữa doanh nghiệp trong và nước ngoài, đặc biệt với việc ký kết một loạt hiệp định thương mại tự do (FTA), trong đó mới nhất là Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP). Cùng với đó là nỗ lực cải cách của Chính phủ thời gian qua đã tác động cộng hưởng để mang lại niềm tin mới cho cộng đồng doanh nghiệp, tạo diện mạo mới cho đầu tư kinh doanh tại Việt Nam.

Tuy vậy, theo các chuyên gia, Chính phủ vẫn cần cải cách mạnh mẽ hơn nữa nhằm thúc đẩy mối liên kết giữa doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp FDI. Theo đó, Chính phủ cần tiếp tục chỉ đạo kiên quyết thực hiện các cải cách thủ tục hành chính, đặc biệt thủ tục xuất nhập khẩu, cơ chế một cửa quốc gia và kiểm tra chuyên ngành hàng hóa xuất nhập khẩu. Bên cạnh đó, phải tận dụng tối đa cơ hội mà các FTA mang lại, thông qua việc tuyên truyền, phổ biến, tham vấn về các FTA tới cộng đồng doanh nghiệp. Song song với đó, Chính phủ cần nỗ lực mở những con đường ưu tiên cho doanh nghiệp thông qua các FTA, tận dụng triệt để các lợi thế xuất khẩu từ FTA. Trước mắt, Chính phủ cần tiến hành các thủ tục phê chuẩn CPTPP để kỳ họp Quốc hội tháng 10 tới sẽ thông qua. Đồng thời, thúc đẩy thực thi các hiệp định FTA khác để mở rộng cơ hội đẩy mạnh xuất khẩu cho hàng hóa trong nước.

Về phía doanh nghiệp cũng cần nỗ lực hơn nữa để tăng cường liên kết giữa khối FDI và khối doanh nghiệp trong nước. Theo đó, doanh nghiệp FDI cần chủ động tạo điều kiện để doanh nghiệp trong nước từng bước tham gia vào chuỗi giá trị. Ngược lại, doanh nghiệp trong nước phải nỗ lực đổi mới tư duy quản lý theo hướng hiện đại, tiếp cận và ứng dụng công nghệ bởi đây vẫn là khâu yếu, làm hạn chế tính liên kết với doanh nghiệp FDI… 

Vũ Thủy
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang