KINH TẾ
Cập nhật 09:13 | 22/05/2018 (GMT+7)
.

Thấy gì qua báo cáo quyết toán ngân sách 2016?

07:43 | 15/05/2018
Chiều qua, UBTVQH cho ý kiến về Báo cáo quyết toán ngân sách nhà nước năm 2016. Một lần nữa tỷ lệ bội chi lại vượt mức QH cho phép và khác với con số Chính phủ đã báo cáo QH tại Kỳ họp cuối năm 2016. Điều này cho thấy kỷ luật ngân sách vẫn còn chưa nghiêm.

Dự toán và quyết toán thu tiếp tục chênh nhau

Kỷ cương ngân sách chưa nghiêm đầu tiên thể hiện ở chênh lệch giữa dự toán thu và quyết toán thu đã kéo dài nhiều năm và tiếp tục lặp lại trong năm 2016. Báo cáo quyết toán ngân sách nhà nước (NSNN) năm 2016 của Chính phủ cho biết, dự toán thu 1.014.500 tỷ đồng, quyết toán 1.107.381 tỷ đồng, tăng 9,2% so với dự toán (tương đương 92.881 tỷ đồng, trong đó chủ yếu là số vượt thu của ngân sách địa phương với 89.515 tỷ đồng).


Quảng Ninh là một trong số các tỉnh, thành phố có số thu ngân sách cao nhất cả nước

Một thực trạng khác cũng đã diễn ra nhiều năm, được QH nhắc nhở và Ủy ban Tài chính - Ngân sách lưu ý nhiều lần, song vẫn tái diễn, đó là việc xác định và hoàn thuế giá trị gia tăng chưa kịp thời. Năm 2016 vẫn phải chuyển số thuế giá trị gia tăng phải hoàn 1.077 tỷ đồng sang thực hiện hoàn trong năm 2017. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người nộp thuế mà còn làm cho việc xử lý hụt thu ngân sách trung ương không phù hợp và tăng thêm bội chi NSNN.

Chi sai tái diễn

Nghị quyết số 37/2017/QH14 của QH đã giao Chính phủ báo cáo QH khi trình quyết toán NSNN năm 2016 về danh sách, mức độ, xử lý sai phạm trong quản lý, điều hành NSNN năm 2014-2015. Tuy nhiên, Ủy ban Tài chính - Ngân sách cho biết, đến nay Chính phủ mới báo cáo số lượng các tổ chức, cá nhân vi phạm và số lượng tổ chức, cá nhân đã xử lý và cũng chỉ ghi chung là đã xử lý kỷ luật, chưa báo cáo cụ thể chi tiết danh sách, mức độ sai phạm của các tổ chức, cá nhân cũng nhưng mức độ xử lý đối với các tổ chức cá nhân này. Chính phủ cũng chưa báo cáo giải pháp, thời hạn giải quyết đối với các trường hợp chưa xử lý (năm 2014 còn 31 tổ chức, 6 cá nhân; năm 2015 còn 32 tổ chức, 20 cá nhân chưa xử lý). Ủy ban Tài chính - Ngân sách “đề nghị Chính phủ làm rõ nội dung này để báo cáo QH”.

Tương tự, chi tiêu ngân sách tiếp tục phạm phải những vấn đề cố hữu. Ủy ban Tài chính - Ngân sách chỉ ra rằng, dự toán một số khoản mục chi chưa sát thực tế dẫn đến số quyết toán chi vượt dự toán. Bên cạnh đó vẫn còn tình trạng phân bổ vốn chậm, dồn vào các tháng cuối năm và nhiều khoản bổ sung có mục tiêu của Trung ương trong năm mới giao dự toán. Chẳng hạn, đến tháng 10.2016 vẫn còn khoảng 16.500 tỷ đồng vốn trái phiếu Chính phủ và khoảng 2.700 tỷ đồng vốn NSNN chưa phân bổ cho các dự án. Một số khoản chi thường xuyên của một số địa phương, bộ ngành phân bổ, giao dự toán chậm đến 30.6.2016 phải tạm dừng triển khai, hủy dự toán. Đối với chi đầu tư, vẫn còn tình trạng giao vốn nhiều lần chưa đúng quy định về thời gian (năm 2016 giao 3 lần sau thời điểm 20.12.2015) và giao vốn cho các dự án không có trong danh mục đầu tư công trung hạn.

Đặc biệt, tình trạng chi sai chế độ, sử dụng sai nguồn kinh phí ở các đơn vị sử dụng ngân sách, các chủ đầu tư và cả trong điều hành ngân sách cũng “vẫn tái diễn” - từ dùng của Ủy ban Tài chính - Ngân sách. Báo cáo thẩm tra cho biết, theo kết quả kiểm toán, Bộ Tài chính đề nghị và Chính phủ cho phép một số địa phương sử dụng nguồn cải cách tiền lương để chi đầu tư 1.484 tỷ đồng trong khi ngân sách trung ương vẫn cấp bổ sung kinh phí cải cách tiền lương cho các địa phương này là chưa phù hợp. Các bộ, ngành, địa phương còn sử dụng sai nguồn kinh phí 1.952 tỷ đồng; sử dụng nguồn cải cách tiền lương cho mục đích khác 804,8 tỷ đồng. Nhiều bộ, cơ quan trung ương và địa phương quyết toán một số khoản chi thường xuyên không đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức, Kiểm toán Nhà nước đã kiến nghị thu hồi, nộp NSNN 1.923 tỷ đồng.

Đáng lưu ý là, số chi chuyển nguồn năm 2016 cao nhất trong 3 năm gần đây với 279.387 tỷ đồng, bằng 17,74% tổng chi cân đối NSNN. Trong đó, số chuyển nguồn do chậm triển khai là 16.321 tỷ đồng, tăng so với năm 2015 (năm 2015 là 14.541 tỷ đồng). Qua giám sát cho thấy, số chi chuyển nguồn của hầu hết các địa phương đều lớn, có xu hướng tăng qua các năm, đồng thời số kết dư ngân sách địa phương qua các năm còn lớn thể hiện hiệu quả quản lý, sử dụng ngân sách chưa cao. Kết quả kiểm toán còn cho thấy, có 28/47 địa phương được kiểm toán chuyển nguồn tăng so với các năm trước, nhiều địa phương chuyển nguồn qua nhiều năm chưa thực hiện chi 547,9 tỷ đồng, chuyển nguồn kinh phí hết nhiệm vụ chi 691,6 tỷ đồng. Số ứng trước kế hoạch vốn đầu tư từ ngân sách trung ương trước năm 2016 đến hết giai đoạn 2016 - 2020 chưa bố trí vốn để thu hồi 24.204 tỷ đồng. Một số địa phương cho vay, tạm ứng quá thời hạn chưa thu hồi (cho vay quá hạn 219,3 tỷ đồng; tạm ứng quá hạn 20.704 tỷ đồng). Việc chuyển nguồn lớn trong điều kiện ngân sách còn nhiều khó khăn phải vay nợ và bội chi là biểu hiện của sự lãng phí nguồn lực và cho thấy kỷ cương, kỷ luật tài chính chưa được bảo đảm.

Bội chi lại vượt mức cho phép

Kỷ luật ngân sách lỏng lẻo thể hiện rõ nhất qua mức bội chi ngân sách tiếp tục vượt hạn mức QH đặt ra như những năm trước đó. Năm 2016 QH quyết định mức bội chi NSNN là 254.000 tỷ đồng, tương đương 4,95% GDP. Tại Kỳ họp cuối năm 2016, Chính phủ báo cáo số ước bội chi NSNN năm 2016 là 254.000 tỷ đồng, bằng số QH quyết định. Còn theo Báo cáo của quyết toán ngân sách nhà nước năm 2016 của Chính phủ, bội chi năm 2016 là 248.728 tỷ đồng, bằng 5,52% GDP thực hiện. Theo đánh giá của Ủy ban Tài chính - Ngân sách, số bội chi năm 2016 tuy đã thấp hơn nhưng tỷ lệ bội chi vẫn vượt mức QH cho phép.

Kỷ cương ngân sách chưa nghiêm không phải là câu chuyện mới, nhưng không lẽ phải chấp nhận tình trạng kỷ luật ngân sách luôn bị vi phạm bởi lề thói chi tiêu trước, báo cáo sau và cứ thế quyết toán? Không thể “xuề xòa” trong việc điều chỉnh và phê duyệt nếu không có lý do chính đáng.

Thường trực Ủy ban Tài chính - Ngân sách thống nhất với đề nghị của Chính phủ trình QH xem xét, phê chuẩn quyết toán NSNN năm 2016 như sau:

- Tổng số thu cân đối ngân sách nhà nước là 1.407.572 tỷ đồng (bao gồm cả chuyển nguồn từ năm 2015 sang năm 2016, thu kết dư ngân sách địa phương năm 2015, thu huy động đầu tư của ngân sách địa phương và thu từ quỹ dự trữ tài chính theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước);

- Tổng số chi cân đối ngân sách nhà nước là 1.574.448 tỷ đồng;

- Bội chi ngân sách nhà nước là 248.728 tỷ đồng, bằng 5,52% GDP (không bao gồm 81.852 tỷ đồng kết dư ngân sách địa phương).

Hồng Loan
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang