KINH TẾ
Cập nhật 12:37 | 15/10/2018 (GMT+7)
.
BỘ TRƯỞNG BỘ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG TRẦN HỒNG HÀ

“Tư duy quản lý đất đai sẽ thay đổi”

11:11 | 14/02/2018
(ĐBND Xuân Mậu Tuất) - Vào những ngày cuối năm 2017, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã trình Chính phủ đề nghị sửa Luật Đất đai. “Sửa luật lần này, tư duy quản lý đất đai sẽ chuyển trọng tâm từ nặng về hành chính sang cơ chế thị trường có sự điều tiết của Nhà nước”, Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường TRẦN HỒNG HÀ chia sẻ với Đại biểu Nhân dân trước thềm xuân mới.

Giải phóng nguồn lực đất đai phục vụ phát triển

- Tại sao việc sửa đổi Luật Đất đai 2013 lại được đặt ra ở thời điểm này, khi mà Luật này mới chỉ được triển khai trong một thời gian ngắn, thưa ông?

- Có hai lý do đặt ra yêu cầu sửa Luật Đất đai ở thời điểm này. Thứ nhất là sửa ngay những quy định chưa phù hợp với thực tiễn. Thứ hai, yêu cầu của đất nước trong giai đoạn mới đòi hỏi những đột phá về chính sách để tạo động lực mới cho phát triển. Trong đó, chính sách đất đai, một trong những yếu tố đầu vào quan trọng của hoạt động KT - XH, cần phải tiếp tục được hoàn thiện, đổi mới để giải phóng các nguồn lực khác như lao động, khoa học và nguồn vốn xã hội cho phát triển. Đây cũng chính là quan điểm xuyên suốt của Nghị quyết Hội nghị Trung ương Năm Khóa XII về hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

- Xin ông cho biết những vấn đề lớn nào sẽ được xem xét sửa đổi lần này? Tư duy quản lý đất đai cần thay đổi như thế nào cho phù hợp với chu trình phát triển mới mà ông vừa đề cập tới? 

- Để tạo được động lực mới cho phát triển, việc sửa đổi Luật Đất đai lần này sẽ xem xét đồng bộ nhiều vấn đề lớn nhằm giải quyết 3 mục tiêu cơ bản là quản lý chặt chẽ tài nguyên đất; nâng cao hiệu quả sử dụng, phát huy nguồn lực tài chính từ đất đai cho phát triển; giải quyết hiệu quả vấn đề khiếu kiện trong lĩnh vực đất đai, cụ thể là:
Bổ sung các chế định làm rõ hơn nội hàm về quyền đại diện chủ sở hữu của Nhà nước đối với đất đai và trách nhiệm của Nhà nước trong quản lý, sử dụng đất công, đất giao cho cộng đồng và doanh nghiệp nhà nước.

Hoàn thiện công cụ quy hoạch để phân bổ hợp lý tài nguyên, nguồn lực đất đai phù hợp với tiềm năng thế mạnh, tạo không gian liên kết kinh tế, tương hỗ, hỗ trợ thúc đẩy phát triển giữa các địa phương, vùng lãnh thổ.

Công khai, minh bạch, bình đẳng trong tiếp cận đất đai của các thành phần kinh tế, bảo đảm đất đai được giao cho các chủ thể có năng lực để sử dụng hiệu quả; giải quyết hợp lý vấn đề việc làm, nhà ở cho các đối tượng chính sách xã hội.

Đổi mới toàn diện chính sách về kinh tế, tài chính đất đai theo các nguyên tắc thị trường, bảo đảm minh bạch; áp dụng phổ biến việc xác định giá đất thông qua tổ chức định giá chuyên nghiệp và được thẩm định độc lập; cải cách thủ tục hành chính tạo thuận lợi cho việc thực hiện các quyền của người sử dụng đất để quan hệ đất đai vận hành theo các nguyên tắc, quy luật của thị trường, hạn chế tham nhũng, lãng phí trong quản lý đất đai.

Tiếp tục hoàn thiện quy định, cơ chế huy động nguồn lực tài chính từ đất đai, điều tiết giá trị tăng thêm từ đất do đầu tư hạ tầng mang lại cũng như điều kiện, chế tài để bảo đảm thực hiện.

Hoàn thiện cơ chế khuyến khích tích tụ, tập trung ruộng đất để phát triển nông nghiệp hàng hóa quy mô lớn, công nghệ cao, gắn với bảo đảm việc làm và thu nhập bền vững của nông dân.

Hoàn thiện các quy định khắc phục tình trạng khiếu kiện trong lĩnh vực đất đai bao gồm: Đổi mới trong công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư bảo đảm hài hòa lợi ích các bên và sinh kế bền vững cho người có đất bị thu hồi; cơ chế, thẩm quyền giải quyết khiếu kiện; thể chế rõ hơn vai trò giám sát của nhân dân và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam…
Với những định hướng nêu trên chúng ta sẽ hoàn thiện 3 công cụ để quản lý tài nguyên đất đai là hành chính, quy hoạch và tài chính. Tư duy quản lý đất đai sẽ chuyển trọng tâm từ nặng về quản lý hành chính sang cơ chế thị trường có sự điều tiết của Nhà nước.


Bộ Tài Nguyên và Môi trường kỳ vọng sửa Luật Đất đai sẽ khắc phục tình trạng “con đường đắt nhất hành tinh”
Ảnh: Công Đạt

Trả đủ cho người dân thu nhập từ đất

- Một trong những vấn đề dư luận quan tâm hiện nay là tích tụ ruộng đất để sản xuất quy mô lớn. Bài toán này sẽ được giải như thế nào thưa ông?

- Đất đai là vấn đề chính trị, kinh tế, xã hội, khi giải bài toán về chính sách tích tụ, tập trung đất đai cần phải xử lý tốt cả 3 phương diện này.

Cần có các giải pháp đồng bộ để giải quyết tốt mối quan hệ hữu cơ giữa nông nghiệp - nông dân - nông thôn như chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn, chuyển đổi việc làm, chuyển dịch lao động ra khỏi khu vực nông nghiệp; xây dựng các cơ chế khuyến khích; các mô hình phù hợp với địa phương như hợp tác xã; liên doanh, liên kết giữa các nông hộ, giữa nông hộ với doanh nghiệp nông nghiệp; góp vốn bằng quyền sử dụng đất, cho thuê quyền sử dụng đất…

Ở góc độ chính sách đất đai, quá trình sửa đổi Luật Đất đai lần này sẽ xem xét đồng bộ các vấn đề như: Mở rộng hạn mức nhận thừa kế, nhận chuyển nhượng của hộ gia đình, cá nhân (hạn điền); sửa đổi quy định về điều kiện nhận chuyển nhượng một số loại đất nông nghiệp; quy hoạch sử dụng đất; giá đất, chứng nhận tài sản trên đất để thúc đẩy thị trường quyền sử dụng đất nông nghiệp phát triển, thuận lợi trong tiếp cận các nguồn vốn; nông dân có thể tích tụ diện tích đất lớn hơn quy định hiện hành; người không trực tiếp sản xuất nông nghiệp, doanh nghiệp có thể nhận chuyển nhượng, nhận góp vốn đối với đất trồng lúa để sản xuất nông nghiệp hàng hóa với công nghệ cao; ngăn ngừa việc đầu cơ đất nông nghiệp để xin điều chỉnh quy hoạch sang mục đích khác. Đồng thời, sẽ kiện toàn tổ chức phát triển quỹ đất và cơ chế, nguồn vốn để tổ chức này đứng ra làm trung gian trong quan hệ giữa nhà đầu tư và người có quyền sử dụng đất để giải quyết bài toán hiện nay là nhà đầu tư chỉ muốn thuê đất của Nhà nước và người có quyền sử dụng đất chỉ muốn chính quyền đứng ra thuê đất rồi cho nhà đầu tư thuê. Đẩy nhanh tiến độ dồn điền đổi thửa để tạo ra các thửa đất lớn.

- Dù Luật Đất đai đã được sửa đổi nhiều lần nhưng khiếu kiện đất đai vẫn diễn biến phức tạp. Theo ông, đâu là cái gốc dẫn đến khiếu kiện đất đai và cách nào khắc phục tình trạng này?

- Hiện nay, khiếu kiện trong lĩnh vực đất đai chủ yếu tập trung vào vấn đề bồi thường, hỗ trợ, tái định cư (khoảng 80 - 90%), ngoài ra là do tranh chấp đất đai... Để giải quyết căn cơ tình trạng này cần hoàn thiện đồng bộ các chính sách.

Thứ nhất, thực hiện công khai, minh bạch từ quy hoạch, chủ trương đầu tư, thu hồi đất, lập phương án bồi thường hỗ trợ và tái định cư, xác định giá đất; thực hiện tốt quy định lấy ý kiến nhân dân đối với phương án bồi thường.

Thứ hai, đổi mới chính sách bồi thường hỗ trợ, tái định cư bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân, doanh nghiệp; tính toán một cách căn cơ lợi ích, giải quyết từ gốc đó là tính toán trả đủ thu nhập từ đất, giải quyết tốt đời sống, sinh kế cho người có đất bị thu hồi.

Thứ ba, cần có cơ chế trọng tài để giải quyết khiếu kiện giữa một bên là người sử dụng đất và một bên là cơ quan nhà nước. Bởi hiện nay, ở nhiều dự án Nhà nước thu hồi đất, người dân luôn cho rằng giá đất tính bồi thường thấp so với giá thị trường, trong khi chính quyền khẳng định giá đất là tính đúng tính đủ.

Thứ tư, khẩn trương xác lập cơ sở pháp lý của từng thửa đất để làm căn cứ giải quyết các tranh chấp, tính bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Xây dựng cơ sở dữ liệu giá đất thị trường làm cơ sở cho công tác định giá…

Cuối cùng, nhưng không kém quan trọng là cần nâng cao năng lực, tăng cường trách nhiệm của người đứng đầu trong quản lý đất đai, nhất là ở cấp cơ sở, không để xảy ra tình trạng lấn chiếm, tranh chấp phát sinh khiếu kiện.

Sẽ không còn những con đường “đắt nhất hành tinh”?

- Khi Luật Đất đai được sửa đổi, liệu đất nước có còn những con đường “đắt nhất hành tinh” và những khu đô thị bỏ hoang nữa không thưa ông?

- Hai vấn đề này Luật Đất đai năm 2013 đã có các quy định để giải quyết. Cụ thể, Luật quy định khi Nhà nước đầu tư công trình hạ tầng thì quy hoạch để thu hồi quỹ đất bên cạnh công trình đấu giá và tái định cư tại chỗ. Quy định đã có nhưng còn thiếu các cơ chế, nguồn lực, điều kiện, cơ quan thực thi để bảo đảm thực hiện. Theo tính toán, nếu thực hiện tốt cơ chế này thì hoàn toàn có thể tạo ra nguồn lực để đầu tư hạ tầng và giải quyết tái định cư tại chỗ, nhất là ở đô thị. Do đó, lần sửa luật này chúng tôi sẽ tiếp tục hoàn thiện các quy định về cơ chế, nguồn lực, tổ chức chịu trách nhiệm thực hiện để cơ chế này phát huy hiệu quả; khắc phục được tình trạng “con đường đắt nhất hành tinh”.

Đối với các dự án chậm triển khai, để đất hoang hóa, Luật Đất đai đã cho phép nhà đầu tư được gia hạn trong 24 tháng, sau đó nếu vẫn chậm triển khai thì Nhà nước thu hồi. Tuy nhiên, quy định này nhiều ý kiến cho rằng chưa phù hợp với thể chế kinh tế thị trường. Do đó, chính sách pháp luật lần này cần bổ sung quy định về thuế để xử lý. Biện pháp hành chính sẽ là biện pháp cuối cùng nếu nhà đầu tư không có khả năng thực hiện dự án và không thực hiện quyền chuyển nhượng dự án.

- Xin trân trọng cảm ơn ông!

Hà Lan thực hiện
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang