KINH TẾ
Cập nhật 23:59 | 23/11/2017 (GMT+7)
.
Cơ chế đặc thù cho TP Hồ Chí Minh

Phân cấp 4 nội dung để giải quyết 3 thách thức

07:42 | 14/11/2017
Chiều qua, UBTVQH họp phiên thứ 17 chỉ với một nội dung, đó là cho ý kiến vào dự thảo Nghị quyết về thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP Hồ Chí Minh. Ngay trong sáng nay, Bộ trưởng Tài chính Đinh Tiến Dũng sẽ trình QH bản dự thảo Nghị quyết có 9 điều và dài chưa đầy 7 trang giấy A4 này. Trong số 4 nội dung dự kiến phân cấp cho TP thì sâu đậm nhất vẫn là quản lý tài chính - ngân sách nhà nước.

3 khó khăn của thành phố “đầu tàu”

Trong Tờ trình gửi đến Quốc hội, Chính phủ cho biết, sự cần thiết phải ban hành Nghị quyết về thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP Hồ Chí Minh  (sau đây gọi là dự thảo Nghị quyết) xuất phát từ thực tế phát triển của TP.

Không chỉ là đô thị lớn nhất cả nước về dân số (năm 2017 chiếm 9,1% dân số cả nước) và quy mô kinh tế (năm 2016 chiếm 21,6% GDP cả nước), TP Hồ Chí Minh còn là một trung tâm kinh tế, văn hóa, giáo dục đào tạo, khoa học công nghệ lớn của đất nước. Đóng góp của “Hòn ngọc Viễn Đông” vào số thu ngân sách nhà nước cũng đứng đầu cả nước (chiếm khoảng 28% tổng thu). Tuy nhiên, thành phố “đầu tàu” của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam nói riêng và cả nước nói chung đang đứng trước 3 thách thức lớn.

Đầu tiên phải kể đến hạ tầng không theo kịp và cản trở sự phát triển nhanh, bền vững của TP, lại chịu ảnh hưởng nặng nề của biến đổi khí hậu nên đã dẫn đến nguy cơ ngập nước và ô nhiễm môi trường ngày càng nghiêm trọng. Áp lực đầu tư cho bệnh viện, trường học ở đô thị đang có 8,485 triệu dân cũng rất lớn. Khó khăn thứ hai là khả năng thu hút, phát huy đội ngũ các nhà khoa học có trình độ cao trong phát triển các ngành, hiện đại hóa công nghệ, nâng cao năng lực cạnh tranh nhằm triển khai các chiến lược phát triển TP còn hạn chế. Trong bối cảnh đó, sức cạnh tranh, thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài trong tổng vốn đầu tư toàn xã hội của TP 10 năm liên tiếp thấp hơn bình quân cả nước. Giai đoạn 2011 - 2015, thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài của TP giảm 32% so với giai đoạn 2006 - 2010.

Một góc TP Hồ Chí Minh Nguồn: ITN

Chỉ với những nguồn lực hiện có thì TP Hồ Chí Minh rất khó (nếu không muốn nói là không thể) giải quyết được những vấn đề này cũng như tiếp tục phát triển nhanh, bền vững hơn để đóng góp lớn hơn cho đất nước. Trong quá trình thẩm tra, thẩm định dự thảo Nghị quyết, Ủy ban Tài chính - Ngân sách và Bộ Tư pháp đều tán thành với sự cần thiết ban hành Nghị quyết để TP có thêm nguồn lực tài chính và cơ chế tự chủ thực hiện các mục tiêu phát triển.

Nhiều đột phá trong chính sách thuế

Để giải quyết 3 khó khăn, thách thức nêu trên, Chính phủ đề xuất Quốc hội cho phép thí điểm phân cấp, phân quyền cho TP Hồ Chí Minh trong 4 nội dung, đó là: Quản lý đất đai; quản lý đầu tư; quản lý tài chính - ngân sách; và cơ chế ủy quyền giữa các cấp chính quyền và thu nhập của cán bộ, công chức, viên chức.

Theo đó, HĐND TP Hồ Chí Minh được quyết định chuyển mục đích sử dụng đất trồng lúa từ 10ha trở lên; được quyết định chủ trương đầu tư đối với các dự án nhóm A sử dụng ngân sách của TP. Cả hai thẩm quyền này hiện thuộc về Thủ tướng Chính phủ. Cùng với đó, HĐND TP được quyết định mức thu nhập bình quân tăng thêm cho cán bộ, công chức, viên chức và mức lương phù hợp với các chuyên gia, nhà khoa học, tài năng đặc biệt trong khả năng ngân sách của mình. 

“Sâu đậm” nhất và vượt trội nhất trong dự thảo Nghị quyết vẫn là những cơ chế, chính sách về quản lý tài chính - ngân sách. Cụ thể, Chính phủ đề xuất cho phép TP Hồ Chí Minh thí điểm các nội dung sau: (1) xây dựng và thực hiện chính sách thuế tài sản; (2) tăng mức thuế hoặc thuế suất so với quy định của các sắc thuế hiện hành; (3) thu phí, lệ phí chưa có trong danh mục kèm theo Luật Phí và lệ phí; (4) tăng mức hoặc tỷ lệ thu phí, lệ phí so với mức thu trong danh mục Luật Phí, lệ phí quy định. Toàn bộ số thu tăng thêm này ngân sách thành phố được hưởng 100% để đầu tư cơ sở hạ tầng KT - XH và không dùng để xác định tỷ lệ phần trăm (%) đối với các khoản thu phân chia giữa ngân sách trung ương và ngân sách thành phố. Để có thêm dư địa huy động nguồn lực cho đầu tư phát triển, TP Hồ Chí Minh cũng muốn được nâng mức dư nợ vay từ không quá 70% số thu ngân sách TP được hưởng theo phân cấp theo quy định hiện hành lên không quá 90%; ngân sách TP được hưởng 50% khoản thu tiền sử dụng đất khi bán tài sản nhà nước gắn với tài sản trên đất.

Chính sách mới phải được dân đồng thuận

Những cơ chế, chính sách đặc thù trong quản lý tài chính - ngân sách nhà nước cho TP Hồ Chí Minh mà Chính phủ đề xuất cơ bản nhận được sự nhất trí của Ủy ban Tài chính - Ngân sách, cơ quan thẩm tra dự thảo Nghị quyết. Hơn thế nữa,  để thực sự có chính sách đột phá về thuế, Ủy ban Tài chính - Ngân sách đề nghị cần nghiên cứu mở rộng cơ sở thuế, góp phần bao quát hết các nguồn thu cho TP như: thuế bảo vệ môi trường đối với khí thải, nước thải, chất tẩy rửa, xăng dầu; tăng mức thuế hoặc bổ sung đối tượng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt đối với một số sản phẩm hàng hóa, dịch vụ xa xỉ, ảnh hưởng đến môi trường, đến sức khỏe của người dân như thuốc lá, rượu, bia, golf, xổ số; nước ngọt có ga, game online…

Đặc biệt, Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách Nguyễn Đức Hải nhấn mạnh, việc thí điểm ban hành các chính sách mới của TP Hồ Chí Minh phải được đồng thuận của người dân, bảo đảm sự ổn định tương đối và tạo động lực cho sự phát triển KT - XH của TP và không gây khó khăn cho đời sống người dân và ảnh hưởng lớn đến môi trường đầu tư, kinh doanh.

Bộ Tư pháp, cơ quan thẩm định dự thảo Nghị quyết, cũng đề nghị phải làm rõ những tác động đối với ngân sách thành phố, người dân và doanh nghiệp khi thực hiện thu thuế tài sản, tăng mức thuế hoặc thuế suất, thu các loại phí, lệ phí nằm ngoài Danh mục theo quy định của Luật Phí, lệ phí. Đồng thời, cân nhắc về tác động đến môi trường, cam kết với các nhà đầu tư... và có cơ chế kiểm soát để không xảy ra tình trạng lạm thu khi thực hiện các quy định này trên thực tế.

Bộ Tư pháp cũng lưu ý việc thực hiện chính sách thu thuế tài sản là nhạy cảm về mặt xã hội, ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường đầu tư và môi trường sống. Do đó, nếu chỉ thực hiện việc thí điểm chính sách này ở TP Hồ Chí Minh mà không nghiên cứu, tính toán để thực hiện ở Hà Nội thì chưa tạo sự cân bằng về môi trường đầu tư và môi trường sống rất lớn ở hai thành phố này, trong khi đó, đây là hai đô thị đặc biệt với quy mô kinh tế lớn nhất cả nước.

Hồng Loan
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang