KINH TẾ
Cập nhật 22:49 | 19/09/2017 (GMT+7)
.
Điều chỉnh thuế suất

Nên là lựa chọn cuối cùng

06:55 | 13/09/2017
“Điều chỉnh chính sách thuế có nhiều cách để làm chứ không phải chỉ có điều chỉnh thuế suất. Đặc biệt với sắc thuế ảnh hưởng đến toàn xã hội như thuế giá trị gia tăng (VAT) cần cân nhắc trong bối cảnh có các lựa chọn chính sách khác”, chuyên gia kinh tế Vũ Đình Ánh phát biểu tại tọa đàm trực tuyến Những điểm nhấn trong sửa đổi 5 luật thuế diễn ra sáng qua tại Hà Nội.

 “Không ảnh hưởng sức cạnh tranh”

Theo dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung 5 luật thuế (gồm Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế thu nhập cá nhân và Luật Thuế tài nguyên), Bộ Tài chính đề xuất tăng thuế VAT từ 10% lên 12% và áp dụng vào năm 2019. Điều này khiến cộng đồng doanh nghiệp cũng như giới chuyên gia lo ngại sẽ ảnh hưởng tới sức cạnh tranh của doanh nghiệp cũng như toàn nền kinh tế.

Mặc dù thừa nhận “mọi sự điều chỉnh về chính sách thuế, trong đó có thuế VAT sẽ tác động khác nhau tới nhiều mặt của đời sống xã hội”, song Trưởng ban Chính sách tài chính công, Viện Chiến lược và Chính sách tài chính, Bộ Tài chính Lê Thị Mai Liên cho rằng, “phạm vi và mức độ ảnh hưởng này còn phụ thuộc vào nhiều thành tố khác”.

Điều chỉnh thuế suất nên là lựa chọn cuối cùng Nguồn: ITN

Bà Liên phân tích, bản chất của tăng thuế suất VAT là “đánh” vào người tiêu dùng cuối cùng, doanh nghiệp chỉ thu hộ. Việc tăng thuế VAT “về cơ bản không ảnh hưởng đến sức cạnh tranh của doanh nghiệp”, vì doanh nghiệp xuất khẩu được áp mức thuế 0% khi xuất khẩu. Còn với doanh nghiệp trong nước, tăng thuế VAT có ảnh hưởng đến giá bán sản phẩm hàng hóa, qua đó ảnh hưởng tới nhu cầu tiêu dùng, nhưng ảnh hưởng đến đâu thì “cần xem xét mức độ phụ thuộc giữa người dân và doanh nghiệp”, bà Liên nói.

Cũng theo đại diện Bộ Tài chính, với việc sửa đổi các luật về thuế lần này, ngoài tăng thuế VAT, cơ quan soạn thảo còn đề xuất giảm thuế thu nhập. Theo quy định hiện hành, trong 25 nhóm hàng hóa dịch vụ không chịu thuế VAT thì nhóm người có thu nhập thấp chủ yếu sử dụng hàng hóa, dịch vụ không chịu thuế VAT hoặc chịu thuế ở mức thấp như giáo dục, y tế, hàng hóa khám chữa bệnh, sản phẩm tươi sống, sản xuất nông nghiệp. Theo khảo sát điều tra mức sống dân cư năm 2014 do Tổng cục Thống kê công bố, người có thu nhập thấp sử dụng 59,6% thu nhập của mình cho hàng hóa là lương thực thực phẩm, trong khi người có thu nhập cao sử dụng 39,6% tổng thu nhập cho hàng hóa này. Trong khi đó, lĩnh vực y tế, giáo dục không chịu thuế VAT; nhóm lương thực, thực phẩm với người trực tiếp sản xuất bán ra thì không chịu thuế, chỉ những người làm thương mại, buôn bán mới chịu thuế 5%. “Vì vậy, điều chỉnh thuế VAT lần này cũng không tác động quá nhiều đến nhóm người có thu nhập thấp”, bà Liên nói.

Có nhiều lựa chọn khác

Tuy nhiên, chuyên gia kinh tế Vũ Đình Ánh tỏ ý băn khoăn với đề xuất tăng thuế VAT. Theo ông, trong điều chỉnh chính sách thuế có nhiều cách để làm chứ không phải chỉ có điều chỉnh về thuế suất. Đặc biệt, với sắc thuế ảnh hưởng tới toàn xã hội như VAT, cần cân nhắc, lựa chọn chính sách khác thay vì tập trung điều chỉnh thuế suất của loại thuế này.

Vị chuyên gia này phân tích thêm, việc tăng thuế gián thu (trong đó có VAT), giảm thuế trực thu (thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân) là nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 07-NQ/TW của Bộ Chính trị về chủ trương, giải pháp cơ cấu lại ngân sách nhà nước, quản lý nợ công để bảo đảm nền tài chính quốc gia an toàn, bền vững và Nghị quyết số 25/2016/QH14 về kế hoạch tài chính 5 năm quốc gia giai đoạn 2016 - 2020. Tuy nhiên, “có nhiều cách lựa chọn để điều chỉnh về quy mô và cơ cấu của thuế gián thu trong tổng thu thuế hàng năm”, ông Ánh nói.

Cụ thể, trước hết, hoàn toàn căn cứ vào Nghị quyết 07-NQ/TW của Bộ Chính trị về mở rộng đối tượng chịu thuế, diện thu thuế. Thứ hai, giảm ưu đãi, hỗ trợ không cần thiết. Thứ ba, phải chống thất thu thuế vì điều này không những liên quan đến quy mô ngân sách nhà nước mà còn tạo ra môi trường kinh doanh không bình đẳng giữa các doanh nghiệp. “Lựa chọn cuối cùng mới là điều chỉnh thuế suất. Tuy nhiên, tôi cho rằng lựa chọn này rất nhạy cảm và có tác động xã hội rất lớn. Do đó, quan trọng nhất là lựa chọn mức độ, thời điểm điều chỉnh và cái quyết định nhất là căn cứ điều chỉnh”, ông Ánh nhấn mạnh.

Phải đánh giá được 3 tác động

Hiện, thuế VAT đóng góp khoảng 25 - 27% tổng nguồn thu ngân sách nhà nước. Trong khi đó, trung bình mức thuế này ở các nước thuộc Cộng đồng Kinh tế châu Âu (EEC) chiếm tỷ lệ 21,5%. Nguyên Trưởng cơ quan đại diện của Việt Nam tại Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) Đào Huy Giám cho rằng, mức thu thuế VAT của Việt Nam còn cao. “Đề xuất tăng thuế VAT lần này tập trung vào hàng hóa cho thấy thu từ hàng hóa có vẻ dễ hơn thu từ dịch vụ. Một xã hội phát triển thì cấu thành dịch vụ gia tăng. Đây là điểm cần cân nhắc. Trên thực tế, người thu nhập thấp có kết cấu tiêu dùng trong hàng hóa nhiều hơn, còn người thu nhập cao lại tiêu dùng dịch vụ là chủ yếu. Do đó, cần nâng cao năng lực tận thu nguồn thuế từ khu vực dịch vụ để tạo nguồn, giảm sức ép thu trên hàng hóa”, ông Giám nêu ý kiến.

Theo các chuyên gia, điều chỉnh chính sách thuế lần này, trong đó có việc tăng thuế suất VAT, việc học tập kinh nghiệm của thế giới rất cần thiết. Tuy nhiên, cơ quan soạn thảo cần lựa chọn kinh nghiệm phù hợp với điều kiện hiện tại cũng như mục tiêu của Việt Nam trong tương lai. Điều đặc biệt cần quan tâm là phải đánh giá kỹ 3 tác động do việc điều chỉnh thuế này gây ra. Cụ thể, đầu tiên là phải “bám” theo chức năng của thuế VAT bởi tác động đến phân phối lại thu nhập. Vậy khi điều chỉnh thì việc phân phối thu nhập sẽ thế nào? Thứ hai, với điều tiết nền kinh tế thì việc tăng thuế này tác động ra sao đến sản xuất, kinh doanh của hàng vạn ngành nghề; đến các biến số vĩ mô về lạm phát, cán cân thương mại, năng lực cạnh tranh… Thứ ba là đánh giá tác động tới quy mô thu ngân sách nhà nước. “Chỉ khi đánh giá được những điều này mới ra được lý do là tại sao lại điều chỉnh thuế suất thuế VAT? Liệu có cách làm khác không?”, chuyên gia kinh tế Vũ Đình Ánh nói.

Đan Thanh
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang