KINH TẾ
Cập nhật 23:26 | 18/08/2017 (GMT+7)
.
Nghị định 109 về kinh doanh xuất khẩu gạo - sửa thế nào?

Bài 3: Nên quy định ngưỡng áp dụng

08:20 | 02/03/2017
Phó Giám đốc Công ty Cỏ May (Đồng Tháp) ĐINH MINH TÂM cho rằng, Nghị định 109 đã “lỗi thời” và cần được bãi bỏ. Trong trường hợp chỉ sửa đổi thì nên quy định ngưỡng áp dụng, ví dụ, những doanh nghiệp bán được gạo với giá 700 - 800 USD/tấn trở lên thì không phải chịu sự ràng buộc của Nghị định này.

>> Bài 2: Cần cơ chế xuất khẩu gạo mới

>> Bài 1: 7 năm nhìn lại

- Dưới góc độ doanh nghiệp tham gia xuất khẩu gạo, ông đánh giá như thế nào về Nghị định 109 sau 7 năm thi hành?

 “Việc sửa đổi Nghị định 109 cần cho các doanh nghiệp bán gạo thương hiệu với giá cao thông qua cơ chế mở cửa tự do xuất khẩu. Như vậy, quốc gia sẽ thu thêm được ngoại tệ, nông dân cũng bán lúa với mức giá cao hơn. Cả Nhà nước, doanh nghiệp và nông dân đều có lợi”.

Phó Giám đốc Công ty Cỏ May Đinh Minh Tâm

- Nghị định ra đời năm 2010 khi giá gạo trên thị trường thế giới đang “sốt”. Lúc đó giá gạo xuất khẩu rất cao. Các doanh nghiệp thấy lợi nhuận xuất khẩu gạo tốt nên chen nhau làm. Vì vậy, Nhà nước buộc lòng phải có chính sách sàng lọc, chọn lựa các doanh nghiệp lớn có điều kiện xuất khẩu và cũng để tránh trường hợp bán phá giá. Ở thời điểm đó, Nghị định 109 hoàn toàn đáp ứng được hoàn cảnh.

Tuy nhiên, lúc đó, bản thân những người ban hành Nghị định 109 chưa định hình được xây dựng thương hiệu gạo là gì, vì chủ yếu là xuất khẩu gạo cấp thấp, gạo 5% tấm, gạo 10% tấm. Đồng thời, Việt Nam cũng chưa có ai tìm hiểu xây dựng thương hiệu và phát triển gạo cao cấp. Do đó, 2 - 3 năm sau, dưới sự biến động thị trường trong nước và thế giới cùng nhiều yếu tố khác khiến Nghị định 109 trở nên lạc hậu, nhất là sang giai đoạn năm 2015 - 2016 càng bộc lộ nhiều khuyết điểm, cần phải bổ sung hoặc thay đổi.

Theo Nghị định 109, chỉ các doanh nghiệp đạt những điều kiện nhất định mới được cấp giấy phép xuất khẩu. Cụ thể, các doanh nghiệp tham gia xuất khẩu gạo vẫn phải hội đủ các điều kiện nêu trong Nghị định, như nhà kho phải có sức chứa từ 5.000 tấn trở lên, phải có hệ thống xay xát với công suất 10 tấn/giờ... Việc gia hạn giấy phép xuất khẩu hàng năm cũng phải đáp ứng định mức xuất khẩu tối thiểu là hàng nghìn tấn. Quy định này khiến doanh nghiệp nhỏ không thể đầu tư khai thác do quá tốn kém.

- Cụ thể những bất cập với Công ty Cỏ May là gì, thưa ông?

- Doanh nghiệp Cỏ May có nhà kho đủ tiêu chuẩn nhưng không có hệ thống xay xát với công suất 10 tấn/giờ nên không đủ điều kiện để xuất khẩu. Do đó, chúng tôi phải ủy thác qua một công ty khác ở Singapore. Thực tế, việc ủy thác như vậy sẽ đi kèm rủi ro. Chẳng hạn, đối tác đã chuyển tiền cho công ty ủy thác nhưng công ty này không chuyển tiền về cho mình thì mình mất.

Nghị định 109 mục đích dành cho các doanh nghiệp nhà nước xuất khẩu gạo là chính, mà các doanh nghiệp nhà nước chủ yếu xuất khẩu gạo cấp thấp, chất lượng chỉ tương đương với gạo cứu trợ, gạo cứu đói.

Thực tế, hiện nay, có những doanh nghiệp gạo cao cấp hàng tháng họ bán được một vài trăm tấn đến vài nghìn tấn hoặc có khách hàng thì họ bán được giá cao, thu về 700 - 800 USD đến 1.000 USD/tấn, vậy sao phải ràng buộc gạo cao cấp với mức giá của gạo cấp thấp?

Đồng thời, phân khúc gạo cao cấp ở Việt Nam chiếm khoảng 20 - 30% thì làm sao có đủ sản lượng một năm xuất khẩu vài chục nghìn tấn như quy định? Do đó, quy định này đã lỗi thời.

- Theo ông, cần sửa đổi Nghị định 109 như thế nào?

- Theo tôi, việc sửa đổi Nghị định 109 cần cho các doanh nghiệp bán gạo thương hiệu với giá cao thông qua cơ chế mở cửa tự do xuất khẩu. Như vậy, quốc gia sẽ thu thêm được ngoại tệ, nông dân cũng bán lúa với mức giá cao hơn. Cả Nhà nước, doanh nghiệp và nông dân đều có lợi.

Ở góc nhìn doanh nghiệp, sẽ có một số người đưa ra lý do là an ninh lương thực để kiểm soát và bảo vệ Nghị định này. Nếu không thể thay đổi thì nên sửa đổi quy định này. Ví dụ, những doanh nghiệp bán gạo được giá từ 700 - 800 USD/tấn thì không nên bị ràng buộc bởi Nghị định 109 nữa.

- Xin cảm ơn ông!

Cẩm Vân thực hiện
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang