KINH TẾ
Cập nhật 21:23 | 25/10/2014 (GMT+7)
.

Tăng giá điện cần tính đến thu nhập thực của người dân

08:22 | 20/02/2013
Quy hoạch điện thường căn cứ vào nhu cầu tiêu thụ hiện tại và dự báo nhu cầu trong khả năng phát triển của nền kinh tế. Nhưng trên thực tế, tốc độ tăng trưởng sản lượng điện luôn không cùng chiều với tốc độ tăng trưởng GDP.

Nguồn: ITN

Với vị trí là một đầu vào thiết yếu của sản xuất và sinh hoạt, việc xây dựng quy hoạch điện trong các giai đoạn đều căn cứ vào nhu cầu tiêu dùng hiện tại. Và dự báo nhu cầu trong thời gian tới dựa trên khả năng phát triển của nền kinh tế. Bên cạnh yếu tố sức tăng trưởng của nền kinh tế, quy hoạch điện cũng căn cứ vào cấu trúc của bảng chi chi phí ở mỗi ngành nghề, hành vi sử dụng điện của người sản xuất và người tiêu dùng, cấu trúc trong nội tại của ngành. Nhưng trên thực tế trong giai đoạn từ 2001 đến 2012, tốc độ tăng trưởng sản lượng điện luôn không cùng chiều với tốc độ tăng trưởng GDP. Trong giai đoạn từ năm 2001 đến 2004 khoảng cách giữa tăng trưởng sản xuất điện và tăng trưởng GDP lớn, nhưng đến giai đoạn 2005 và 2007 thì khoảng cách đã được thu hẹp. Tuy nhiên, từ năm 2008 đến nay, khoảng cách giữa sản xuất điện và GDP lại tăng lên, thậm chí trong năm 2012 sản lượng điện tăng 12% thì GDP chỉ tăng 5,03%.

Khoảng cách giữa tăng trưởng sản lượng điện và tăng trưởng GDP tăng cho thấy hiệu quả sử dụng điện nói riêng, cũng như năng lượng tại nước ta chưa cao. Đó có thể là do công nghệ sản xuất, hệ thống máy móc còn lạc hậu, hiệu suất chưa thực sự tương xứng với lượng điện phải sử dụng. Ngoài ra, khoảng cách giữa tăng trưởng sản lượng điện và tăng trưởng GDP cao cũng còn do tỷ lệ thất thoát điện dù đã giảm nhưng còn ở mức cao; người sản xuất và người tiêu dùng chưa có ý thức tiết kiệm điện... Và cũng không thể phủ nhận độ giãn giữa tăng trưởng về điện, tăng trưởng GDP cho thấy sự điều phối chưa hiệu quả của ngành điện. Bởi nguồn cung điện của nước ta không chỉ từ sản xuất trong nước mà còn phải mua một lượng lớn từ nước ngoài. Đây là mặt hàng không thể tích trữ được nên khoảng cách giữa tăng trưởng kinh tế và sản xuất điện không chỉ thể hiện việc chưa sử dụng hiệu quả năng lượng, mà còn là không điều phối tốt.

Xem xét mối quan hệ giữa điện và các ngành khác cũng cho thấy, nhu cầu về điện tăng lên bởi chính chi phí về điện của bản thân ngành tăng mạnh, trong khi mức tăng nhu cầu sử dụng của các ngành kinh tế tính trên một đơn vị lại giảm. Thực tế, chỉ tiêu năng suất nhân tố tổng hợp của nước ta ngày càng giảm. Nếu trong giai đoạn 2000 - 2005 năng suất nhân tố tổng hợp đóng góp vào tăng trưởng GDP trên 22%, thì đến giai đoạn 2006 - 2011 chỉ tiêu này chỉ đóng góp xấp xỉ 7%.

Xem xét cơ cấu của nhu cầu cuối cùng (gồm tiêu dùng cuối cùng, đầu tư và xuất khẩu) thì thấy nhu cầu về điện tăng 13% cho một đơn vị tăng lên của xuất khẩu. Mỗi đơn vị tăng lên của xuất khẩu đòi hỏi tiêu thụ nhiều năng lượng hơn có nghĩa là giá trị gia tăng của hàng hóa, sản phẩm chưa cao. Xuất khẩu của nước ta chỉ có sức cạnh tranh do giá và số lượng hàng hóa. Mà phương thức này đã được thực tế xuất khẩu nông sản chứng minh không hiệu quả khi các quốc gia cũng có thế mạnh tương tự thay đổi chiến lược xuất khẩu của mình. Chưa kể, trong những năm gần đây, thành tích xuất khẩu của nước ta có sự đóng góp quan trọng của khu vực đầu tư nước ngoài (FDI). Song xuất khẩu của khu vực này chủ yếu là xuất tài nguyên, sức lao động và năng lượng giá rẻ. Luồng tiền đưa ra ngoài của khu vực đầu tư nước ngoài tính theo giá hiện hành tăng hơn 13 lần và nếu quy về mặt bằng giá năm 1994 tăng xấp xỉ 8 lần.

Sản xuất và tiêu thụ điện có mối quan hệ chặt chẽ với các vấn đề kinh tế vĩ mô như tăng trưởng, việc làm, giá cả... Tuy nhiên mối quan hệ này trong nhiều trường hợp, ở nhiều nơi và ở một vài thời điểm đang không tương ứng. Vì thế không thể cào bằng cách tính giá điện mà không có sự phân biệt giữa khu vực nào tiêu thụ nhiều hay ít, sử dụng hiệu quả hay chưa hiệu quả. Và không thể tăng giá điện để ngang bằng với giá thế giới, mà không tính đến thu nhập thực sự của người dân nước ta đang thấp hơn rất nhiều so với các quốc gia được đưa ra so sánh. Việc điều chỉnh giá điện nếu không cân nhắc những yếu tố liên quan sẽ chỉ khiến người dân, doanh nghiệp trong nước chịu thiệt.

Hải Thanh
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang