Người lao động có thể thỏa thuận lương với người sử dụng lao động không?

Trên thực tế, những lo lắng ấy không phải không có lý do, nếu xét theo diễn biến của thị trường lao động mấy năm về trước. Việc ít, người nhiều, người lao động muốn có việc làm lương cao hơn phải chấp nhận đi làm xa hơn và “lụy” người sử dụng lao động. Nhưng tình thế thị trường lao động 3 năm trở lại đây có nhiều biến đổi: tất cả các địa phương đều tập trung phát triển kinh tế và dành ưu đãi cho doanh nghiệp trong bối cảnh kinh tế khó khăn, nên cơ hội việc làm dành cho người lao động trên chính quê hương mình rộng mở hơn, doanh nghiệp khát lao động hơn. Vụ trưởng Vụ Tiền lương và tiền công, Bộ LĐ, TB và XH Tống Thị Minh cho rằng, Chính phủ xây dựng mức lương tối thiểu, phải yêu cầu người sử dụng lao động không được trả thấp hơn mức lương tối thiểu đó, còn cao hơn thì tùy thuộc vào kỹ năng thỏa thuận của mỗi bên. Ngoài ra, Chính phủ còn có nhiệm vụ cung cấp thông tin về thị trường lao động làm cơ sở cho người lao động thỏa thuận với người sử dụng lao động. Do vậy, bên cạnh trình độ tay nghề, trình độ văn hóa thì người lao động cần trang bị kỹ năng về thương thuyết và thỏa thuận với người sử dụng lao động. Đồng thời cũng cần phát huy vai trò của tổ chức công đoàn

Nguồn: hanoimoi.com.vn

Đó là về lý thuyết, còn trên thực tế, theo các chuyên gia công đoàn, kẽ hở trong vấn đề này chính là lương tối thiểu của chúng ta quá thấp và quy định về việc mức lương cao hơn lương tối thiểu là bao nhiêu cũng không rõ ràng. Theo Phó chủ tịch Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam Mai Đức Chính, mức quy định tiền lương tối thiểu quá thấp, lại không có ràng buộc về mức độ bắt buộc phải trả cao nên người chủ sử dụng lao động chỉ cần trả cao hơn một chút là không phạm luật. Do đó chúng ta phải xây dựng lại mức lương tối thiểu. Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp tiếp tục duy trì việc trả lương thấp thì sẽ mất lao động. Thực tế ở khu vực kinh tế trọng điểm phía Nam cho thấy điều đó.

Thực tế hiện nay cũng cho thấy, người lao động đã ý thức hơn về  quyền và vị trí của mình trong doanh nghiệp. Đây chính là cơ sở để họ có thể thỏa thuận với chủ sử dụng lao động. Hơn nữa, theo Ts Nguyễn Hữu Chí, Trưởng bộ môn Luật Lao động, Trường ĐH Luật Hà Nội - đã đến lúc người lao động phải chủ động hơn trong việc bảo vệ quyền lợi của mình thông qua cơ chế thương lượng xã hội. Người lao động phải chủ động thỏa thuận mức lương cho mình, nhưng bên cạnh đó chúng ta cần có những cơ chế rõ ràng và minh bạch hơn để hỗ trợ họ. Như cơ chế tư vấn, tham vấn, ký kết thỏa ước lao động tập thể. Trong đó thỏa ước lao động tập thể do đại diện của người lao động là tổ chức công đoàn ký với chủ sử dụng lao động, trong đó thỏa thuận về thang bảng lương và các điều kiện làm việc là cơ sở quan trọng nhất để người lao động căn cứ thỏa thuận với người sử dụng lao động.

Tuy nhiên, muốn thỏa thuận được mức lương đối với chủ sử dụng lao động, người lao động cần chú ý nhiều yếu tố. Trong đó có vấn đề, thị trường lao động cầu vượt cung ở cả hai lĩnh vực lao động phổ thông và lao động có trình độ nên người lao động hoàn toàn có thể thỏa thuận được với người chủ về mức lương. Khi thỏa thuận người lao động cần chú ý ba điểm: thứ nhất là tìm hiểu kỹ về doanh nghiệp và công việc mà mình dự định tham gia tuyển dụng để lựa chọn mức lương phù hợp; thứ hai là tham khảo từ những người đi trước và thứ ba là tham khảo từ các doanh nghiệp khác để có cách thức thỏa thuận với chủ lao động.

Việc đưa ra quy định tiền lương trả cho người lao động là theo thỏa thuận, căn cứ vào năng suất và chất lượng công việc, không phân biệt giới tính và không thấp hơn mức lương tối thiểu do Chính phủ quy định theo đánh giá của các chuyên gia về lao động là đúng với tinh thần định nghĩa của tiền lương cũng như mục đích của Chính phủ trong việc xây dựng tiền lương tối thiểu. Nhưng để quy định này thực sự mang lại hiệu quả thực chất thì hành lang pháp lý của chúng ta cần chặt chẽ và rõ ràng hơn nữa. Đó là mục tiêu mà Bộ Luật Lao động (sửa đổi) cần hướng tới.