XÃ HỘI
Cập nhật 22:29 | 12/12/2019 (GMT+7)
.
Tem truy xuất nguồn gốc

Băn khoăn tính trung thực

08:12 | 15/12/2018
Theo nhận định của các chuyên gia, truy xuất nguồn gốc là một hoạt động khá mới song đã và đang được triển khai nhanh chóng ở nước ta. Việc sử dụng tem truy xuất nguồn gốc trên các sản phẩm, hàng hóa cũng ngày càng phổ biến. Tuy nhiên, tính trung thực của những loại tem này ra sao, vẫn là băn khoăn của không ít người.

Mã hóa sản phẩm

Thứ trưởng Bộ Công thương Đặng Hoàng An khẳng định, truy xuất nguồn gốc có vai trò hết sức quan trọng đối với hoạt động sản xuất kinh doanh, xuất nhập khẩu của doanh nghiệp nói riêng và đời sống xã hội toàn dân nói chung. Trong hệ thống truy xuất nguồn gốc, tem truy xuất nguồn gốc là yếu tố quan trọng đóng vai trò định danh đối tượng cần truy xuất, giúp liên kết dữ liệu và truy cứu thông tin truy xuất trong suốt chuỗi cung ứng.


Sử dụng tem truy xuất nguồn gốc trên các sản phẩm ngày càng trở nên phổ biến Nguồn: ITN

Đồng tình với quan điểm đó, đại diện Đại sứ quán Australia Amy Guihot cho biết, tem truy xuất nguồn gốc là một phần quan trọng của hệ thống quản lý thực phẩm tại Australia về yêu cầu đối với thực phẩm trong nước và xuất khẩu. Điều này cũng giúp người tiêu dùng và các bên liên quan có thể truy xuất thông tin nhanh chóng, chính xác, qua đó nâng cao niềm tin của người tiêu dùng vào sản phẩm có gắn tem truy xuất nguồn gốc.

Thực tế, ở Việt Nam, việc sử dụng tem truy xuất nguồn gốc trên các sản phẩm, hàng hóa ngày càng trở nên phổ biến. Sau 2 năm triển khai ứng dụng dán tem quét mã code truy xuất nguồn gốc thực phẩm, các cơ sở sản xuất và doanh nghiệp trên cả nước đã bước đầu ứng dụng đại trà với mục đích minh bạch hóa thông tin về nguồn gốc, chất lượng thực phẩm. Những mặt hàng tiêu dùng thường ngày như thịt, cá, rau, củ, quả… tươi sống đến những sản phẩm đã qua chế biến hiện đang được “mã hóa”.

“Chỉ cần một chiếc điện thoại thông minh được cài đặt phần mềm quét mã vạch, truy cập vào internet, bằng thao tác đơn giản chụp lại mã code, người tiêu dùng sẽ biết thông tin khá chi tiết về nguồn gốc xuất xứ sản phẩm mình có nhu cầu mua trước khi đưa ra quyết định cuối cùng” - Thứ trưởng Bộ Công thương Đặng Hoàng An nhấn mạnh.

Vàng thau lẫn lộn

 Trên thị trường hiện nay xuất hiện rất nhiều doanh nghiệp sử dụng tem truy xuất nguồn gốc dành riêng cho doanh nghiệp mình như VinaCheck, TraceVerified; Agricheck...

Theo các chuyên gia, thực phẩm có mã vạch vẫn tồn tại những rủi ro đi kèm, đặc biệt những sản phẩm đã qua chế biến, mã code truy xuất nguồn gốc được in ngay trên bao bì nhưng mặt hàng thịt, cá tươi sống, rau, củ, quả… mã code được dán trực tiếp lên sản phẩm hoặc dán lên bao bì có thể bóc ra rất dễ. Hàng hóa còn có thể làm giả rất tinh vi nên chiếc tem mang mã code muốn làm giả cũng không khó.

 Mặt khác, thị trường thực phẩm lâu nay “vàng thau lẫn lộn” dù có hay không có mã code truy xuất nguồn gốc thì trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước trong việc giám sát từ khâu trồng trọt, đóng gói, vận chuyển, kinh doanh bàn ăn của người tiêu dùng phải đặt lên hàng đầu. Người tiêu dùng có thể quét được mã code để biết thông tin trên một chiếc tem còn tem đó được dán lên hàng bảo đảm chất lượng hay dán lên hàng kém chất lượng được cố ý trà trộn vào thì khó có thể xác định được. Mặt khác, quy trình sản xuất tốt chưa chắc tất cả sản phẩm đều tốt bởi vẫn có những sự cố xảy ra khiến sản phẩm không đạt chất lượng hoặc có nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng.

Trên thực tế, các doanh nghiệp Việt Nam nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ vẫn gặp nhiều khó khăn trong việc nghiên cứu, xây dựng triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc cho từng sản phẩm, nhóm sản phẩm ngành hàng cụ thể. Trưởng phòng Kiểm soát chất lượng của VinEco Đỗ Thị Lan Nhi cho biết, hiện tem nhãn liên quan đến chứng nhận thực phẩm được thẩm định bởi những đơn vị khách quan, sản xuất theo quy trình GlobalGAP, VietGAP. Tuy nhiên, từng sản phẩm cụ thể không được kiểm tra để cấp chứng nhận, đơn vị sản xuất phải tự chịu trách nhiệm chất lượng sản phẩm trên cơ sở tuân thủ quy trình.

Giám đốc điều hành Công ty cổ phần giải pháp và dịch vụ truy xuất nguồn gốc Traceverfied Bùi Huy Bình cho biết, nhiều doanh nghiệp hướng đến sản xuất thực phẩm đạt các tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, ASC, HACCP... Các chuẩn này vẫn chưa đủ nghiêm ngặt, chưa chuẩn mực chất lượng. Người tiêu dùng cần có sự minh bạch hơn về quy trình, nguồn gốc sản phẩm. Tức họ cần có thông tin truy xuất nguồn gốc tại tất cả các khâu trong chuỗi sản xuất và tiêu thụ sản phẩm, để biết liệu đơn vị cung cấp sản phẩm có nỗ lực tối đa trong vấn đề bảo đảm chất lượng sản phẩm hay không; sản phẩm có được kiểm soát chất lượng một cách nghiêm túc trong toàn bộ chuỗi cung ứng hay không.

Hơn nữa, tính trung thực của dữ liệu vẫn chưa được bảo đảm toàn diện trong quá trình vận hành hệ thống truy xuất nguồn gốc. Nguyên nhân nằm ở thời điểm phát sinh dữ liệu và ghi nhận diễn ra không đồng thời và cách thức lưu trữ truyền thống bằng hồ sơ nên dễ phát sinh sự nhầm lẫn, thay đổi thông tin.

“Lợi dụng quy trình được chứng nhận, nhiều đơn vị sản xuất khi đóng gói từng sản phẩm cụ thể đã dùng từ ngữ đạt tiêu chuẩn ghi công bố trên tem nhãn, điều này là đánh tráo khái niệm, gây hiểu lầm cho người tiêu dùng. Mặt khác, trên tem nhãn thông tin mã code cần phải công bố các chất nguy cơ gây dị ứng để tránh nguy hiểm cho từng cá nhân nhưng chưa có nhiều mặt hàng thực phẩm chú trọng đến vấn đề này” - chuyên gia thực phẩm Đỗ Thị Lan Nhi cho biết.

Dương Cầm
Xem tin theo ngày:
LAO ĐỘNG
Quay trở lại đầu trang