XÃ HỘI
Cập nhật 11:06 | 17/11/2018 (GMT+7)
.
Chương trình Sữa học đường: Làm gì để thực sự hiệu quả?

Bài 1: Ai thực sự hưởng lợi?

07:58 | 05/11/2018
Trong các văn bản pháp lý liên quan đến chương trình Sữa học đường đều nêu rõ mục tiêu nhằm cải thiện dinh dưỡng cho trẻ, giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng, tăng chiều cao. Tuy nhiên, với cách thức tổ chức hiện nay, câu hỏi đặt ra là ai thực sự được hưởng lợi từ chương trình này?

Nhiều kết quả tích cực

Ngày 8.7.2016, Thủ tướng Chính phủ ra Quyết định 1340/QĐ-TTg Phê duyệt Chương trình Sữa học đường. Đến nay, chương trình đã được triển khai ở 10 tỉnh, thành. Bên cạnh những kết quả bước đầu, vẫn còn nhiều băn khoăn, hồ nghi về hiệu quả của chương trình khi nguồn chi từ ngân sách lên tới hàng nghìn tỷ đồng, đặc biệt trong bối cảnh đã có một số vụ ngộ độc tập thể xảy ra, vậy có nên tiếp tục chương trình này không? Nếu có, nên triển khai theo hướng nào?

Ngày 8.7.2016, Thủ tướng Chính phủ ra Quyết định 1340/QĐ-TTg Phê duyệt chương trình Sữa học đường cải thiện tình trạng dinh dưỡng góp phần nâng cao tầm vóc trẻ mẫu giáo và tiểu học đến năm 2020 (chương trình Sữa học đường). Quyết định đặt ra các chỉ tiêu cụ thể như: Đến năm 2020, 100% số học sinh mẫu giáo và tiểu học của các huyện nghèo được uống sữa theo chương trình Sữa học đường; 70% số học sinh mẫu giáo và tiểu học ở vùng thành thị, nông thôn được uống sữa theo chương trình; chiều cao trung bình của trẻ tuổi nhập học (6 tuổi) tăng từ 1,5cm - 2cm ở cả bé trai và bé gái so với năm 2010. Quyết định cũng nêu rõ, chương trình sẽ sử dụng sữa tươi.

Mặc dù chương trình Sữa học đường được đặt ra từ năm 2011 song trên thực tế, từ năm 2006, chương trình đã được triển khai lần đầu tiên tại tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu. Trong báo cáo của Bộ LĐ - TB - XH công bố hồi tháng 4.2013 cho thấy, trong giai đoạn 2006 - 2009, khi tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu thực hiện chương trình này cho trẻ mầm non từ 3 - 5 tuổi uống sữa tươi tiệt trùng, kết quả là tỷ lệ các em bé mầm non ra lớp tăng từ 2.000 đến 3.000 trẻ/năm. Đồng thời, tỷ lệ trẻ suy dinh dưỡng giảm mạnh, còn dưới 4%. Đối với trẻ 3 - 5 tuổi suy dinh dưỡng ngoài cộng đồng, có tới 30 - 40% đã thoát khỏi tình trạng suy dinh dưỡng.

Tại Đồng Nai, Đề án Sữa học đường được thí điểm từ tháng 9.2014. Sau 2 năm triển khai thực hiện, theo Sở Giáo dục - Đào tạo tỉnh, số trẻ suy dinh dưỡng về cân nặng ở nhà trẻ giảm 2,9% (còn 8,3%); ở trẻ mẫu giáo giảm 2,3% (còn 8,7%). Số trẻ suy dinh dưỡng chiều cao ở nhà trẻ giảm 3,3% (còn 9 %); ở mẫu giáo 2,6% (còn 10,1%). Hay tại Nghệ An, kết thúc năm học 2016 - 2017, tình trạng suy dinh dưỡng thể cân nặng/tuổi ở các trường mầm non đã triển khai chương trình giảm trung bình là 2,85%, cao hơn mức giảm trung bình hàng năm từ 2010 (0,7%/năm) và cao hơn mức giảm trung bình ở các trường mầm non chưa triển khai chương trình (1,98%). Đối với trẻ khối trường tiểu học tham gia chương trình, tình trạng suy dinh dưỡng thể cân nặng/tuổi giảm trung bình là 2,78%, cao hơn mức giảm trung bình ở các trường tiểu học chưa triển khai chương trình (1,15%)…

“Đưa tỷ lệ phần trăm tham gia là không cần thiết”

 Ngày 8.7.2016, Thủ tướng Chính phủ ra Quyết định 1340/QĐ-TTg Phê duyệt Chương trình Sữa học đường. Đến nay, chương trình đã được triển khai ở 10 tỉnh, thành. Bên cạnh những kết quả bước đầu, vẫn còn nhiều băn khoăn, hồ nghi về hiệu quả của chương trình khi nguồn chi từ ngân sách lên tới hàng nghìn tỷ đồng, đặc biệt trong bối cảnh đã có một số vụ ngộ độc tập thể xảy ra, vậy có nên tiếp tục chương trình này không? Nếu có, nên triển khai theo hướng nào?

Hiện, cả nước có khoảng 10 địa phương triển khai chương trình Sữa học đường với nhiều cách làm khác nhau. Chẳng hạn, tại Bắc Ninh, trong tổng kinh phí cho chương trình giai đoạn 2013 - 2018 là 178 tỷ đồng, ngân sách tỉnh hỗ trợ 50%, còn lại do phụ huynh đóng góp và nguồn xã hội hóa; thực hiện thí điểm trước khi làm đồng loạt. Mới đây nhất, Hà Nội công bố triển khai Chương trình Sữa học đường đại trà trong năm học 2018 - 2019, trong đó ngân sách nhà nước hỗ trợ 30% kinh phí, nhà cung cấp hỗ trợ 20%, còn lại 50% phụ huynh học sinh tự đóng góp. Học sinh nghèo, cận nghèo, người dân tộc thiểu số được uống sữa miễn phí…

Viện trưởng Viện Y học ứng dụng Việt Nam, TS.BS. Trương Hồng Sơn phân tích, đối với trẻ em thì sữa là một trong các thực phẩm được khuyến nghị sử dụng hàng ngày. Tuy nhiên, sữa cũng chỉ là một thành phần trong bữa ăn học đường, có vai trò đóng góp chung vào khẩu phần ăn. Việc đề cao thái quá giải pháp này hoặc đánh giá thấp vai trò của sữa đều không đúng. “Vì thế, cần đưa thông tin đúng, đủ, minh bạch về nhiều khía cạnh như sức khỏe, những phản ứng phụ (nếu có), vấn đề đóng góp tài chính để cha mẹ hiểu, cân nhắc việc tự nguyện tham gia. Việc đưa ra tỷ lệ bao nhiêu phần trăm cha mẹ tham gia là không cần thiết. Nếu chương trình tốt, có lợi cho trẻ và được triển khai bài bản, nghiêm túc thì theo thời gian cha mẹ chắc chắn sẽ đồng thuận”, ông nói.

Sữa học đường góp phần cải thiện dinh dưỡng cho trẻ Nguồn: ITN

Nhìn vào cách triển khai chương trình đại trà ở một số địa phương, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và đào tạo phát triển cộng đồng Trần Tuấn tỏ ý lo ngại khi cho rằng điều này “tiềm ẩn nhiều nguy cơ hơn là lợi ích”. Theo ông Tuấn, nguy cơ hiện hữu là ngộ độc tập thể có thể xảy ra nếu không có sự kiểm soát gắt gao về chất lượng sữa. Bởi ngay từ khâu sản xuất, người ta đã cho các thành phần khác nhau, trong đó có cả phụ gia và hóa chất. Trong quá trình bảo quản, vận chuyển đến nơi sử dụng, với điều kiện nóng ẩm như Việt Nam, nếu không làm tốt sẽ dễ gây nguy cơ ngộ độc. Và thực tế đã xảy ra một số vụ ngộ độc sữa tại Hậu Giang và Đồng Nai.
PGS. TS. Nguyễn Duy Thịnh, nguyên giảng viên tại Viện Công nghệ sinh học và thực phẩm, Đại học Bách khoa băn khoăn: “Việc một địa phương đầu tư số tiền lên tới hàng nghìn tỷ chỉ để cho trẻ uống sữa với số lượng một hộp sữa 180 ml/ngày chẳng khác nào thêm một miếng thịt trong bát cơm. Do đó, sẽ khó bảo đảm tính hiệu quả so với việc áp dụng ở quy mô nhất định. Chưa kể, nếu không minh bạch, việc định ra tỷ lệ hỗ trợ sẽ gây ra tình trạng trục lợi như doanh nghiệp đẩy giá sữa trong chương trình Sữa học đường cao hơn giá bán ngoài thị trường. Như vậy, người được lợi chưa chắc đã là trẻ em mẫu giáo, tiểu học mà có thể là nhóm lợi ích nào đó”.

Vũ Thủy
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang