XÃ HỘI
Cập nhật 15:05 | 17/10/2018 (GMT+7)
.

Tiến tới thanh toán hoàn toàn bệnh lao

07:36 | 28/07/2018
“Cần phải chấm dứt bệnh lao chứ không chỉ dừng lại ở ngăn chặn bệnh lao”, đó là khẳng định của PGS TS Nguyễn Viết Nhung, Giám đốc Bệnh viện Phổi Trung ương, Chủ nhiệm Chương trình Chống lao Quốc gia tại Hội nghị Cộng tác viên báo chí phối hợp truyền thông Chương trình mục tiêu Y tế - Dân số năm 2018 mới đây.

Bước tiến trong nghiên cứu và đổi mới

Theo thông tin từ Bệnh viện Phổi Trung ương, trên thế giới có 30 nước có gánh nặng bệnh lao cao, Việt Nam xếp thứ 16 đối với tất cả bệnh lao, xếp thứ 13 về lao kháng thuốc. Ước tính năm 2017, Việt Nam có thêm 126.000 người mắc lao và có 13.000 người chết do lao. Tỷ lệ phát hiện đạt 81% số mắc mới hàng năm, con số này trên toàn cầu là 61%. Lao đồng nhiễm HIV ngày càng giảm từ 7% đã xuống 3% trong số bệnh nhân lao được phát hiện. Tỷ lệ Lao ở trẻ em thấp nhưng tỷ lệ lao ở nam giới cao gấp 3 - 5 lần nữ giới và bệnh lao có liên quan đến thuốc lá, bệnh phổi mạn tính, đái tháo đường. Mặc dù xu hướng giảm bệnh lao khá rõ rệt, nhất là số tử vong do lao nhưng vẫn là con số rất cao, cao hơn tử vong do tai nạn giao thông. Ước tính có khoảng 5.500 người mắc lao kháng thuốc một năm.

Đại diện Chương trình Chống lao quốc gia cho biết, hiện nay, Chương trình có thể điều trị cho tất cả các thể lao đa kháng thuốc và siêu kháng thuốc với phác đồ ngắn hạn và phác đồ có thuốc mới mở rộng trên phạm vi toàn quốc. Đến năm 2017 đã thu nhận điều trị cho 5.827 người bệnh lao kháng thuốc với tỷ lệ khỏi bệnh trên 75%, con số này trên toàn cầu là 52%. Dự kiến năm nay sẽ thu nhận 3.420 người, năm 2019 là 4.050 và năm 2020 là 4.680 người mắc lao kháng thuốc, có thể bao phủ toàn bộ số người mắc lao kháng thuốc để khống chế tỷ lệ lây truyền lao kháng thuốc tiên phát trong cộng đồng.

Các chuyên gia cho biết, với sự phát triển của y học hiện đại, bệnh lao hiện không còn là một trong “tứ chứng nan y” như quan niệm trước đây. Việt Nam đã có những bước tiến quan trọng trong nghiên cứu và đổi mới công tác phòng, chống lao với nhiều kỹ thuật công nghệ mới, thuốc mới, tiếp cận mới trên thế giới, bao gồm Kỹ thuật phát hiện vi khuẩn lao bằng máy GeneXpert, Kỹ thuật sinh học phân tử, kỹ thuật nuôi cấy nhanh, thuốc mới Bedaquline, Delamanid, Rifampentine… Đồng thời nghiên cứu thử nghiệm lâm sàng phát hiện chủ động trong nhóm người tiếp xúc và mở rộng cộng đồng đã cho kết quả rất tốt.

“Nếu phát hiện bằng Xpert trong cộng đồng người dân mỗi năm 1 lần, thì sau 1 năm có thể giảm 20% và sau 3 năm có thể 46% dịch tễ bệnh lao. Từ kết quả nghiên cứu đó, Chương trình đã triển khai chiến lược 2X (Xquang-Xpert) vào phát hiện chủ động đạt hiệu quả cao, làm tiền đề cho mục tiêu chấm dứt bệnh lao” - PGS TS Nguyễn Viết Nhung cho biết thêm.

Bên cạnh đó, hệ thống y tế phòng chống lao và bệnh phổi toàn quốc gồm 50 bệnh viện chuyên khoa có trình độ cao cùng với các đối tác trong nước và quốc tế tạo nên mạng lưới phòng chống lao mạnh hoạt động rất hiệu quả, có thể áp dụng tất cả các thành tựu công nghệ mới vào Việt Nam.

Khó trong nhận thức

 Chiến lược Phòng, chống bệnh lao đến năm 2020, tầm nhìn 2030 đặt ra mục tiêu đến hết năm 2020 sẽ giảm số người mắc bệnh lao trong cộng đồng xuống dưới 131/100.000 người; giảm số người chết do bệnh lao xuống dưới 10/100.000 người; khống chế số người mắc bệnh lao đa kháng thuốc với tỷ lệ dưới 5% trong tổng số người bệnh lao mới phát hiện. Đến năm 2030 sẽ tiếp tục giảm số người chết do bệnh lao và giảm số người mắc bệnh lao trong cộng đồng xuống dưới 20/100.000 người dân, hướng tới mục tiêu loại trừ bệnh lao.       

PGS TS Nguyễn Viết Nhung khẳng định, khó khăn lớn nhất hiện nay trong công tác phòng, chống bệnh lao không phải là về tài chính, công cụ hay thuốc mà nằm ở nhận thức, hiểu biết của người dân, có nơi chưa tiếp cận được những dịch vụ tốt nhất, ở đâu đó thầy thuốc cũng chưa thực sự thân thiện.

Một trong những nguyên nhân khiến bệnh lao vẫn chưa được thanh toán là do xã hội còn kỳ thị về bệnh lao, người bệnh và người nhà người bệnh đều muốn giấu bệnh. Điều này khiến công tác phòng, chống lao gặp nhiều khó khăn. Khoảng 20% bệnh nhân mắc lao trong cộng đồng chưa được phát hiện là nguồn lây nhiễm nguy hiểm cho cộng đồng. Trong khi đó, đa số bệnh nhân lao đều là người nghèo, điều kiện kinh tế khó khăn, ít được tiếp cận các phương tiện truyền thông nên chưa có ý thức phòng chống, hạn chế lây lan bệnh ra cộng đồng.

Cũng xuất phát từ việc nhận thức chưa đầy đủ về bệnh lao nên không ít bệnh nhân đã tự ý bỏ điều trị giữa chừng hoặc điều trị không đúng phác đồ về thời gian hoặc liều lượng. Đây là nguyên nhân chính làm xuất hiện các vi khuẩn lao đa kháng thuốc, gây khó khăn cho công tác phòng, chống lao trên địa bàn. Ngoài ra, tình trạng “khoán trắng” công tác phòng, chống bệnh lao cho ngành y tế cũng như đội ngũ bác sĩ chuyên khoa còn ít, cán bộ chuyên trách tại tuyến cơ sở lại thường xuyên thay đổi cũng tác động không nhỏ đến việc tầm soát và loại trừ bệnh lao theo mục tiêu đề ra của chương trình phòng, chống lao quốc gia.

Hoạt động phòng chống và điều trị bệnh lao tại cơ sở - nơi gần người dân nhất là rất quan trọng. Theo đó, cần thay đổi nhận thức, hiểu biết của người dân về bệnh lao để họ chủ động trong việc phát hiện và phòng, chống bệnh lây ra cộng đồng. Đây vừa là trách nhiệm của cán bộ trực tiếp làm công tác phòng, chống lao và cũng là trách nhiệm của các cấp, các ngành và bản thân mỗi người dân, nhằm tạo ra một sức mạnh tổng hợp để khống chế, đẩy lùi và tiến tới thanh toán bệnh lao.

“Mặc dù nước ta vẫn đang là một nước có gánh nặng bệnh lao cao nhưng chúng ta có quyền tự hào là một nước có một Chương trình chống lao mạnh, kỹ thuật tiên tiến nhất trên thế giới đều được áp dụng ở Việt Nam, thuốc điều trị được miễn phí trong nhiều năm nay, vì vậy chỉ cần có “gió đông” sẽ thổi bùng ngọn lửa thiêu cháy bệnh lao. “Gió đông” chính là sự vào cuộc của nhân dân, của cộng đồng thấy rõ được quyền lợi và trách nhiệm của mỗi người, chủ động tiếp cận với dịch vụ phòng chống lao” - PGS TS Nguyễn Viết Nhung khẳng định.

Thảo Mộc
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang